Emperyalizm veya yayılmacılık,
bir devletin veya ulusun başka devlet veya uluslar üzerinde kendi çıkarları
doğrultusunda etkide bulunmaya çalışmasıdır. Etkileyen devlet, etkilenen
devletin kaynak gücü, merkezî hükümeti, keyfî yönetim metotları üzerinde etkin
anlamına gelmektedir.
Bu kullanımının dışında Fransa’da
1830’larda Napolyon İmparatorluğu’na hayranlık duyanları nitelemek, 1848’den
sonra ise III. Napolyon’un kötü yönetimini ifade etmek için kullanılmıştır.
1870’li yıllarda İngiltere'de Başbakan Benjamin Disraeli’nin sömürge
imparatorluğunu güçlendirme ve genişletme politikalarını tanımlamak için
emperyalizm kavramına başvurulmuştur. Böylece emperyalizm, sömürgecilikle eş
anlamda kullanılmaya başlanmıştır.
Bu yaklaşıma göre emperyalizm,
gelişmiş ülkelerde mevcut durumun muhafaza edilmesi için bir gereklilik ve hak
olarak görülmektedir. Emperyalizm “ekonomik yönden az gelişmiş ülkelerin
gelişmiş olanlara tâbi olmasını sağlayan ekonomik, siyasal ve askerî ilişkileri
nitelemektedir. Emperyalizm, dünya ekonomisindeki eşitsiz ilişkiler sistemini
tanımlayan en uygun kelimedir.” Emperyalizm, gün geçtikçe taktiklerini
geliştirerek, sömürge kaynaklarını artırmıştır.
19. yüzyılda kapitalizmin etkisi
altına girmeyen, sömürgeci emperyalist ülkelerin doğrudan veya 'yarı-sömürgesi'
statüsüne indirgenmeyen bir dünya ülkesi hemen hemen kalmamıştır. Asya'nın
tamamı, Afrika, Latin Amerika kapitalist ekonominin etkinlik ve yayılma alanı
haline gelmiş, dünyanın görüntüsü değişmiş ve yeniden biçimlenmiştir.
İngilizler Güney Asya'yı
sömürgeleştirmişler, Çin'i silah zoruyla afyon ticaretine zorlamışlardır.
Hollandalılar Doğu Hint adalarına yerleşmişler ve Rusya kuzeyde Sibirya, doğuda
Orta Asya'ya doğru yayılmasını sürdürmüştür. Afrika (Osmanlı Devleti’nin
biçimsel hâkimiyeti altındaki sınırlı bölgeler dışında) Fransızlar, İngilizler
ve Belçikalılar tarafından paylaşılmıştır. Latin Amerika İspanyollardan ve
Portekizlilerden biçimsel olarak bağımsızlaşmıştır ama bu bilinen anlamda
kurtuluş savaşı sonucu kazanılmış bir 'bağımsızlık' değildir. Yegâne değişiklik
'beyaz egemen sınıfın' yönetimi devralmasıdır. Zaten Orta ve Güney Amerika önce
İngilizlerin, arkasından da ABD'nin nüfuz bölgesi (arka bahçesi) durumuna
gelmiştir.
Osmanlı Devleti de emperyalist
Batı'nın bir yarı-sömürgesi haline gelmiştir. Bu dönemde dünya ölçeğindeki
kutuplaşma, çevre-merkez, gelişmiş-azgelişmiş, sanayileşmiş-sanayileşmemiş
ikilemi kesin olarak yerleşmiştir. Dünya ticareti de önceki dönemlerde olduğu
gibi lüks mallar ticaretinden sanayi kapitalizminin ürünleriyle hammadde ve
tarım ürünlerinin yaygın ticaretine dönüşmüştür. Sanayileşmiş ülkeler sanayi
ürünleri ihraç etmekte bunun karşılığında hammaddeler ve tarım ürünleri ithal
etmekteydiler ve bu eşit olmayan bir değişimdi. Başka türlü ifade etmek
istersek, emperyalist merkezlerle dünyanın geri kalanı arasındaki ticaret ve
yatırım ilişkileri hâkim durumdaki ekonomiler lehine işlemekteydi. Bu kan
kaybının derinleşmesi olarak da ifade edilebilir.
