Yasalarda değişiklik ve reform
denildiğinde akla ilk gelen husus şüphesiz Sosyal Güvenlik alanında yapılan
değişikliklerdir. Zira bu güne kadar bu alanda irili ufaklı üç binin üzerinde
değişiklik meydana gelmiştir. Son yıllarda ise bu konudaki liderliği yargı
eline geçirmiştir. On yıldan beri yargı ile ilgili yasa ve kurumlarda
gerçekleştirilmeye çalışılan değişiklikler bir türlü son bulmamıştır. Hal böyle
olunca; bu kadar çok revizyona rağmen hâlâ istenilen noktaya gelmemiş bir yargı
söz konusu ise ve hâlâ başta anayasa değişikliği olmak üzere çok köklü
değişikliklerden bahsediliyorsa, bundan önce hem de bağımsız olarak yutturulup
seksen yıl boyunca uygulanmaya çalışılan şeyin adı neydi acaba?
Meseleye Türkiye’nin yargı
konusundaki doksan yıllık geçmişini kısaca hatırlayarak başlayabiliriz. Tek
parti dönemini hatırlatmaya gerek bile yoktur. İslam’la mücadelenin en yoğun
şekilde yaşandığı dönem bu dönemdir. Bu dönemde yargının bütün İslami değerleri
yok etmek gibi özel bir misyonu olmuştur. Sırf bu gaye için İstiklal
Mahkemeleri kurulmuş, “Hıyanet-i Vataniye Kanunu” çıkarılmış ve İslami hayat
için direnen Müslümanlar hedef tahtasına konulmuştur. Tek parti iktidarı
boyunca Kemalistlerin yumruğu Müslümanların ensesinden hiç inmemiştir. Bu
yumruk görevini de kolluk kuvvetleri ve yargı üstlenmiştir.
Daha sonraları ise Amerika’nın,
İngiliz yanlısı Ulusalcıların egemen oldukları bu topraklarda egemenliği ele
geçirme faaliyetleri başlamıştır. Bu durum da arka arkaya Ulusalcıların yapmış
oldukları darbeler meydana getirmiştir. Özellikle darbe dönemlerinin ardından
statüko/Ulusalcı varlık, yargı üzerinde kendi bekasını tesis edecek unsurları
inşa etmek suretiyle istediği gibi oynamıştır. Dolayısıyla statükonun mutlak
egemen olduğu dönemlerde yargı “Laik, Kemalist” bir çizgide tesis edilmiştir.
Bunun anlamı, yargının öncelikli işinin devlet adı verilen bu varlığı Laik ve
Kemalist çizgi doğrultusunda koruması ve bekası için tehdit oluşturacak
unsurları da şiddetli şekilde defetmesidir. Buna özetle yargının siyasallaşması
diyoruz. Bu siyasi yön yargının bu zamana kadar bu devlet içerisinde üzerine
oturtulduğu esasi yöndür. Yargıdaki bu siyasi yön, insanlar arasındaki
problemlerin çözümleri hususunda bariz olmasına rağmen pek hissedilmez.
Neticede bir hırsızlık vakıasında veya işlenmiş bir cinayetin aydınlatılmasında
ya da miras paylaşımında bu siyasi yönü kolayca anlayamazsınız. Zaten bu tür
problemlerin nasıl çözüldüğü bu konumdaki devletler için pek te önemli
değildir. Sonuçta hüküm insana ait olduğu için zulüm her alanda devam eder.
Yargıdaki siyasi yön, devlet ile devletin çizgisi dışında bulunan devlet
adamlarının hesaplaşmalarında ve devlet ile vatandaş arasındaki ilişkilerde
daha net biçimde ortaya çıkar. Bu aşamada mesele; aradaki bu problemi çözmeye
değil, otomatik olarak devleti ve egemen gücü korumaya yönelik bir hal alır.
İşte bu, Türkiye’deki bağımsız(!) yargının üzerine oturtulduğu temeldir.
