Allahu Teâlâ Kâfir olan ehl-i kitabın müminlere karşı tutum ve durumunu anlattıktan sonra onlardan iman edenlerin durumunu anlatmaya dönüyor:

ليسوا سواء من أهل الكتاب أمة قائمة يتلون آيات الله ءاناء الليل وهم يسجدون. يؤمنون بالله واليوم الآخر ويأمرون بالمعروف وينهون عن المنكر ويسارعون في الخيرات وأولئك من الصالحين. وما يفعلوا من خير فلن يكفروه والله عليم بالمتقين.

“Onlar bir değildir; ehl-i kitaptan bir grup vardır ki gece saatlerinde kıyamdadır (ayaktadır), Allah’ın ayetlerini okurlar ve secde ederler. Allah’a ve ahirete iman ederler, marufu emrederler, münkeri nehyederler ve hayırlı işleri yapmada koşuşuyorlar. Bunlar salih olan kimselerdir. Ne hayırlı iş yaparlarsa karşılıksız bırakılmaz. Allah takva sahiplerini bilir.” (113-114-115)

Bu ayetler Yahudilerin en büyük âlimlerinden Abdullah bin Selam’la bir takım Yahudiler Hz. Muhammed SallAllahu Aleyhi ve Sellem’e iman edip İslâm’a girdikleri zaman indirildi. Zira daha önce açıkladığımız 110. ayette buna değinerek şöyle demiştik: “ehli kitap iman etseydi kendileri için hayır olur, onlardan iman etmiş olanlar var, fakat çoğu kâfirdir.” İşte iman etmiş olanlar Müslüman oldular. Gece saatlerindi Kur’an ayetlerini okurlar, namaz kılarlar. Zira secde etmek namaz kılmak için bir kinaye olarak kullanılır.  Ayrıca kıyamda bulunur(ayaktadır), Kur’an okur ve secde ederler deyince namazın kılma keyfiyetini anlatır. Çünkü kıyam, Kur’an okumak ve secde etmek namazın rükünleridir. Bu nedenle namaz kılmaya namazı ikame etmek denilir. Kıyam ve ikame etmek aynı köktendir. قام “Kame” kalktı.  أقام “akame” ikame etti, yerine getirdi  manalarındadır. Namaz kılan ayağa kalkarak, Kur’an okur, rükû eder ve secde eder. Bazen namaz kılanlar yerine rükû edenler olarak geçer. Rükû etmek secde etmek gibi namaz kılmaya bir kinayedir. Mümin kimse Allah’a ve ahirete iman ettiği için namazı kılar, yoksa kılmazdı. Bu ayette önce onlar namaz kılar dedi, sonra Allah’a ve ahirete iman ederler, dedi. Oysa önce Allah’a ve ahirete iman ederler ve ondan sonra namaz kılarlar, demeliydi. Fakat bunun sebebi, Allah’a ve ahirete iman ettikleri için namaz kıldıklarını göstermek ve vurgulamak istenmesidir. Bunlar gerçek mümindir ve onların namazları gerçektir, münafıklar gibi değildir. Zira münafıklar Allah’a ve ahirete inandıkları için namaz kılmazlar, gösteriş için kılarlar. Allah bunu birçok ayette tenkit etti. Misal olarak; Rasulullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem Safiyye bintu Huyey adlı bir Yahudi kadınla evlendi. Bu kadın Müslüman oldu; sair Müslüman hanımlar gibi namaz kılmaya ve sair şer’î ahkâmı yerine getirmeye başladı, buna rağmen Rasulullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem’in diğer hanımları bu kadının Müslümanlığından şüpheleniyorlardı. Rasulullah bunu bilince onlara dedi ki; bu kadın gerçek mümindir. Allahu Teâlâ kitabında bunu pekiştirdi, zira Müslümanlar eskiden Yahudi olan biri İslâm’a girerse ondan şüphelenirler; acaba nifakça ve İslâm’a zarar getirmek için mi Müslüman oldu?! Demeye başlarlar. Çünkü Yahudiler bu siyaseti izlediler ve daha önce bu surede 72. ayette açıkladığımız gibi Allahu Teâlâ onların bu sinsi üsluplarını açığa vurarak şöyle dedi:

وقالت طائفة من اهل الكتاب آمنوا بالذي أنزل على الذين آمنوا وجه النهار واكفروا آخره لعلهم يرجعو

“Ehl-i kitaptan bir grup şöyle dedi: müminlere indirilene (Kur’an’a) sabahleyin inanın ve akşamleyin kâfir olun, onu inkâr edin. Belki onlar dinlerinden dönerler.” (Ali İmran 72)