O dönemden sonra
zenginlik-yoksulluk farkı sürekli derinleşmiştir. Nitekim 1800 yılında 'zengin
ülkelerle' 'yoksul ülkeler' arasındaki fark bire iki (1'e 2) iken, şimdilerde
bire altmıştır (1'e 60) ve 'modernleşme', 'kalkınma' 'küreselleşme', vb.
söylemine rağmen bu fark hızla büyümeye devam etmektedir. Dünyanın Batı
Avrupalılar tarafından bu biçimde yağmalanması ve söz konusu halkların kendi
kendilerine yeterli olmaktan çıkarılması, toplumsal-kültürel yapılarının
aşındırılması, kültürlerinin tahrip edilmesi, emperyalist güçler ve onların
sözcüleri tarafından uygarlaştırma misyonu olarak sunulmaktadır. Başlangıçta
Amerika halklarını Hıristiyanlaştıranlar, sanayi kapitalizminin yerleştiği
dönemde de uygarlaştırmaktaydılar.
19. yüzyılın sonu, 20. yüzyılın
başına gelindiğinde, sözünü ettiğimiz Kapitalizme özgü merkezileşme ve
yoğunlaşma eğiliminin bir sonucu olarak, kapitalist işletmelerin ölçeği
büyümüş, karteller, tröstler, konzernler biçimindeki büyük tekeller dünya
pazarında etkinliklerini artırmışlardır. İşte, tekellerin ortaya çıktığı bu
döneme emperyalizm denmiştir. Bu dönemin bir özelliği de mal ihracına sermaye
ihracının da eklenmesidir.
Elbette sermaye ihracı mal
ihracının yerini almıyordu, tam tersine mal ihracı artmaya devam etmiştir.
Sermaye ihracı, hükümetlere borç verme bir yana bırakılarsa, daha çok
kapitalist hâkimiyeti pekiştirecek, sömürüyü derinleştirecek alt yapı
yatırımlarına ve hammadde kaynaklarına (madenler, plantasyonlar, vb.)
yönelmiştir. Böylelikle dünyanın tüm doğal ve beşeri zenginliği emperyalist
sömürüye açılmıştır. Dünya emperyalist güçler arasında paylaşılmıştır ama
pastadan pay alamayan 'yeni yetme güçler de (Almanya, Japonya) 'paylaşılanı
yeniden paylaşmayı' dayatıyorlardı. İşte bu emperyalistler arası savaşın gerçek
nedenidir.
Emperyalist saldırı söz konusu
olduğunda, saldırıya maruz kalanların bu saldırıyı 'hayır duasıyla'
karşılamaları elbette mümkün değildir. Nitekim ilk emperyalist yayılmanın
ardından saldırının ve kutuplaşmanın yıkıcı sonuçlarına karşı sayısız isyanlar
olmuştur. Bu isyanların en çok bilineni, 18. yüzyıl sonunda San Domingo'daki
(bu günkü Haiti) köle devrimidir. Daha sonra 1900'lerin başındaki Meksika
devrimini ve 1950'lerin sonundaki Küba devrimini de aynı çizginin devamı saymak
gerekmektedir.
İnsanların sistem tarafından
dışlandığı, marjinalleştiği, işsizliğin, yoksulluğun ve sefaletin büyüdüğü,
doğal çevre tahribatının derinleştiği, gezegen riskinin tehlikeli bir eşiğe
doğru ilerlediği, insani değerlerin aşındığı durumun, insanlığın nihai
kurtuluşu olarak sunulması ibret vericidir. Küreselleşme denilen mevcut süreç
dar bir dünya elitini, küresel ayrıcalıklılar sınıfını hızla
zenginleştirmektedir. Zenginleşen bu kesime dünyanın ayrıcalıklı azınlıkları
dâhildir. Zaten dünyanın 'egemenleri' doğrudan emperyalizmin bu ülkelerdeki
uzantılarından başka bir şey değildir... Her gün yoksulların sayısı artarken
zenginlerin sayısı da artmaktadır. Her yıl yeni dolar milyarderleri
türemektedir ve bunların 'başarı öyküleri' dilden dile dolaşarak
destanlaşmaktadır.
Burada şu örnekleri vermek konuyu
daha iyi anlamaya yardımcı olacaktır. ABD emperyalizmi Irak’ı işgal ettiğinde,
bu emperyalist politikanın uzantısı ve doğal sonucu olarak, başta ABD olmak
üzere, İngiliz vb. petrol tekellerinin, inşaat işleri ile ilgili tekellerin vb.
işin içine girmesi ile bu kaynakların işletme hakkını ellerine alarak, bu
konuda Irak içinde de tekel konumuna gelmişlerdir. Bunların üzerine silah
tekellerini, inşaat tekellerini vb. de eklemek gerekmektedir. Bu emperyalist
bir politikadır. Ama bu emperyalist politika, doğrudan doğruya ABD tekelci kapitalizminin
çıkarları üzerinde yükselmektedir ve ABD Hükümeti’nin bu temeli inkâr ederek,
farklı bir politikayı “tercih etmesi” mümkün değildir. Ama bu emperyalist
politikada bugün silahlı müdahalenin öne çıkması, yarın “barışçıl” biçimlerin
öne çıkması sorunun özünü değiştirmemektedir. Yani emperyalist yayılma için
illaki silahlı müdahale ve işgal gerekmemektedir. Emperyalizmin özü, onun
sürekli olarak yayılma ve egemenlik kurma eğiliminde düğümlenmektedir. Kesin
hesaplaşmalar ise, ancak güçle, silahların gücüyle yapılmaktadır.
