TÜRKİYE’DE YARGI, IV. YARGI PAKETİ VE SONUÇLARI

İbrahim Er

Yasalarda değişiklik ve reform denildiğinde akla ilk gelen husus şüphesiz Sosyal Güvenlik alanında yapılan değişikliklerdir. Zira bu güne kadar bu alanda irili ufaklı üç binin üzerinde değişiklik meydana gelmiştir. Son yıllarda ise bu konudaki liderliği yargı eline geçirmiştir. On yıldan beri yargı ile ilgili yasa ve kurumlarda gerçekleştirilmeye çalışılan değişiklikler bir türlü son bulmamıştır. Hal böyle olunca; bu kadar çok revizyona rağmen hâlâ istenilen noktaya gelmemiş bir yargı söz konusu ise ve hâlâ başta anayasa değişikliği olmak üzere çok köklü değişikliklerden bahsediliyorsa, bundan önce hem de bağımsız olarak yutturulup seksen yıl boyunca uygulanmaya çalışılan şeyin adı neydi acaba?

Meseleye Türkiye’nin yargı konusundaki doksan yıllık geçmişini kısaca hatırlayarak başlayabiliriz. Tek parti dönemini hatırlatmaya gerek bile yoktur. İslam’la mücadelenin en yoğun şekilde yaşandığı dönem bu dönemdir. Bu dönemde yargının bütün İslami değerleri yok etmek gibi özel bir misyonu olmuştur. Sırf bu gaye için İstiklal Mahkemeleri kurulmuş, “Hıyanet-i Vataniye Kanunu” çıkarılmış ve İslami hayat için direnen Müslümanlar hedef tahtasına konulmuştur. Tek parti iktidarı boyunca Kemalistlerin yumruğu Müslümanların ensesinden hiç inmemiştir. Bu yumruk görevini de kolluk kuvvetleri ve yargı üstlenmiştir.

Daha sonraları ise Amerika’nın, İngiliz yanlısı Ulusalcıların egemen oldukları bu topraklarda egemenliği ele geçirme faaliyetleri başlamıştır. Bu durum da arka arkaya Ulusalcıların yapmış oldukları darbeler meydana getirmiştir. Özellikle darbe dönemlerinin ardından statüko/Ulusalcı varlık, yargı üzerinde kendi bekasını tesis edecek unsurları inşa etmek suretiyle istediği gibi oynamıştır. Dolayısıyla statükonun mutlak egemen olduğu dönemlerde yargı “Laik, Kemalist” bir çizgide tesis edilmiştir. Bunun anlamı, yargının öncelikli işinin devlet adı verilen bu varlığı Laik ve Kemalist çizgi doğrultusunda koruması ve bekası için tehdit oluşturacak unsurları da şiddetli şekilde defetmesidir. Buna özetle yargının siyasallaşması diyoruz. Bu siyasi yön yargının bu zamana kadar bu devlet içerisinde üzerine oturtulduğu esasi yöndür. Yargıdaki bu siyasi yön, insanlar arasındaki problemlerin çözümleri hususunda bariz olmasına rağmen pek hissedilmez. Neticede bir hırsızlık vakıasında veya işlenmiş bir cinayetin aydınlatılmasında ya da miras paylaşımında bu siyasi yönü kolayca anlayamazsınız. Zaten bu tür problemlerin nasıl çözüldüğü bu konumdaki devletler için pek te önemli değildir. Sonuçta hüküm insana ait olduğu için zulüm her alanda devam eder. Yargıdaki siyasi yön, devlet ile devletin çizgisi dışında bulunan devlet adamlarının hesaplaşmalarında ve devlet ile vatandaş arasındaki ilişkilerde daha net biçimde ortaya çıkar. Bu aşamada mesele; aradaki bu problemi çözmeye değil, otomatik olarak devleti ve egemen gücü korumaya yönelik bir hal alır. İşte bu, Türkiye’deki bağımsız(!) yargının üzerine oturtulduğu temeldir.