Bu durum, İngiliz sömürüsünün
Türkiye üzerindeki temsilciliğini yürüten Laik, Kemalist, Ulusalcı varlığın
seksen yıllık mutlak hâkimiyeti boyunca bu şekilde devam etmiştir. Yargı,
özellikle 1960 Darbesi’nin ardından “Kuvvetler Ayrılığı Prensibi” ile başlı
başına bir kuvvet haline getirildikten sonra, devletin bekası adına önemli bir
güç haline gelmiştir. Zira yargı, siyasi otoriteden koparılarak, siyasi
otoriteye hâkim olabilecek farklı bir (Amerikancı) gücün yargı üzerindeki
hâkimiyetinin önüne geçilmesi sağlanmıştır. Dolayısıyla yargı, kendi başına bir
güç haline getirilerek, devlet içerisinde siyasi otoriteyi ele geçiren bir gücün,
kolay kolay elde edemeyeceği kurumsal bir yapı haline getirilip koruma altına
alınmaya çalışılmıştır.
Bugün artık güç dengeleri
değişmiştir. Amerikan sömürüsünün Türkiye temsilciliğini yürüten AKP iktidarı,
Amerika’nın Türkiye üzerindeki hâkimiyetini perçinlemesini sağlayacak olan
yargıya yönelik müdahalelerini devam ettirmektedir. Bunun ilk adımı “AB Uyum
Yasaları” ile gerçekleştirilmiş olsa da, asıl büyük adım 12 Eylül 2010’da
yapılan referandumla atılmıştır. Bu referandumla, özellikle HSYK (Hâkimler ve
Savcılar Yüksek Kurulu) ve Anayasa Mahkemesi üzerindeki yapısal değişiklikler
gerçekleştirilmiştir. Bu Anayasa referandumu sonrasında da yasa değişiklikleri,
bazı mahkemelerin lağvedilip yerlerine yenilerinin kurulması, çok sayıda hâkim
ve savcının ya emekli edilmesi, ya da görev yerlerinin değiştirilmesi gibi
uygulamalar yargı üzerinde devam etmiştir. AKP, son dönemde yargı üzerinde çok
ciddi değişikliklere imza atmış ve Ulusalcılara ait emareleri yargı üzerinden
tamamen kaldırmıştır.
Eğer mesele yargı ve bu konuda
yapılan pek çok reform ise, bunları incelemeden önce yargının Türkiye’deki
vakıasını ve rolünü iyice anlamak da kaçınılmazdır. Biz biliyoruz ki;
parlamenter bir sistemde yasama ve yürütmeyi tek başına iktidara gelen
hükümetler ellerinde tutarlar. Bugünkü AKP iktidarının Türkiye’deki durumu da
bu şekildedir. Dolayısıyla yasama ve yürütmeyi yani devletin idaresini gerçek
anlamda ele geçiren bir gücün, yargıyı kendi haline/bağımsız olarak bırakması
mümkün değildir. Bu güç doğal olarak yargıyı ele geçirmek ve yargıda
kadrolaşmak için mücadele edecektir. Çünkü bütün otorite sahipleri, önlerinde
duran büyük bir engeli, arkalarına aldıkları büyük bir güç haline getirme
gayreti içine girmek zorundadırlar. Bu durum, ülkedeki gücü elinde tutanların bekası
ve işlerinin kolayca yürüyebilmesi için hayati bir meseledir. İşte bu vakıa,
demokratik parlamenter sistemlerin tatbiklerinden ortaya çıkan ve bütün güç
sahipleri için geçerli olan doğal bir sonuçtur. Bu konu hakkında aksi bir
düşünüşte bulunmak bile abesle iştigal etmektir. Bu nedenle her şeyden önce
diğer bütün alanlarda olduğu gibi yargıda da büyük bir güç değişiminin
yaşandığını, Amerikan nüfuzunun AKP eliyle her geçen gün daha da
yerleştirilmeye çalışıldığını göz önünde bulundurarak reformlar konusunu ele
almak daha faydalı olacaktır.
