“Taassup” kelimesi, İslâm
ile alakasız olmasına rağmen dinimizle bağdaştırılmış ve kabul görmüş bir
kelimedir. Öyle ki dininin emirlerine bağlı olan bir Müslüman ‘’Mutaassıp’’
olarak tanımlanır olmuştur. Sanırım bu kelimenin kulağımızı tırmalamıyor olması
kavramın ters anlaşılmasından kaynaklanan bir şey olsa gerek.
Mutaassıp derken aslında
ne demiş oluyoruz birlikte inceleyelim:
Taassu; Doğruluğu veya
yanlışlığı araştırılmadan kendi bildiğine körü körüne bağlanmak ve yine
doğruluğu veya yanlışlığı araştırılmadan karşıt düşünceyi inkâr etmek diye
tanımlanabilir. Arapçada asb (usûb) kökünden türeyen ve ‘kendi soyuna yardım
etmek, körü körüne bağlanmak’, ‘bağnazlık’ olarak da tercüme edilir.
Mutaassıp kelimesini
uygun bulup kabul ederek kullandığımızı düşünecek olursak Müslümanlar olarak
sahip olduğumuz akidemizi taassuba dayandırdığımızı, körü körüne arzu ve
hislerimize kapıldığımızı ifade etmiş oluruz.
Taassubun ne kadar sakınılması gereken bir şey olduğunu ve taassuba düşenlerin hâlinin ne kötü bir hâl olduğunu Allah Subhanehû ve Teâlâ hitabında şöyle ifade etmektedir;
“O zaman inkâr edenler,
kalplerine taassubu, cahiliyet taassubunu yerleştirmişlerdi. Allah da elçisine
ve müminlere sükûnet ve güvenini indirdi. Onları takva sözü üzerinde durdurdu. Zaten
onlar buna pek layık ve ehil kimselerdi. Allah her şeyi bilendir.” (Fetih 26)
Cehalet, kibir veya
nefsani arzulardan kaynaklanan bir düşünce olan taassup, imanda aklî hücceti
esas alan İslâm’a atfedilemez.
Dolayısıyla “dinde mutaassıp mıyız?” sorusuna “kesinlikle
değiliz ve olmamamız gerekir.” deriz. Çünkü Müdebbir olan Rabbimiz
varlığının delillerini ancak kâinattaki eşyalara bakıp, akıl edenlerin
anlayacağını bildirmiştir.
Kur’an’ı Kerim’in
Rabbimizin hitabı olduğunu ve Hazreti Muhammed SallAllahu Aleyhi ve Sellem’in
nübüvvetini de taassup sahibi bir insanın kavramasının mümkün olmayacağını
söylemeliyiz. Esasen taassup sahibi bir insan atalarının dinine körü körüne
bağlandığından dolayı ne iman edebilir, ne de iman edene tolerans tanıyabilir.
Taassubun dinde olduğu
gibi daha birçok konuda yansımaları olabilir; sevgide taassup, milliyetçilikte
taassup, yöneticilikte taassup, cemaat veya particilikte taassup vs. Konu ne
olursa olsun Müslümanlar Kur’an ve Sünnet ışığında taassup zihniyetinden uzak
durmalıdırlar.
İkinci olarak “kitleleşmede mutaassıp mıyız?” sorusuna da aynı şekilde taassubun doğru bir imana götürmeyeceği gibi cemaatleşme veya kitleleşme konusunda da Müslümanların bölünmelerine sebep olacağını söyleriz. Çünkü taassup kişiyi, bir kitlenin fikir ve metodunu araştırmaktan, bunların İslâmî kaynaklara mı yoksa bâtıl kaynaklara mı dayalı olduğu bilincinden uzaklaştıracaktır. Böyle bir duruma düşmemek için ise bir Müslüman araştırmaktan korkmaz, üşenmez. Çünkü onun amacı Kur’an ve Sünnet’in düsturu doğrultusunda bir hayat yaşayarak Rabbini razı etmektir. Rabbimiz bu konuda taassup hatasına düştüğümüzde nasıl bir tavır almamız gerektiğini beyan etmiştir;
“Müminler ancak
kardeştir. O halde Allah’tan korkun ve kardeşlerinizin arasını düzeltin ki
sizlere de merhamet edilsin.” (Hucurat 10)
Müslümanın Müslümana
kardeş olduğu düşüncesinden veya bizleri İslâm toplumunu inşa etmeye götürecek
olan hareketlerden bizleri uzaklaştırmaya çalışan parti ve cemaatlerin
esaslarını araştırmadan onların tarafını tutamayız. Araştırmadan herhangi bir
oluşuma taraf olmamız taassubun bir çeşidi olur ki Rabbimiz bizleri böylesi kör
zihniyetten korusun. Bizim partide veya cemaatte aradığımız en önemli ilke; İslâm
esaslarının dışına çıkmaması, Müslümanların arasında huzur ve sükûnet
sağlaması, Müslümanların İslâm’ı daha iyi anlama ve yaşamalarında,
taşımalarında destek olması ve bütün bunların nasıl olacağının da esaslarının İslâm’dan
alınması olmalıdır.
Müslümanların birliğine
ve bu birliğin de İslâmî hayatı yaşamaya bizleri götürmesi beklenen bu
araştırmayı yaparken; taassup zihniyetine düşmemeye dikkat ederek, şahısları da
bir kenara bırakarak, içimizde bulunan parti ve cemaatlerin benimsemiş ve
taşımış oldukları fikirlere bakabilmeli, bu fikirleri taşımada
benimsedikleri metodu da inceleyerek bunların şeriatla örtüşüp
örtüşmediğini görebilmeliyiz. Yani partinin veya cemaatin benimsemiş olduğu
fikirlerin İslâmî hükümlerini araştırdıktan sonra bizim de benimsememiz ve o
partinin bir mensubu olmamız veya o partiden uzak durmamız bizi mutaassıp
yapmaz, fakat benimseme yapmış oluruz. Ama İslâmî hükmünü araştırmadan bir
görüşe bağlanmamız ise taassuptur.