Bu durum, İngiliz sömürüsünün Türkiye üzerindeki temsilciliğini yürüten Laik, Kemalist, Ulusalcı varlığın seksen yıllık mutlak hâkimiyeti boyunca bu şekilde devam etmiştir. Yargı, özellikle 1960 Darbesi’nin ardından “Kuvvetler Ayrılığı Prensibi” ile başlı başına bir kuvvet haline getirildikten sonra, devletin bekası adına önemli bir güç haline gelmiştir. Zira yargı, siyasi otoriteden koparılarak, siyasi otoriteye hâkim olabilecek farklı bir (Amerikancı) gücün yargı üzerindeki hâkimiyetinin önüne geçilmesi sağlanmıştır. Dolayısıyla yargı, kendi başına bir güç haline getirilerek, devlet içerisinde siyasi otoriteyi ele geçiren bir gücün, kolay kolay elde edemeyeceği kurumsal bir yapı haline getirilip koruma altına alınmaya çalışılmıştır.

Bugün artık güç dengeleri değişmiştir. Amerikan sömürüsünün Türkiye temsilciliğini yürüten AKP iktidarı, Amerika’nın Türkiye üzerindeki hâkimiyetini perçinlemesini sağlayacak olan yargıya yönelik müdahalelerini devam ettirmektedir. Bunun ilk adımı “AB Uyum Yasaları” ile gerçekleştirilmiş olsa da, asıl büyük adım 12 Eylül 2010’da yapılan referandumla atılmıştır. Bu referandumla, özellikle HSYK (Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu) ve Anayasa Mahkemesi üzerindeki yapısal değişiklikler gerçekleştirilmiştir. Bu Anayasa referandumu sonrasında da yasa değişiklikleri, bazı mahkemelerin lağvedilip yerlerine yenilerinin kurulması, çok sayıda hâkim ve savcının ya emekli edilmesi, ya da görev yerlerinin değiştirilmesi gibi uygulamalar yargı üzerinde devam etmiştir. AKP, son dönemde yargı üzerinde çok ciddi değişikliklere imza atmış ve Ulusalcılara ait emareleri yargı üzerinden tamamen kaldırmıştır.

Eğer mesele yargı ve bu konuda yapılan pek çok reform ise, bunları incelemeden önce yargının Türkiye’deki vakıasını ve rolünü iyice anlamak da kaçınılmazdır. Biz biliyoruz ki; parlamenter bir sistemde yasama ve yürütmeyi tek başına iktidara gelen hükümetler ellerinde tutarlar. Bugünkü AKP iktidarının Türkiye’deki durumu da bu şekildedir. Dolayısıyla yasama ve yürütmeyi yani devletin idaresini gerçek anlamda ele geçiren bir gücün, yargıyı kendi haline/bağımsız olarak bırakması mümkün değildir. Bu güç doğal olarak yargıyı ele geçirmek ve yargıda kadrolaşmak için mücadele edecektir. Çünkü bütün otorite sahipleri, önlerinde duran büyük bir engeli, arkalarına aldıkları büyük bir güç haline getirme gayreti içine girmek zorundadırlar. Bu durum, ülkedeki gücü elinde tutanların bekası ve işlerinin kolayca yürüyebilmesi için hayati bir meseledir. İşte bu vakıa, demokratik parlamenter sistemlerin tatbiklerinden ortaya çıkan ve bütün güç sahipleri için geçerli olan doğal bir sonuçtur. Bu konu hakkında aksi bir düşünüşte bulunmak bile abesle iştigal etmektir. Bu nedenle her şeyden önce diğer bütün alanlarda olduğu gibi yargıda da büyük bir güç değişiminin yaşandığını, Amerikan nüfuzunun AKP eliyle her geçen gün daha da yerleştirilmeye çalışıldığını göz önünde bulundurarak reformlar konusunu ele almak daha faydalı olacaktır.