11 Nisan 2013 günü “IV. Yargı
Paketi” olarak bildiğimiz, “İnsan Hakları ve İfade Özgürlüğü Bağlamında Bazı
Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı” Meclis Genel Kurulu’nda
oylanarak kabul edildi ve yasalaştı. Ancak yasalaşan bu yargı paketi
beklentilere cevap veremediği gibi, büyük hayal kırıklıklarının yaşanmasına da
neden oldu. Zira bu reform paketi, daha önce de belirtmeye çalıştığımız gibi bu
ülkede şu anda ve tüm ülke tarihi boyunca en çok mağduru olan bir meselenin,
yani terör meselesinin düzenlendiği bir yasa paketi olarak ortaya çıkmıştır. Bu
nedenle aileleri ve hatta bir bölgeyi komple işin içine katıp hesapladığımızda,
bu yargı paketinden milyonlarca insanın beklentisinin ve umudunun olduğunu söyleyebiliriz.
PKK konusunda yaşanan barış sürecinin beklenenden hızlı seyretmesi de, bu
beklentilerin ve umutların artmasına neden oldu. Barış sürecinin terör
konusundaki yasal düzenlemeleri de beraberinde getirecek olması, konuyu genel
af kapsamına kadar sürüklemiş oldu. Dolayısıyla beklentiler daha da arttı.
Bu yasayla, daha önce de
belirtildiği gibi 3713 sayılı TMK (Terörle Mücadele Kanunu)’nın 6. ve 7.
maddelerindeki hususları kapsayan değişiklikler gerçekleşti. Buna göre, terör
örgütünün propagandasını yapan, örgütlerin bildiri veya açıklamalarını
basanlara veya yayınlayanlara ceza verilmesinde, “cebir, şiddet veya tehdit
içeren yöntemlerini meşru gösteren, öven ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik
eden” şartı getirildi. Bu doğrultuda, yasaya göre terör örgütlerinin bildiri ve
açıklamalarını basıp yayınlayanlara, propaganda suçu işleyenlere ve yasa dışı
toplantı ve gösteri yürüyüşüne katılanlara, bundan sonra ayrıca “terör örgütüne
üye olmak” suçundan ceza verilmeyecek.
Ancak, işlenen suçun; patlayıcı
madde bulundurma, mala zarar verme, kasten yaralama, görevi yaptırmamak için
direnme, genel güvenliği kasten tehlikeye sokma gibi cebir ve şiddet içermesi
halinde, kişi ayrıca örgüt üyeliğinden cezalandırılacak. Ayrıca, “terör
örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleyen kişinin ayrıca örgüte
üye olmak suçundan da cezalandırılacağı” hükmü, sadece silahlı örgütler
hakkında uygulanacak. Silahsız bir örgüt veya çeteye üye olmayan kişiler ise
sadece işledikleri suçlardan ceza alacak.
İşte büyük bir merakla ve umutla
beklenen terör konusundaki düzenlemeler bunlardan ibarettir. Bu düzenlemeler
ışığında bu reform paketinin sonuçlarına göz attığımızda:
Öncelikle bu yargı reformu,
beklentilerin aksine Hükümetin PKK konusundaki barış süreci bağlamında oluşturmayı
planladığı PKK ve KCK tutuklu ve hükümlülerinin salıverilmesine ilişkin
oluşturulmuş bir düzenleme değildir. Ancak en başından beri böyle bir hava
oluşturularak çözüm sürecine bağlı olarak ileride böyle bir düzenlemenin
yapılabilirliğine ilişkin bir yoklama yapılmıştır. Yoksa şu an itibariyle barış
sürecine ilişkin bir düzenleme içermemektedir. Nitekim Meclis Genel
Kurulu’ndaki görüşmeler esnasında BDP milletvekillerinin en çok vurgu
yaptıkları konu, KCK tutuklularının bu yasadan faydalanamayacak olmaları
konusudur. Özellikle Şırnak Milletvekili Hasip Kaplan bu konuyu açıkça dile
getirmiştir. Aynı konuda Adalet Bakanı Sadullah Ergin de, “Örgüt silahsızsa bu
örgüte üye olmadan suç işleyen, eyleminin cezasını alır ama örgüt üyesi
olmamakla birlikte üyeymiş gibi cezalandırılmaz diyoruz. Silahlı ve silahsız
şeklinde haklı bir ayrım yapıyoruz. KCK tutukluları silahlı örgüt kurmak ve
silahlı örgüte üyeliği düzenleyen 314. maddeden yargılanıyor. Bu düzenlemenin
kapsamında değil” şeklinde konuşarak konuya son noktayı koymuştur.