Emperyalist politik müdahaleler,
müdahalenin yapıldığı ülkede kapitalist ilişkileri belirli oranda
geliştirmektedir. Kapitalist gelişmenin, emperyalizmi ihtiyaç olmaktan
çıkaracağı ileri sürülemez. Aksine, emperyalist askeri müdahale, ya da sermaye
ihracı, meta ihracı gibi “barışçıl” yöntemlerle yapılan müdahalelerin, söz
konusu ülke ya da bölgede emperyalist bağımlılık ilişkilerini geliştirmesi, bu
ilişkilerin söz konusu ülkenin tüm derinliklerine doğru ilerlemesidir. Tarımın
tasfiyesi, özelleştirmeler, içinden çıkılamayacak borç sarmalı, emperyalist
ülkenin üretiminin ihtiyaçlarına göre şekillenen bir kapitalist üretim yapısı
vb. gibi sonuçlar ortaya çıkarmaktadır. Bu da yetmeyerek, emperyalist soygun
için IMF, DB gibi özel kurumlar örgütlenmektedir. Yani sorun, kapitalistlerin
dünyayı özgürce sömürmeleri ile sınırlı değildir. Genel bir bağımlılık
ilişkisinin, bir ülkenin zenginliklerinin yağmalanması üzerine oturan bir
sistemin kurulması söz konusudur.
Kendilerini “uluslararası toplum”
olarak tanımlayan çağın hâkim güçlerinin izledikleri politikaları
meşrulaştırmak ve hedefe yerleştirdiklerine yönelik baskı uygulamalarını haklı
çıkarmak için en çok “insan hakları” ve “terör” kavramlarından yararlandıkları
bilinmektedir. Bu kavramların her ikisinin de uygulanmasında sözde insana değer
verilmektedir. Ancak kendi politikalarını kamufle etmede bu iki kavramdan
yararlanan söz konusu güçlerin Suriye’de üçüncü yılına girerken geniş çaplı
devlet terörü ve katliamlar karşısında “insana değer verme” ilkesinden son
derece uzak durmaları samimiyetlerinin derecelerini göstermektedir.
Kapitalistler, zulüm rejimine sürekli mühlet tanıma yoluna giderken, onun
hedefe yerleştirdiklerini savunmak için örgütlenenleri “terör listesi ”ne alma
arsızlığını göstermektedirler.
Emperyalizmin çıkar çemberine
aldığı ülkelerde, emperyalist dengeyi tehdit edenlerin etkisiz hale
getirilmeleri için belli bir yasal zemin oluşturulmuştur. Aslında bu yasal
zeminin sabit bir felsefesi ve esas aldığı temel ilkeleri de mevcut değildir.
Temel ilkeler gibi gösterilenler ise pratikte uygulanan yasal sistemle
çoğunlukla çatışmaktadır. Temel ilkeler diye gösterilenler, esas itibarıyla
uygulanan baskı ve zulümleri kamufle etmekten başka bir amaç taşımamaktadır.
Bir yanda temel ilkelerde, herkesin konuşma ve düşünce hürriyetinden söz
edilmektedir, öte yanda bir kişi, emperyalizmin yerleştirdiği siyasi yapıyı
benimsemeyen görüşler beyan ettiğinde, sözü edilen temel ilkeler üzerine
oturtulmuş sistemi uygulayan kurumları karşısında bulmaktadır. Kısa süre önce
Erzurum’da tutuklanan Müslüman kardeşlerimizin durumu gibi yaptıklarına da bir
gerekçe uydurmaktadırlar.
Özellikle son dönemde
emperyalizmin saldırı politikasının temel ekseni sayılan “teröre karşı savaş”
iddiasının dayanaklarının oluşturulmasında cinayet stratejisinden
yararlanılmasının örnekleri artmıştır. Bu cinayetler ve katliamlar
emperyalizmin nazarında; insanın değerinin ne kadar düşük olduğunu
göstermektedir. Suriye’de yapılan katliam, Almanya’daki kundaklamalar, Arakan’daki
Müslümanların yakılması da en güncel örneklerdendir.