11 Nisan 2013 günü “IV. Yargı Paketi” olarak bildiğimiz, “İnsan Hakları ve İfade Özgürlüğü Bağlamında Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı” Meclis Genel Kurulu’nda oylanarak kabul edildi ve yasalaştı. Ancak yasalaşan bu yargı paketi beklentilere cevap veremediği gibi, büyük hayal kırıklıklarının yaşanmasına da neden oldu. Zira bu reform paketi, daha önce de belirtmeye çalıştığımız gibi bu ülkede şu anda ve tüm ülke tarihi boyunca en çok mağduru olan bir meselenin, yani terör meselesinin düzenlendiği bir yasa paketi olarak ortaya çıkmıştır. Bu nedenle aileleri ve hatta bir bölgeyi komple işin içine katıp hesapladığımızda, bu yargı paketinden milyonlarca insanın beklentisinin ve umudunun olduğunu söyleyebiliriz. PKK konusunda yaşanan barış sürecinin beklenenden hızlı seyretmesi de, bu beklentilerin ve umutların artmasına neden oldu. Barış sürecinin terör konusundaki yasal düzenlemeleri de beraberinde getirecek olması, konuyu genel af kapsamına kadar sürüklemiş oldu. Dolayısıyla beklentiler daha da arttı.

Bu yasayla, daha önce de belirtildiği gibi 3713 sayılı TMK (Terörle Mücadele Kanunu)’nın 6. ve 7. maddelerindeki hususları kapsayan değişiklikler gerçekleşti. Buna göre, terör örgütünün propagandasını yapan, örgütlerin bildiri veya açıklamalarını basanlara veya yayınlayanlara ceza verilmesinde, “cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösteren, öven ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik eden” şartı getirildi. Bu doğrultuda, yasaya göre terör örgütlerinin bildiri ve açıklamalarını basıp yayınlayanlara, propaganda suçu işleyenlere ve yasa dışı toplantı ve gösteri yürüyüşüne katılanlara, bundan sonra ayrıca “terör örgütüne üye olmak” suçundan ceza verilmeyecek.

Ancak, işlenen suçun; patlayıcı madde bulundurma, mala zarar verme, kasten yaralama, görevi yaptırmamak için direnme, genel güvenliği kasten tehlikeye sokma gibi cebir ve şiddet içermesi halinde, kişi ayrıca örgüt üyeliğinden cezalandırılacak. Ayrıca, “terör örgütüne üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleyen kişinin ayrıca örgüte üye olmak suçundan da cezalandırılacağı” hükmü, sadece silahlı örgütler hakkında uygulanacak. Silahsız bir örgüt veya çeteye üye olmayan kişiler ise sadece işledikleri suçlardan ceza alacak.

İşte büyük bir merakla ve umutla beklenen terör konusundaki düzenlemeler bunlardan ibarettir. Bu düzenlemeler ışığında bu reform paketinin sonuçlarına göz attığımızda:

Öncelikle bu yargı reformu, beklentilerin aksine Hükümetin PKK konusundaki barış süreci bağlamında oluşturmayı planladığı PKK ve KCK tutuklu ve hükümlülerinin salıverilmesine ilişkin oluşturulmuş bir düzenleme değildir. Ancak en başından beri böyle bir hava oluşturularak çözüm sürecine bağlı olarak ileride böyle bir düzenlemenin yapılabilirliğine ilişkin bir yoklama yapılmıştır. Yoksa şu an itibariyle barış sürecine ilişkin bir düzenleme içermemektedir. Nitekim Meclis Genel Kurulu’ndaki görüşmeler esnasında BDP milletvekillerinin en çok vurgu yaptıkları konu, KCK tutuklularının bu yasadan faydalanamayacak olmaları konusudur. Özellikle Şırnak Milletvekili Hasip Kaplan bu konuyu açıkça dile getirmiştir. Aynı konuda Adalet Bakanı Sadullah Ergin de, “Örgüt silahsızsa bu örgüte üye olmadan suç işleyen, eyleminin cezasını alır ama örgüt üyesi olmamakla birlikte üyeymiş gibi cezalandırılmaz diyoruz. Silahlı ve silahsız şeklinde haklı bir ayrım yapıyoruz. KCK tutukluları silahlı örgüt kurmak ve silahlı örgüte üyeliği düzenleyen 314. maddeden yargılanıyor. Bu düzenlemenin kapsamında değil” şeklinde konuşarak konuya son noktayı koymuştur.