Yargı reformuyla birlikte silahlı
ve silahsız ayrımı dikkati çekerken, cebir ve şiddeti teşvik diye yeni bir
kavram da bu sürece dâhil edilmiştir. Bu ise, yargılama ve örgütün niteliği ile
şahsın üyeliği konularında meseleyi bulanık hale getirmek için özellikle
getirilmiş bir kavramdır. Eğer siz bir yasaya cebir ve şiddeti teşvik şeklinde
bir detay ilave ediyorsanız, olayı tamamen soyut hale getiriyorsunuz demektir.
Yine bu meseleyi yoruma açık hale getirerek eğip bükmeye elverişli bir ortam
hazırlıyorsunuz demektir. Kısacası savcı iddianamesinde, zorlama gerekçelerle
ve tamamen kendi yorumuyla “cebir ve şiddeti teşvik” söz konusu diyerek yoruma
dayalı bir iddianame hazırladığında, direkt olarak örgüt üyeliğinden
yargılanabilecek ve bu yasadan asla faydalanamayacaksınız demektir. Daha açık
bir ifade ile Hilafet’i istiyorsanız veya sahip olduğunuz kültür ve taşımış
olduğunuz fikirler içerisinde “cihad” kavramı bulunuyorsa siz direkt cebir ve
şiddeti teşvik ediyor olacaksınız. İşte bu yargı reformu içerisinde devlet
kendi bekasına yönelik en büyük yatırımı bu düzenlemeyle yapmıştır.
Bu süreç, ileriki dönemde ve
barış süreci doğrultusunda, PKK ve KCK’ya yönelik yapılacak tahliye
düzenlemelerinden başta Hizb-ut Tahrir olmak üzere, silahsız Müslümanları beri
tutmak için başlatılmış bir süreçtir. Çünkü Müslümanların sahip oldukları
kültür İslami kültürdür ve bu kültür “Hilafetin ikamesi” ve “cihad” gibi mevcut
düzenlemeyle sistemin cebir ve şiddet olarak değerlendirebileceği kavramları
bünyesinde barındırmaktadır. Evet, bu düzenlemeye göre ortada silah, cebir ve
şiddet yoktur ancak, cebir ve şiddeti teşvik vardır.
Silahlı ve silahsız ayrımına
gelince; ister TMK’da, isterse TCK’da olsun bu konuyla ilgili zaten birçok
madde bulunmaktadır. Böyle bir ayrıma gidilmesinin, özellikle de basın-yayın
yoluyla işlenen suçlar ve propaganda nitelikli eylemler açısından ele
alınmasının da sistem açısından haklı bir nedeni bulunmaktadır. Sonuçta bu
tamamen göstermelik bir yaklaşımdır. Zira silahlı ve silahsız ayrımı sistem
tarafından gerçekten örgütün silah kullanıp kullanmamasına göre değil, savcı ve
hâkimlerin değerlendirmesine ve kanaatlerine göre yapılmaktadır. Bu kanaatlerin
nasıl oluştuğunu, yargının siyasi olması konusunda belirtmeye çalıştık.
