MUTAASSIP MIYIZ?

Zahide Çetinbudak

“Taassup” kelimesi, İslâm ile alakasız olmasına rağmen dinimizle bağdaştırılmış ve kabul görmüş bir kelimedir. Öyle ki dininin emirlerine bağlı olan bir Müslüman ‘’Mutaassıp’’ olarak tanımlanır olmuştur. Sanırım bu kelimenin kulağımızı tırmalamıyor olması kavramın ters anlaşılmasından kaynaklanan bir şey olsa gerek.

Mutaassıp derken aslında ne demiş oluyoruz birlikte inceleyelim:

Taassu; Doğruluğu veya yanlışlığı araştırılmadan kendi bildiğine körü körüne bağlanmak ve yine doğruluğu veya yanlışlığı araştırılmadan karşıt düşünceyi inkâr etmek diye tanımlanabilir. Arapçada asb (usûb) kökünden türeyen ve ‘kendi soyuna yardım etmek, körü körüne bağlanmak’, ‘bağnazlık’ olarak da tercüme edilir.

Mutaassıp kelimesini uygun bulup kabul ederek kullandığımızı düşünecek olursak Müslümanlar olarak sahip olduğumuz akidemizi taassuba dayandırdığımızı, körü körüne arzu ve hislerimize kapıldığımızı ifade etmiş oluruz.

Taassubun ne kadar sakınılması gereken bir şey olduğunu ve taassuba düşenlerin hâlinin ne kötü bir hâl olduğunu Allah Subhanehû ve Teâlâ hitabında şöyle ifade etmektedir;

“O zaman inkâr edenler, kalplerine taassubu, cahiliyet taassubunu yerleştirmişlerdi. Allah da elçisine ve müminlere sükûnet ve güvenini indirdi. Onları takva sözü üzerinde durdurdu. Zaten onlar buna pek layık ve ehil kimselerdi. Allah her şeyi bilendir.”  (Fetih 26)

Cehalet, kibir veya nefsani arzulardan kaynaklanan bir düşünce olan taassup, imanda aklî hücceti esas alan İslâm’a atfedilemez.  Dolayısıyla “dinde mutaassıp mıyız?” sorusuna “kesinlikle değiliz ve olmamamız gerekir.” deriz. Çünkü Müdebbir olan Rabbimiz varlığının delillerini ancak kâinattaki eşyalara bakıp, akıl edenlerin anlayacağını bildirmiştir.

Kur’an’ı Kerim’in Rabbimizin hitabı olduğunu ve Hazreti Muhammed SallAllahu Aleyhi ve Sellem’in nübüvvetini de taassup sahibi bir insanın kavramasının mümkün olmayacağını söylemeliyiz. Esasen taassup sahibi bir insan atalarının dinine körü körüne bağlandığından dolayı ne iman edebilir, ne de iman edene tolerans tanıyabilir.

Taassubun dinde olduğu gibi daha birçok konuda yansımaları olabilir; sevgide taassup, milliyetçilikte taassup, yöneticilikte taassup, cemaat veya particilikte taassup vs. Konu ne olursa olsun Müslümanlar Kur’an ve Sünnet ışığında taassup zihniyetinden uzak durmalıdırlar.

İkinci olarak “kitleleşmede mutaassıp mıyız?” sorusuna da aynı şekilde taassubun doğru bir imana götürmeyeceği gibi cemaatleşme veya kitleleşme konusunda da Müslümanların bölünmelerine sebep olacağını söyleriz. Çünkü taassup kişiyi, bir kitlenin fikir ve metodunu araştırmaktan, bunların İslâmî kaynaklara mı yoksa bâtıl kaynaklara mı dayalı olduğu bilincinden uzaklaştıracaktır. Böyle bir duruma düşmemek için ise bir Müslüman araştırmaktan korkmaz, üşenmez. Çünkü onun amacı Kur’an ve Sünnet’in düsturu doğrultusunda bir hayat yaşayarak Rabbini razı etmektir. Rabbimiz bu konuda taassup hatasına düştüğümüzde nasıl bir tavır almamız gerektiğini beyan etmiştir;

“Müminler ancak kardeştir. O halde Allah’tan korkun ve kardeşlerinizin arasını düzeltin ki sizlere de merhamet edilsin.” (Hucurat 10)

Müslümanın Müslümana kardeş olduğu düşüncesinden veya bizleri İslâm toplumunu inşa etmeye götürecek olan hareketlerden bizleri uzaklaştırmaya çalışan parti ve cemaatlerin esaslarını araştırmadan onların tarafını tutamayız. Araştırmadan herhangi bir oluşuma taraf olmamız taassubun bir çeşidi olur ki Rabbimiz bizleri böylesi kör zihniyetten korusun. Bizim partide veya cemaatte aradığımız en önemli ilke; İslâm esaslarının dışına çıkmaması, Müslümanların arasında huzur ve sükûnet sağlaması, Müslümanların İslâm’ı daha iyi anlama ve yaşamalarında, taşımalarında destek olması ve bütün bunların nasıl olacağının da esaslarının İslâm’dan alınması olmalıdır.

Müslümanların birliğine ve bu birliğin de İslâmî hayatı yaşamaya bizleri götürmesi beklenen bu araştırmayı yaparken; taassup zihniyetine düşmemeye dikkat ederek, şahısları da bir kenara bırakarak, içimizde bulunan parti ve cemaatlerin benimsemiş ve taşımış oldukları fikirlere bakabilmeli, bu fikirleri taşımada benimsedikleri metodu da inceleyerek bunların şeriatla örtüşüp örtüşmediğini görebilmeliyiz. Yani partinin veya cemaatin benimsemiş olduğu fikirlerin İslâmî hükümlerini araştırdıktan sonra bizim de benimsememiz ve o partinin bir mensubu olmamız veya o partiden uzak durmamız bizi mutaassıp yapmaz, fakat benimseme yapmış oluruz. Ama İslâmî hükmünü araştırmadan bir görüşe bağlanmamız ise taassuptur.