Yargı reformuyla birlikte silahlı ve silahsız ayrımı dikkati çekerken, cebir ve şiddeti teşvik diye yeni bir kavram da bu sürece dâhil edilmiştir. Bu ise, yargılama ve örgütün niteliği ile şahsın üyeliği konularında meseleyi bulanık hale getirmek için özellikle getirilmiş bir kavramdır. Eğer siz bir yasaya cebir ve şiddeti teşvik şeklinde bir detay ilave ediyorsanız, olayı tamamen soyut hale getiriyorsunuz demektir. Yine bu meseleyi yoruma açık hale getirerek eğip bükmeye elverişli bir ortam hazırlıyorsunuz demektir. Kısacası savcı iddianamesinde, zorlama gerekçelerle ve tamamen kendi yorumuyla “cebir ve şiddeti teşvik” söz konusu diyerek yoruma dayalı bir iddianame hazırladığında, direkt olarak örgüt üyeliğinden yargılanabilecek ve bu yasadan asla faydalanamayacaksınız demektir. Daha açık bir ifade ile Hilafet’i istiyorsanız veya sahip olduğunuz kültür ve taşımış olduğunuz fikirler içerisinde “cihad” kavramı bulunuyorsa siz direkt cebir ve şiddeti teşvik ediyor olacaksınız. İşte bu yargı reformu içerisinde devlet kendi bekasına yönelik en büyük yatırımı bu düzenlemeyle yapmıştır.

Bu süreç, ileriki dönemde ve barış süreci doğrultusunda, PKK ve KCK’ya yönelik yapılacak tahliye düzenlemelerinden başta Hizb-ut Tahrir olmak üzere, silahsız Müslümanları beri tutmak için başlatılmış bir süreçtir. Çünkü Müslümanların sahip oldukları kültür İslami kültürdür ve bu kültür “Hilafetin ikamesi” ve “cihad” gibi mevcut düzenlemeyle sistemin cebir ve şiddet olarak değerlendirebileceği kavramları bünyesinde barındırmaktadır. Evet, bu düzenlemeye göre ortada silah, cebir ve şiddet yoktur ancak, cebir ve şiddeti teşvik vardır.

Silahlı ve silahsız ayrımına gelince; ister TMK’da, isterse TCK’da olsun bu konuyla ilgili zaten birçok madde bulunmaktadır. Böyle bir ayrıma gidilmesinin, özellikle de basın-yayın yoluyla işlenen suçlar ve propaganda nitelikli eylemler açısından ele alınmasının da sistem açısından haklı bir nedeni bulunmaktadır. Sonuçta bu tamamen göstermelik bir yaklaşımdır. Zira silahlı ve silahsız ayrımı sistem tarafından gerçekten örgütün silah kullanıp kullanmamasına göre değil, savcı ve hâkimlerin değerlendirmesine ve kanaatlerine göre yapılmaktadır. Bu kanaatlerin nasıl oluştuğunu, yargının siyasi olması konusunda belirtmeye çalıştık.