Müslümanları şüpheye düşürerek İslâm’dan vazgeçirmeye çalıştılar. Şöyle dediler; biz kitap ehliyiz, ilim ve fikir sahibiyiz, İslâm’a girdik,  baktık, doğru değil, boştur, doğru olsaydı o dinde kalırdık. Böylece kitabı bilmeyen, ilim ve fikir sahibi olmayan ve cahil kimseleri İslâm’dan çevirmeye çalıştılar. Hem de Kur’an’ı Kerim İsrailoğullarının eski peygamberlere tutumları ve dönekliklerini anlattı. Ayrıca Araplar, Yahudilerin sinsi hareketlerini biliyorlardı ve onlarla tecrübeleri vardı. Bu nedenle Yahudilerin İslâm’a girip mümin olduklarından şüpheleri vardı. Allah Celle Celâlehû bunu çürütmedi fakat onlardan İslâm’a girip mümin olan kimseler vardır, bunlar azdır, ama çoğu kâfirdir, size zarar getirmeye çalışırlar, dedi (bkz. Ali İmran 111. ayet). Buna göre ey müminler dikkatli olun, onlardan gerçekten İslâm’a girip mümin olanlardan emin olun. Bunlar namaz kıldıktan sonra eğer marufu emreder ve münkeri nehyederlerse ve hayırlı işleri yapmada diğer müminlerle yarışırlarsa gerçek mümin olduklarından emin olun. Bunun manası İslâm’a çağırmaya ve daveti yüklenmeye başlamalarıdır. Bir insan İslâm’a çağırmaya başlarsa; İslâm uğrunda canıyla ve malıyla fedakârlık göstermeye başladı demektir. Bunu ancak samimi mümin yapar. Bu nedenle Abdullah bin Selam İslâm davetini yüklendi, Yahudilerin bütün hahamlarını İslâm’a çağırdı. Rasullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem’e dedi ki; Ya Rasulullah bütün hahamları çağır ve beni onlara sor. Rasulullah onları çağırdı ve onlara eski bir haham olan Abdullah bin Selam’ı sordu? Daha onun İslâm’a girdiğini bilmiyorlardı, bu nedenle onlar gerçeği göstererek şöyle dediler: Abdullah bin Selam bizim en büyük ve en iyi âlimimizdir. Abdullah bin Selam bir perde arkasında saklanmıştı, Onlar böyle deyince onların karşısında dikilip iki şahadeti getirdi ve onları Rasullah’a iman etmeye çağırdı. Onlar onu lanetledi ve Abdullah bin Selam’a yalancı dediler. Ayrıca Abdullah bin Selam ve onun grubu cihada katıldılar. Böylece hayırlı işlerde koşuşuyorlardı. Bunlar yalnız namaz kılmakla ve iman ettik demekle yetinip kalsalardı, marufu emrederek ve münkeri nehyederek İslâm’ı uygulamaya çağırmasalardı, mallarıyla ve canlarıyla İslâm uğrunda fedakârlık göstermeselerdi insan onlardan şüphelenirdi. İşte Müslüman böyle davranıp işleri yapınca, yaptığı hayırlı işlerin karşılığını görür, sevabını alır ve Cennet’e Allah’ın rahmetiyle girer. Salih (iyi) kimse ve takva sahibi sayılır. Nitekim gerçek takva sahiplerini bilen Allah’tır. Allah’tan korkarak ve ahireti düşünerek hayırlı işleri yapan kimselerin gerçeklerini ancak Allah bilir. Biz zahiren insanın bu durumda olduğunu görürsek ondan şüphelenmeyiz ve Rasulullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem’in bize emrettiği gibi hüsnü zan besleyerek ona mümin, salih ve takvalı kimse deriz. Zira Rasulullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem Kâbe etrafında tavaf yaparken şöyle buyurdu: “Kâbe’ye hitap ederek; sen ne kadar hoşsun ve senin kokun ne kadar hoştur, sen ve senin hürmetin (değerin) ne kadar büyüktür! Fakat müminin hürmeti (değeri) daha büyüktür. Muhammed’in canını elinde tutana yemin ederim ki; Allah indinde müminin hürmeti senin hürmetinden daha büyüktür. Şöyledir; onun malı, kanı ve onun hakkında ancak hayırla zannedilir. (Ona karşı hüsnü zannı beslemektir.)” (İbni Mace) Ters hareketi görmedikçe zannı galip olan bu kimse mümindir, takvalıdır, deriz. İslâm’a, hâkimiyetine ve devletine çağırmazsa, onun uğrunda malıyla ve canıyla fedakârlık göstermezse onun takvasından emin olamayız. Eğer İslâm’a ters fikirlere de kabul gösterirse veya çağırırsa ondan şüpheleniriz. Zira Rasulullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem döneminde münafıklar Yahudileri ve diğer kâfirleri savunuyorlardı, bir kısmı gizlice onları dost ediniyorlardı. İslâm’a çağırmıyorlardı, İslâm uğrunda mallarıyla ve canlarıyla fedakârlık göstermiyorlardı. Bazen nifakça tek tük şeyler yaptılar, ama mallarıyla ve canlarıyla İslâm uğrunda fedakârlık yapanlarla alay ediyorlardı, onların niyetleri hakkında şüpheler getiriyorlardı. İşte, Allah bize böyle hakikatleri göstererek ölçüleri ortaya koyar ki samimi mümin ile sahte mümini birbirinden ayıralım, kanmayalım, kâfirlerin veya münafıkların veyahut sahte kişilerin tuzağına düşmeyelim. Bu şekilde mümin uyanık olur. Bu, ölçüleri bilmiyorsa uyanık olamaz, saf olur, kolayca kandırılır ve tuzağa düşürülür.