Takdir edersiniz ki, zindan yolları arşınlanmış, dört duvar arasındaki yalnızlığı kendine sırdaş edinmiş bizim gibi kişilikler için zulüm ve zalim kavramlarının ayrı bir ehemmiyeti ve de kullanım sıklığı mevcuttur. Bununla birlikte zulüm ve zalim kavramları çok farklı insan tipleri tarafından da çoğu zaman sınırlarını aşarak ya da anlamı kısırlaştırılarak hoyratça kullanılan ikili olma özelliğini de taşımaktadır. Hal böyleyken bu kavramlar zerinde kullanım sıklığıyla doğru orantılı fikir birliği kurulamadığı da bir hakikattir. Nitekim kimileri için “müstahak” görülen bir şey başkaları için zulüm olarak vasıflandırıldığına sizler de çok defa şahitlik etmişsinizdir.
Peki, gerçekte zulüm nedir? Sizce bu kavramı yerli yerinde kullanıyor muyuz? Yoksa sadece canımızı acıtan bir olayla karşılaştığımız da hatırladığımız bir kavram mı? Kişi ne yapar ve ya yapmazsa zülüm işlemiş olur? İşte bu yazıda bu soruların cevaplarını ararken zulüm dolayısıyla da zalim üzerindeki sis bulutlarını dağıtmayı ve yaşanan anlam zedelenmesini bir nebze olsun onarmayı hedef edindik. Kuşkusuz doğrular âlemlerin Rabbi olan Allah’ın; hatalar, eksikler, yanlışlar, yanılsamalar biz aciz kullarındır.
“Zulüm” deyince bizim de içerisinde bulunduğumuz İslamî camianın aklına hemen Filistin, Irak, Afganistan, Çeçenistan, şimdilerde de Suriye gelmektedir. Bu beldelerde yaşanan katliamların sistematik oluşu ve korkunç boyutlara ulaşması bizim için somut bir resimdir. Bu kullanımda zulümden kasıt, eziyettir. Peki, zulüm kişiye hak etmediği bir kötülüğün yapılması ile sınırlı bir kavram mıdır? Tabi ki hayır! Bu ilk anda zihinde beliren anlam olmakla birlikte zulmün tek anlamı değildir. Bir de “hak edene hakkını vermeme” manasında kullanımı da bulunmaktadır. Bu manayı “haksızlık” ile paylaştığı için genelde ikincil kullanım olarak karşımıza çıkmış olsa da “hak edene hakkını vermemek” de zulmün kapsamına girmektedir.
Hayatın hızlı temposunda bazen maruf bir söz, bazen içten bir gülümseme, bazen kalpten yükselen bir sevgi, bazen saygı, bazen hatırlanmak, bazen nasihat, bazen de öfke, karşımıza teslim etmemiz gereken emanetler olarak çıksa da; emanetleri hak sahiplerine teslim etmekte zafiyetler ve ihmalkârlıklar yaşadığımız maalesef acı gerçek. Öyle ki, biriken mazeretlerimiz bizi vurdumduymazlığa, umursamazlığa sürükleyip eşimize güzel bir söz söylemekten, çocuğumuza sevgi göstermekten, omuz omuza yürüdüğümüz arkadaşlarımızı hatırlamaktan alıkoyabilmektedir. Dilim varmıyor ama zalimlerin izini sürerken farkında olmadan etrafımızdaki insanlara kimi zaman zulmetmiş olabileceğimizi belirtmek istiyorum. Umarım bundan sonraki süreçte bu çelişki gibi gözüken durumu dengeleme fırsatımız ve bilincimiz oluşur, benzer hataları yapmaktan uzak dururuz.