Türkiye’de Hizb-ut Tahrir
hakkında işletilen süreç bu konudaki tezimizi doğrulamaktadır. Başta İslam
Beldeleri olmak üzere dünyanın hemen her yerinde fikri ve siyasi çalışma yapan
ve henüz dünyanın hiçbir noktasında silah kullanmamış ve kullandığı da tespit
edilememiş bir kitlenin mensuplarına, terör örgütü üyeliğinden adeta kıyım
yapılmaktadır. Gerekçe ise, bir Yargıtay hâkiminin yıllar önce bu konuda vermiş
olduğu bir karardır. İşte bu örnek yargının siyasi hale gelmesine verilebilecek
en çarpıcı örnektir. O nedenle devlet bu yargı reformuyla silahlı ve silahsız
ayrımı yaparak var olan bir adaletsizliğin önüne geçmek gibi bir niyet
taşımamaktadır. Bundan kasıt, Kürt meselesi ile ilgili yürütülen barış süreci
çerçevesinde, bu düzenleme kapsamında bulunan PKK ve KCK’lı tutuklu ve
hükümlüleri tahliye etmek suretiyle süreç ile ilgili iyi niyet mesajları vermek
ve bir sonraki adıma yatırım yapmaktır. Yoksa amaç, toplum üzerinde var olan
bir adaletsizliği gidermek ya da bir zulmü ortadan kaldırmak değildir. Son
günlerde Ulusalcıların dillerinden düşürmediği gibi: “Bir taraftan
Silivri’dekilere gömülü silahlardan ömür boyu hücre istenirken, diğer taraftan
Başbakan aracılığıyla PKK’ya silahları gömün gidin” diyen bir hükümetin yargıya
kattığı siyasi boyutu kolayca görebilmekteyiz. Hükümet, Ulusalcılara karşı
yargıyı bu şekilde kullanarak Müslüman halkın gözünü boyamaktadır. Böylelikle;
bir taraftan gayri İslami hükümleri daha kolay uygulama ortamı bulup halkı
sürekli zulme maruz bırakırken, diğer taraftan da adalet naralarıyla İslam
Davetini yüklenmiş, cebir ve şiddetin hiçbir türlüsüne bulaşmamış Müslümanları
terör ithamlarıyla zindanlara atarak adalet anlayışını göstermektedir.
Bu yargı paketiyle birlikte
devlet açısından elde edilen önemli kazanımlardan birisi de; özellikle terör kapsamında
bulunan davalarda AİHM tarafından, Türkiye aleyhine sonuçlanan ve bedelleri
yüklü seviyede tazminatlar olarak ödenmek zorunda kalınan yargı ihlallerinin
önüne geçmek için yapılan düzenlemelerdir. Bu paket çerçevesinde kanunla;
AİHM’nin terör örgütlerinin içeriği şiddet unsuru içermeyen bildirilerini
yayınlayanların, sadece bu eylemleri nedeniyle cezalandırılmasını ifade
özgürlüğünün ihlali olarak saymasına paralel düzenlemeler yapılacaktır. Buna
göre, terör örgütlerinin bildiri veya açıklamalarını basanlara veya
yayınlayanlara bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilmesinde, “cebir,
şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösteren, öven ya da bu yöntemlere
başvurmayı teşvik eden” şartı getirilerek, suçun kapsamı AİHM standartlarıyla
uyumlu hale getirilecektir. Aynı düzenleme basın açıklamaları için de
geçerlidir. AİHM’nin içeriğinde şiddete başvurmayı cesaretlendirici ifadeler
yer almayan ya da kişileri silahlı isyana teşvik edici nitelikte olmayan
açıklamalar nedeniyle bireylerin Terörle Mücadele Kanunu'nca cezalandırılmasını
ifade özgürlüğüne aykırı bulmaması için düzenleme yapılmaktadır. Buna göre,
terör örgütünün propagandasını yapan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis
cezası verilmesinde suçun; “cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru
gösterecek veya övecek ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek şekilde
olması” şartı getirilmektedir. Bu suçun basın ve yayın yoluyla işlenmesi
halinde verilecek cezanın yarı oranında arttırılması hükmü korunacaktır. Bunlar
da bu yargı reformu çerçevesinde yapılması planlanan kanun değişiklikleridir.