Örneğin İslâm’da bütün Müslümanlar ırkı, cinsiyeti, yaşadığı bölge, mensubu olduğu aile ne olursa olsun kardeştir. Bu durumda Müslümanlar olarak gruplaşmalarımıza sebep olacak vatancı, milliyetçi fikirleri benimsemiş olan partilerle çalışmak, desteklemek bir Müslüman için taassuptur. Veya bir başka örnekte Rabbimizin Rasulüne vahyettiği Kur’an ve Rasul’ün Sünneti’ndeki hükümleri yok sayarak bunların dışında bir hayata çağıran kapitalist, demokratik, laik, cumhuriyetçi, sosyalist, komünist ne olursa olsun her türlü küfür fikirlerine çağıran ve o hükümleri de kendi uydurdukları metotlarla geçerli kılmaya çalışan partilerle çalışmak da bir o kadar taassuptur. Çünkü araştıran bir Müslüman görecektir ki bunlar İslâm’da haram olan düşüncelerdir. Ayrıca temelinde İslâm’ın esaslarına ters olan bu partilerle çalışmak ümmetin bölünmesine, İslâm’ı doğru bir şekilde anlayıp yaşamasına engel olacaktır. Ama taassup sahibi bir insan bütün bunları fark edemez.

Dolayısıyla fikirlerini taşıdığımız partilere veya cemaatlere taassupla mı bağlanıyoruz yoksa benimseme mi yapıyoruz sorusunu aklımıza getirebiliriz. Benimsemeye bakacak olursak; “Benimsemek” taassubun aksine bir görüşü kendisi için görüş olarak almak, kendisinden bir parça edinmektir, diyebiliriz. Benimsemenin konusu ne olursa olsun Müslüman için o meselede şer’î hükümlerle kayıtlı kalmak farzdır. Şer’î hükümlerle kayıtlı kalabilmek için de öncelikle hükmünü öğrenmek istediğimiz konunun ne olduğunu iyi araştırmamız gerekir.

Mesela konumuz doğru bir İslâmî partiyi benimsemek olsun. Bu konuyu araştırırken elbette Müslümanların nasıl bir hâlde yaşadıkları, İslâmî hayatı olması gerektiği gibi yaşayıp yaşamadıkları, yaşamıyorlarsa bunun sebebinin ne olduğu, Müslümanların kurdukları partilerin, cemaatlerin nasıl ortaya çıktığı, kurucularının kimler olduğu ve daha birçok sorular sorularak Müslümanların içinde bulundukları durum tasavvur edilir. Çünkü konumuz İslâmî bir partiyi benimsemektir ki bu da körü körüne bağlanmanın zıddı olan ciddi bir araştırma ve çalışmayı gerekli kılar.

İkinci olarak da bir partinin var olmasının şer’î delili araştırılır. Örneğin Rabbimizin şu ayeti gibi;  

“İçinizden hayra davet eden, iyiliği emreden, kötülükten men eden bir grup bulunsun. İşte onlar kurtuluşa erenlerdir.” (Ali İmran 104)

Bu ayet insanları İslâm’a davet etmeyi, Rabbimizin helallerini helal, haramlarını haram olarak ölçü edinmeyi, yani özellikle Rahman’ın hükümleri ile yönetecek olan bir yöneticinin olmasını, eğer Allah’ın hükümleri ile yönetilmiyorsa bu yöneticileri muhasebe etmeyi ve ümmeti bunlara karşı uyarmayı gerekli kılar. Böyle bir durumda olan Müslümanların benimsemeleri gereken fikirlerin ne olduğunu, bunu nasıl elde edeceklerinin yolunu yine araştırmalarımız sonucu ortaya koyabiliriz.

Kişi mensubu olduğu kitlenin (parti/cemaat) benimsemelerinin şer’î delillerini araştırmış ve kanıtlamışsa böyle bir kitle ile çalışması, o kitlenin görüşlerine bağlanması kişiyi taassup sahibi yapmaz. Bilakis bu kişiyi içtihadına veya bu içtihadın müçtehidine tâbi olmakla (yanlış olma ihtimali olmakla beraber) doğru görüş sahibi yapar. 

Müslümanlar olarak Rabbimizin hükümleri doğrultusunda yaşamamız gereken İslâmî bir hayat var. Günümüzde ise İslâm’ın hükümlerini, hayatımızdan uzaklaştırmaya çalışan bir siyaset ve yönetim anlayışı uygulanıyor. Bunlara engel olabilmek için, taassuptan kurtularak, feraset ve basiret sahibi bir Müslüman olarak İslâm’ın hükümlerini araştırdıktan sonra doğru kitle ile çalışarak, diğer Müslüman kardeşlerimizi de anlayıp, İslâm’ı yaşamaya davet etmek, bunun yolu olan Hilâfet’i kurmaya çalışmak ile Rabbimizin kurtuluşa erdirdiği kullardan olabiliriz.

Rabbimiz, hepimizi inşaAllah, rızasına eren, kurtuluşa eren kullarından eylesin. (Amin.)


Yorumlar

    Henüz yorum yapılmamış

Yorum Yaz