Emperyalizm, insanları çıkarları
doğrultusunda bu şekilde hiçe sayarken, İslam insana gereken değeri veren ve
devlet eliyle canını, malını, namusunu, onurunu koruyan tek dindir. İslam
Dininde devlet, ümmete hizmeti en üst seviyede tutuyorken, beşeri sistemin
emperyalist odakları insanları ayaklar altına alıp her türlü zulmü ve işkenceyi
uygulamaktadırlar. Menfaatleri uğrunda, hiç acımadan insanları diri diri
yakmaktadırlar.
Başında halifesi olan bir ümmet
olmadığından, gerçek anlamda bir İslâm Devleti bulunmadığından kendisini
İslâm’a nispet ettiği halde dâvâ bilincinden mahrum 1,5 milyardan çok Müslüman,
genellikle izzetten uzak şekilde, selin önündeki çer-çöp gibi oradan oraya
savrularak yaşamaktadırlar.
Bir musîbet, bin nasihatten
iyidir, ama bin musîbetten bir ders bile alamayanlar için maalesef dünyevî
cezalar, uhrevî büyük cezanın habercisidir. Suriye’deki ve diğer Müslüman
beldelerindeki, dıştaki ve içteki zilletin en önemli sebeplerinden biri, İslâm
âleminin kırk küsür parçadan oluşan yamalı bohça görüntüsüdür. Avrupa
ülkelerinin birbirleriyle her konuda ittifak yapıp Avrupa Birliği adı altında
tek devlet haline gelişi, küfrün tek millet olarak gücünü birleştirmesi,
emperyalizm ve fesadın globalleşmesi, artık Müslümanların da bir çatı altında
toplanmasının acil gerekliliğini göstermektedir.
Toplumda kullanılan şöyle bir söz
vardır; Ya birleşeceksin, ya bir leşe döneceksin! Bir leş olmaktan kurtulmak
için birleşmek, olmazsa olmaz şartlardandır. Bir Allah’a inanan Müslümanlar
olarak, Allah’la ve birbirimizle bağımızı yeniden sağlamlaştırmakla işe
başlamalıyız. Aynı dinin, aynı davanın insanı olan tüm ümmetle birleşmek, İslam
Devleti’ni kurmak için en büyük gerekliliktir.
Coğrafi ve kültürel bütün işgalleri,
özellikle Ortadoğu’daki vahşet ve zulümleri kaldırmak için çalışmak, bütün
Müslümanlara farzdır, şarttır. Allah Subhanehu ve Teâlâ şöyle
buyurmaktadır:
"Sizinle savaşanlarla, Allah
yolunda siz de savaşın." (Bakara,
190)
Ve yine şöyle buyurmaktadır:
"O halde, size
karşı tecâvüz edenlere siz de aynıyla mukabele edin." (Bakara, 194)
Zorbalıkları için makamlarına,
silâh ve teknolojilerine güvenenler bilmelidirler ki, maddî silâhlar dayanıksız
ve yetersizdir. İman silâhı ise ne kadar yok edilmeye çalışılsa daha da
keskinleşmekte, Müslümanın elindeki ebâbil taşı, Hak düşmanı zorbanın fil
benzeri tankına gâlip gelebilmektedir. Allah Subhanehu ve Teâlâ şöyle
buyurmaktadır:
“Bir toplum, kendini
değiştirinceye kadar Allah onlarda bulunanı değiştirmez.” (Ra’d, 11)
“Ey iman edenler! Eğer
siz Allah(ın dinin)e yardım ederseniz, Allah da size yardım eder, ayaklarınızı
sağlam tutar.” (Muhammed, 7)
“Gevşeklik göstermeyin,
üzüntüye kapılmayın. Eğer gerçekten iman etmişseniz, üstün gelecek olan
sizsiniz.” (Âl-i İmrân, 139)
"Ey iman edenler, iman
edin!" (Nisâ, 136)
İnsanlık Kur’an’ın aydınlığına ve
İslam’ın adaletine muhtaç durumdadır. Tüm dünya modern cahiliyenin kıskacında,
zulüm, sömürü ve adaletsizlik bataklığında çırpınmaktadır. İşgal, sömürü,
katliam ve despotluk her yanda egemen olmuştur. Demokrasi, kapitalizm,
emperyalizm adı her ne ile anılırsa anılsın İslam dışı bütün sistemler
insanlığa her yanda kan kusturmaktadırlar. Rabbine yabancılaşıp fıtratını bozan
insan, hayvandan aşağı konumlarda yer alarak İslami ve insanî değerleri
tüketmektedir. Müslümanlar, kendilerine on yıllarca zulmedenleri destekleyen
emperyalizmin rejimi olan demokrasinin peşinde koşmaktan vazgeçmeli, gerçek
kurtuluş olan şer’i hükümlere sarılarak acilen İslam Devletini kurmalıdırlar!


Yorumlar
Henüz yorum yapılmamış