Türkiye’de Hizb-ut Tahrir hakkında işletilen süreç bu konudaki tezimizi doğrulamaktadır. Başta İslam Beldeleri olmak üzere dünyanın hemen her yerinde fikri ve siyasi çalışma yapan ve henüz dünyanın hiçbir noktasında silah kullanmamış ve kullandığı da tespit edilememiş bir kitlenin mensuplarına, terör örgütü üyeliğinden adeta kıyım yapılmaktadır. Gerekçe ise, bir Yargıtay hâkiminin yıllar önce bu konuda vermiş olduğu bir karardır. İşte bu örnek yargının siyasi hale gelmesine verilebilecek en çarpıcı örnektir. O nedenle devlet bu yargı reformuyla silahlı ve silahsız ayrımı yaparak var olan bir adaletsizliğin önüne geçmek gibi bir niyet taşımamaktadır. Bundan kasıt, Kürt meselesi ile ilgili yürütülen barış süreci çerçevesinde, bu düzenleme kapsamında bulunan PKK ve KCK’lı tutuklu ve hükümlüleri tahliye etmek suretiyle süreç ile ilgili iyi niyet mesajları vermek ve bir sonraki adıma yatırım yapmaktır. Yoksa amaç, toplum üzerinde var olan bir adaletsizliği gidermek ya da bir zulmü ortadan kaldırmak değildir. Son günlerde Ulusalcıların dillerinden düşürmediği gibi: “Bir taraftan Silivri’dekilere gömülü silahlardan ömür boyu hücre istenirken, diğer taraftan Başbakan aracılığıyla PKK’ya silahları gömün gidin” diyen bir hükümetin yargıya kattığı siyasi boyutu kolayca görebilmekteyiz. Hükümet, Ulusalcılara karşı yargıyı bu şekilde kullanarak Müslüman halkın gözünü boyamaktadır. Böylelikle; bir taraftan gayri İslami hükümleri daha kolay uygulama ortamı bulup halkı sürekli zulme maruz bırakırken, diğer taraftan da adalet naralarıyla İslam Davetini yüklenmiş, cebir ve şiddetin hiçbir türlüsüne bulaşmamış Müslümanları terör ithamlarıyla zindanlara atarak adalet anlayışını göstermektedir.

Bu yargı paketiyle birlikte devlet açısından elde edilen önemli kazanımlardan birisi de; özellikle terör kapsamında bulunan davalarda AİHM tarafından, Türkiye aleyhine sonuçlanan ve bedelleri yüklü seviyede tazminatlar olarak ödenmek zorunda kalınan yargı ihlallerinin önüne geçmek için yapılan düzenlemelerdir. Bu paket çerçevesinde kanunla; AİHM’nin terör örgütlerinin içeriği şiddet unsuru içermeyen bildirilerini yayınlayanların, sadece bu eylemleri nedeniyle cezalandırılmasını ifade özgürlüğünün ihlali olarak saymasına paralel düzenlemeler yapılacaktır. Buna göre, terör örgütlerinin bildiri veya açıklamalarını basanlara veya yayınlayanlara bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası verilmesinde, “cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösteren, öven ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik eden” şartı getirilerek, suçun kapsamı AİHM standartlarıyla uyumlu hale getirilecektir. Aynı düzenleme basın açıklamaları için de geçerlidir. AİHM’nin içeriğinde şiddete başvurmayı cesaretlendirici ifadeler yer almayan ya da kişileri silahlı isyana teşvik edici nitelikte olmayan açıklamalar nedeniyle bireylerin Terörle Mücadele Kanunu'nca cezalandırılmasını ifade özgürlüğüne aykırı bulmaması için düzenleme yapılmaktadır. Buna göre, terör örgütünün propagandasını yapan kişiye bir yıldan beş yıla kadar hapis cezası verilmesinde suçun; “cebir, şiddet veya tehdit içeren yöntemlerini meşru gösterecek veya övecek ya da bu yöntemlere başvurmayı teşvik edecek şekilde olması” şartı getirilmektedir. Bu suçun basın ve yayın yoluyla işlenmesi halinde verilecek cezanın yarı oranında arttırılması hükmü korunacaktır. Bunlar da bu yargı reformu çerçevesinde yapılması planlanan kanun değişiklikleridir.