Örneğin İslâm’da bütün
Müslümanlar ırkı, cinsiyeti, yaşadığı bölge, mensubu olduğu aile ne olursa
olsun kardeştir. Bu durumda Müslümanlar olarak gruplaşmalarımıza sebep olacak
vatancı, milliyetçi fikirleri benimsemiş olan partilerle çalışmak, desteklemek
bir Müslüman için taassuptur. Veya bir başka örnekte Rabbimizin Rasulüne
vahyettiği Kur’an ve Rasul’ün Sünneti’ndeki hükümleri yok sayarak bunların
dışında bir hayata çağıran kapitalist, demokratik, laik, cumhuriyetçi,
sosyalist, komünist ne olursa olsun her türlü küfür fikirlerine çağıran ve o
hükümleri de kendi uydurdukları metotlarla geçerli kılmaya çalışan partilerle
çalışmak da bir o kadar taassuptur. Çünkü araştıran bir Müslüman görecektir ki
bunlar İslâm’da haram olan düşüncelerdir. Ayrıca temelinde İslâm’ın esaslarına
ters olan bu partilerle çalışmak ümmetin bölünmesine, İslâm’ı doğru bir şekilde
anlayıp yaşamasına engel olacaktır. Ama taassup sahibi bir insan bütün bunları
fark edemez.
Dolayısıyla fikirlerini
taşıdığımız partilere veya cemaatlere taassupla mı bağlanıyoruz yoksa benimseme
mi yapıyoruz sorusunu aklımıza getirebiliriz. Benimsemeye bakacak olursak; “Benimsemek”
taassubun aksine bir görüşü kendisi için görüş olarak almak, kendisinden bir
parça edinmektir, diyebiliriz. Benimsemenin konusu ne olursa olsun Müslüman
için o meselede şer’î hükümlerle kayıtlı kalmak farzdır. Şer’î hükümlerle
kayıtlı kalabilmek için de öncelikle hükmünü öğrenmek istediğimiz konunun ne
olduğunu iyi araştırmamız gerekir.
Mesela konumuz doğru bir
İslâmî partiyi benimsemek olsun. Bu konuyu araştırırken elbette Müslümanların
nasıl bir hâlde yaşadıkları, İslâmî hayatı olması gerektiği gibi yaşayıp
yaşamadıkları, yaşamıyorlarsa bunun sebebinin ne olduğu, Müslümanların
kurdukları partilerin, cemaatlerin nasıl ortaya çıktığı, kurucularının kimler
olduğu ve daha birçok sorular sorularak Müslümanların içinde bulundukları durum
tasavvur edilir. Çünkü konumuz İslâmî bir partiyi benimsemektir ki bu da körü
körüne bağlanmanın zıddı olan ciddi bir araştırma ve çalışmayı gerekli kılar.
İkinci olarak da bir partinin var olmasının şer’î delili araştırılır. Örneğin Rabbimizin şu ayeti gibi;
“İçinizden hayra davet
eden, iyiliği emreden, kötülükten men eden bir grup bulunsun. İşte onlar
kurtuluşa erenlerdir.” (Ali İmran 104)
Bu ayet insanları İslâm’a
davet etmeyi, Rabbimizin helallerini helal, haramlarını haram olarak ölçü
edinmeyi, yani özellikle Rahman’ın hükümleri ile yönetecek olan bir yöneticinin
olmasını, eğer Allah’ın hükümleri ile yönetilmiyorsa bu yöneticileri muhasebe
etmeyi ve ümmeti bunlara karşı uyarmayı gerekli kılar. Böyle bir durumda olan
Müslümanların benimsemeleri gereken fikirlerin ne olduğunu, bunu nasıl elde
edeceklerinin yolunu yine araştırmalarımız sonucu ortaya koyabiliriz.
Kişi mensubu olduğu
kitlenin (parti/cemaat) benimsemelerinin şer’î delillerini araştırmış ve kanıtlamışsa
böyle bir kitle ile çalışması, o kitlenin görüşlerine bağlanması kişiyi taassup
sahibi yapmaz. Bilakis bu kişiyi içtihadına veya bu içtihadın müçtehidine tâbi
olmakla (yanlış olma ihtimali olmakla beraber) doğru görüş sahibi yapar.
Müslümanlar olarak
Rabbimizin hükümleri doğrultusunda yaşamamız gereken İslâmî bir hayat var.
Günümüzde ise İslâm’ın hükümlerini, hayatımızdan uzaklaştırmaya çalışan bir
siyaset ve yönetim anlayışı uygulanıyor. Bunlara engel olabilmek için,
taassuptan kurtularak, feraset ve basiret sahibi bir Müslüman olarak İslâm’ın
hükümlerini araştırdıktan sonra doğru kitle ile çalışarak, diğer Müslüman
kardeşlerimizi de anlayıp, İslâm’ı yaşamaya davet etmek, bunun yolu olan Hilâfet’i
kurmaya çalışmak ile Rabbimizin kurtuluşa erdirdiği kullardan olabiliriz.
Rabbimiz, hepimizi
inşaAllah, rızasına eren, kurtuluşa eren kullarından eylesin. (Amin.)


Yorumlar
Henüz yorum yapılmamış