Buraya kadar zulmün birincil ve ikincil kavramları üzerinde durmaya çalıştık. Ancak zulüm hakkında söylenecekler henüz bitmedi. İkincil kullanımla da bağlantılı olduğu için tam da burada şer’î manaya geçiş yapmak yerinde olacaktır. Şer’î manada zulüm, “küfür”dür. Rabbimiz şöyle buyurdu:
وَالْكَافِرُونَ هُمُ الظَّالِمُونَ
“Kâfirler işte onlar zalimlerdir” (el-Bakara 254)
Kâfirler niçin aynı zamanda zalimdirler? Bu sorunun cevabını yine Rabbimizin Kitabı’nda bulabilir miyiz? Musa Aleyhi’s-Selam kırk gece için Rabbinden ayrıldığında kavmi her zaman olduğu gibi ihanete yeltendi ve buzağı şeklinde bir put yaparak ilah edindi.
Musa Aleyhi’s-Selam geri dönüp kavmini puta tapar bulduğunda onlara şöyle seslendi: “Ey kavmim! Buzağı(yı ilah) edinmekle kendinize zulmettiniz”. Yani zalim, Allah’ı inkâr eden O’nun yerine başka ilahlar edinen, Allah’ın mesajına sırtını dönen kimsedir. Başka bir ifade ile Allah’ın hakkını teslim etmeyen ya da onu paylaştıran kişi kendine zulmetmiş ve kâfir olmuştur.
Zulmün hem Türkçe lügatlerdeki manalarını hem de Kur’an’daki şer’î manayı açıklamamıza rağmen eksik bir yön kalmaya devam etmektedir. Bildiğiniz gibi zulüm Arapça bir kelimedir dolayısı ile Arapların bu kelimeyi nasıl kullandıkları, nasıl bir anlam yükledikleri de zulmün anlaşılması açısından oldukça önem arz etmektedir.
İmam Kurtubi, tefsirinde, “zulüm, bir şeyi olması gereken yerden başka bir yere koymaktır” derken Arapların kullanımıyla alakalı tafsilatlı örnekleri de serdetmiştir. Bu yeni tanımlamayla birlikte zulüm üzerindeki sis perdesi tamamen aralanmakla farklı bir açıdan bu kavrama bakma olanağı sunmuştur. Son eklemeyle zulmü yeniden ele alacak olursak; zulüm, sadece eziyet, cefa, kötülük, hak edene hakkını vermeme değil; olması gereken yerden başka yere konulan her şey içinde geçerli bir kavramdır.
Mesela bazı Müslümanların hoşuna gitse de Müslümanların üzerinde demokrasinin tatbik edilmesi zulümdür. Zira onlara tatbik edilmesi gereken demokrasi değil, sadece ve sadece Allah’ın hükümleridir. Demokrasinin yeri, Müslümanların başının üstü olamaz onun yeri olsa olsa ayakların altı ya da en iyisi tarihin karanlık dehlizleridir.
Fıkıh, ilim insanları doğru yola sevk etmek için öğrenilir. Onları insanlardan esirgemek, hakikatleri eğip bükmek, işine gelenleri ön plana çıkartıp işine gelmeyenleri gölgede bırakmak zulümdür. Yine işin ehline verilmemesi de zulümdür. Nitekim Allah’ın Rasulü “İşi ehline verin” buyurarak bizleri zulümden arındırıp en doğru yolu göstermiştir. Yine kıymeti hak etmediği halde bir kişiye kıymet verilmesi, saygıyı hak etmediği halde saygı gösterilmesi de zulümdür. Maalesef bugün getirildikleri konumları hiç de hak etmeyen insanların meydanlarda caka sattığını ibretle seyretmekteyiz ki işte gerçek zulüm budur.
Konuyu toparlayarak zulmü şöyle tarif edebiliriz: Şer’î manada zulüm küfürdür. Lügat manada ise; bir kimseye eziyet etmek, kötülük yapmak, hak edene hakkını vermemek, hak etmeyene hak etmediğini vermek zülümdür.
Tüm bu açıklamalardan sonra söyleyecek tek söz:
Rabbimiz bizlere zulmü ve zalimi hakkıyla görebilmeyi ve hakkıyla tavır alabilmeyi nasip etsin. Bizden kaynaklanan zulümler için de bizleri affetsin.
(2 No’lu F Tipi C.İ.K., Sincan/Ankara)


Yorumlar
Henüz yorum yapılmamış