Yasada terör dışında getirilen yeniliklerden bazıları da şöyledir: İşkence suçlarında zaman aşımı işlemeyecek. Kamu düzeni açısından açık ve yakın bir tehlikenin ortaya çıkmaması halinde, yapılan açıklamalar “suçu ve suçluyu övme” suçunu oluşturmayacak. Halkı, askerlik hizmetini yapanları firara sevk edecek veya askerlik hizmetine katılacak olanları bu hizmeti yapmaktan vazgeçirecek şekilde teşvik veya telkinde bulunanlara altı aydan iki yıla kadar hapis cezası verilecek. Gözaltı ve tutukluluk süresi başka bir hükümlülüğünden indirilen kişiler, tazminat isteyebilecek. Ayrıca tasarının meclise geldiği halinden farklı olarak yalnızca ihaleye fesat karıştırma suçu konusunda CHP’nin vermiş olduğu önerge ile AKP birlikte bir değişiklik yapılmıştır. Yasada 12 Eylül darbesi mağdurlarının mağduriyetlerinin giderilmesine yönelik, tüm partilerin önerge ve desteğiyle düzenleme de yapılmıştır.

IV. Yargı Paketi bağlamında yapılan düzenlemeler özetle bu hususlardan ibarettir. Bu düzenleme gündeme geldiği günden itibaren hemen hemen sadece terör suçları açısından ele alınmış ve PKK, KCK, Ergenekon ve diğerleri açısından ne tür getirileri olacağı konuları konuşulmuştur. Diğer hususlar ise arka planda kalmıştır. Terör konusunda yapılan düzenlemeler elbette kamuoyundaki beklentileri karşılar nitelikte değildir. Ayrıca bu gelişmelerin ardından, barış sürecinin baş döndüren hızına uygun bir yasa paketi bekleyenler de yanılmış oldular.

Sonuçları açısından bu yargı paketinin PKK ile yürütülen barış sürecinin ileride atılabilecek olumlu adımlarına yönelik bir kamuoyu yoklaması ve altyapı çalışması olduğu açıktır. Yine bu pakette, Türkiye’nin uluslararası arenada yargı konusunda bu güne kadar hiç olmamış olan prestijine temel oluşturmak ve karşı karşıya kaldığı yaptırımlara dur demek adına yapılmış olan iyileştirmeler bulunduğu da açıktır. Ayrıca Ulusalcı statükonun yıllarca yapmış olduğu çirkefliklerden dolayı mağdur olmuş insanlara ve kendisine destek veren halka karşı popülist düzenlemeler bulunduğu da reddedilemez bir gerçektir.

Bunların hepsi bu paketin içeriğinde vardır ancak bizim pakette dikkatimizi çeken bir nokta var ki; o da cebir ve şiddeti teşvik ile ilgili düzenlemedir. Bu apaçık bir tuzaktır. Devletin barış sürecinde kat edilmesi düşünülen mesafeye binaen terör konusunda oluşturulacak yumuşatmaya karşılık, Müslümanların konumunu sabit tutmak adına ortaya koyacağı yeni gerekçedir. Böylelikle İslam davetini yüklenen Müslümanlar, yukarıda açıklamaya çalıştığımız gibi otomatik olarak cebir ve şiddete teşvik edici bulunarak terör kapsamında tutulmaya devam edileceklerdir. Üstelik yeni(!) sistem sahipleri bunu yaparlarken, devletin yargı organları bu gerekçe doğrultusunda çok ta fazla zorlama karar vermemiş olacaklardır. Çünkü daha önceleri çok daha zorlamaya dayalı ve mesnetsiz kararlar vermek zorunda kalıyorlardı.


Yorumlar

    Henüz yorum yapılmamış

Yorum Yaz