Yasada terör dışında getirilen
yeniliklerden bazıları da şöyledir: İşkence suçlarında zaman aşımı işlemeyecek.
Kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkmaması halinde,
yapılan açıklamalar “suçu ve suçluyu övme” suçunu oluşturmayacak. Halkı,
askerlik hizmetini yapanları firara sevk edecek veya askerlik hizmetine
katılacak olanları bu hizmeti yapmaktan vazgeçirecek şekilde teşvik veya
telkinde bulunanlara altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilecek. Gözaltı
ve tutukluluk süresi başka bir hükümlülüğünden indirilen kişiler, tazminat
isteyebilecek. Ayrıca tasarının meclise geldiği halinden farklı olarak yalnızca
ihaleye fesat karıştırma suçu konusunda CHP’nin vermiş olduğu önerge ile AKP
birlikte bir değişiklik yapılmıştır. Yasada 12 Eylül darbesi mağdurlarının
mağduriyetlerinin giderilmesine yönelik, tüm partilerin önerge ve desteğiyle
düzenleme de yapılmıştır.
IV. Yargı Paketi bağlamında
yapılan düzenlemeler özetle bu hususlardan ibarettir. Bu düzenleme gündeme
geldiği günden itibaren hemen hemen sadece terör suçları açısından ele alınmış
ve PKK, KCK, Ergenekon ve diğerleri açısından ne tür getirileri olacağı
konuları konuşulmuştur. Diğer hususlar ise arka planda kalmıştır. Terör
konusunda yapılan düzenlemeler elbette kamuoyundaki beklentileri karşılar
nitelikte değildir. Ayrıca bu gelişmelerin ardından, barış sürecinin baş
döndüren hızına uygun bir yasa paketi bekleyenler de yanılmış oldular.
Sonuçları açısından bu yargı paketinin
PKK ile yürütülen barış sürecinin ileride atılabilecek olumlu adımlarına
yönelik bir kamuoyu yoklaması ve altyapı çalışması olduğu açıktır. Yine bu
pakette, Türkiye’nin uluslararası arenada yargı konusunda bu güne kadar hiç
olmamış olan prestijine temel oluşturmak ve karşı karşıya kaldığı yaptırımlara
dur demek adına yapılmış olan iyileştirmeler bulunduğu da açıktır. Ayrıca
Ulusalcı statükonun yıllarca yapmış olduğu çirkefliklerden dolayı mağdur olmuş
insanlara ve kendisine destek veren halka karşı popülist düzenlemeler bulunduğu
da reddedilemez bir gerçektir.
Bunların hepsi bu paketin
içeriğinde vardır ancak bizim pakette dikkatimizi çeken bir nokta var ki; o da
cebir ve şiddeti teşvik ile ilgili düzenlemedir. Bu apaçık bir tuzaktır.
Devletin barış sürecinde kat edilmesi düşünülen mesafeye binaen terör konusunda
oluşturulacak yumuşatmaya karşılık, Müslümanların konumunu sabit tutmak adına
ortaya koyacağı yeni gerekçedir. Böylelikle İslam davetini yüklenen
Müslümanlar, yukarıda açıklamaya çalıştığımız gibi otomatik olarak cebir ve
şiddete teşvik edici bulunarak terör kapsamında tutulmaya devam edileceklerdir.
Üstelik yeni(!) sistem sahipleri bunu yaparlarken, devletin yargı organları bu
gerekçe doğrultusunda çok ta fazla zorlama karar vermemiş olacaklardır. Çünkü
daha önceleri çok daha zorlamaya dayalı ve mesnetsiz kararlar vermek zorunda
kalıyorlardı.


Yorumlar
Henüz yorum yapılmamış