Bu ayetlerde şu hakikatler vardır:

-          Kâfirlerin akıbeti ve nihai yenilgileri

-           Sünnet ve Bidat

-          Tarih ve Tarihi eserler

-          Kur’an’ın beyan, hidayet ve öğüt olması

-          Müminlerin üstünlüğü ve imtihan edilmesi

-          Günlerin değişmesi

-          Cennet’e girmenin yolu

قد خلت من قبلكم سنن فسيروا في الأرض فانظروا كيف كان عاقبة المكذبين هذا بيان للناس وهدى وموعظة للمتقين ولا تهنوا ولا تحزنوا وأنتم الأعلون إن كنتم مؤمنين إن يمسسكم قرح فقد مس القوم قرح مثله وتلك الأيام نداولها بين الناس وليعلم الله الذين آمنوا ويتخذ منكم شهداء والله لا يحب الظالمين وليمحص الله الذين آمنوا ويمحق الكافرين أم حسبتم أن تدخلوا الجنة ولما يعلم الله الذين جاهدوا منكم ويعلم الصابرين ولقد كنتم تمنون الموت من قبل أن تلقوه فقد رأيتموه وأنتم تنظرون

“Sizden önce nice (milletlerle ilgili) sünnetler (yol, metot, ilahi kanunlar) gelip geçmiştir. Bu nedenle yeryüzünde yürüyün ve yalanlayanların akıbetini görün. Bu (Kur’an) insanlar için bir açıklama ve takvalılar için bir hidayet ve bir öğüttür. Eğer gerçek mümin iseniz siz üstün olduğunuz halde gevşeklik göstermeyin ve üzüntüye kapılmayın. Eğer size zarar ve musibet dokunursa karşı taraftaki kavme da zarar ve musibet dokunmuştu, işte o günleri insanlar arasında döndürür dururuz. Ta ki Allah iman edenleri ortaya çıkartsın sizden şehitleri seçsin. Allah zalimleri hiç sevmez. Bir de Allah müminleri imtihan ederek günahlarından temizlesin ve kâfirleri mahvetsin. Yoksa Allah içinizden cihad edenleri ve sabredenleri ortaya çıkartmadan Cennet’e gireceğinizi mi zannettiniz? Ölümle yüz yüze gelmeden önce onu temenni ediyordunuz. İşte onu karşınızda gördünüz.” (Âli İmran Suresi 137-143)

“Sizden önce nice (milletlerle ilgili) sünnetler (yol, metot, ilahi kanunlar) gelip geçmiştir. Bu nedenle yeryüzünde yürüyün ve yalanlayanların akıbetini görün.” Bu ayette geçen sünnet sözcüğünün Arap dili veya lügatinde yol ve kanun manasındadır. Kur’an’da birkaç yerde sünnetullah (Allah’ın sünneti) ifadesi geçmektedir; Ahzab Suresi 62. ayet, Fatır Suresi 43. ayet, Fetih Suresi 23. ayette geçtiği gibi bu Allah’ın kanunu, uygulaması, metodu ve yolu manasında gelmektedir. Şer’î mana ise Allah’ın Rasûlüne Kur’an dışında mana olarak vahyettiği hususlardır; Buna hadis-i şerif denilir. Bu da ya sözlü veya ameli yahut takrîri sünnet olur. Bir insan ya iyi ya da kötü metot veya uygulama yolu edinirse ona da lügat manasında sünnet denilir. Rasûlullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem bununla ilgili şöyle dedi:

مَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً حَسَنَةً فَلَهُ أَجْرُهَا وَأَجْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا مِن بَعْدِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ فِي أُجُورِهِمْ شَيْئًا وَمَنْ سَنَّ فِي الإِسْلامِ سُنَّةً سَيِّئَةً فَعَلَيْهِ وِزْرُهَا وَوِزْرُ مَنْ عَمِلَ بِهَا

“Kim İslâm’da güzel bir sünnet  (sünnet-i hasene) çıkartsa onun sevabını ve ondan sonra onunla amel eden kimsenin sevabını alır. Kim İslâm’da kötü bir sünnet (sünnet-i seyyie) çıkartsa onun günahını ve ondan sonra kim onunla amel ederse onun günahını da alır.” (Müslim, İbni Hanbel ve Tırmizi)

Misal olarak; Ramazan’da cemaatle kıyamu’l leyl yapmak (gece namazını kılmak) veya teravih namazını kılmak güzel sünnettir. Nitekim Rasûlullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem bir zaman onu cemaatle kıldırdı, Müslümanlar bunun farz veya vacip olduğunu anlamasınlar diye sonra onu bıraktı. Böylece ilk Râşidî Halife Ebu Bekir RadiyAllahu Anh döneminde ve ikinci Râşidî Halife Ömer b. Hattab RadiyAllahu Anh döneminin ilk senelerinde bırakıldı. Ondan sonra Ömer RadiyAllahu Anh Müslümanlara bir cemaat halinde teravih namazını kıldırttı ve şöyle dedi: نعم البدعة الحسنة “Bu ne güzel bidattir.” Bunun manası ne güzel sünnettir. Nitekim bidat yeni bir şey çıkartmaktır. Eğer şer’î delillere binaen şer’î içtihatla yeni bir şey çıkartılırlarsa güzel sünnet veya güzel bidat denilir. Misal olarak 5. Râşidî Halife olarak sayılan Ömer b. Abdülaziz vilayet meclisini oluşturdu. Bu da güzel sünnet veya güzel bidattir. Bu nedenle Allah’ın izniyle tekrar Hilâfet Devleti kurulunca her vilayette meclis seçeriz ki oradaki Vali onlarla şura yapsın. Asrımızda da Hilâfet’i kurmak için mücadele eden Hizb-ut Tahrir’in İslâmî anayasada Mezalim Mahkemesini göstermesi güzel sünnettir. Bu mahkeme halifeyi başta olmak üzere her yöneticiyi yargılayabilecek ve azletme salahiyetine sahip olacaktır. Bunu gösterirken bizden ulû’l emr olan yöneticilerle çekiştiğimiz zaman Allah ve Rasûlüne dönmemizi emreden Nisa Suresi’nin 59. ayetinde ve İslâm Devleti’nin Başkanı Rasûlullah’ın “Umarım ki Rabbimle karşılaşırken kanla veya malla ilgili bir kimse kendisine zulmettiğimi iddia ederek ortaya çıkmasın”  sözüne dayanarak bu güzel sünneti çıkarttı. Çıkarttığı İslâmî anayasada şer’î delilleriyle yeni şeylerle ilgili birçok madde vardır. Bunlar birer sünnet-i hasenedir.

Eğer şer’î delillere aykırı veya Rasûlullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem’in uygulamasına aykırı kim bir iş yaparsa kötü sünnet veya kötü bidat çıkartmış olur ve bu reddedilir. Bunu yapan ve onun yolundan gidenlerin günahını alır ve onlar da günahkâr olurlar. Bu nedenle Rasûlullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem şöyle dedi:

مَنْ أَحْدَثَ فِي أَمْرِنَاهَذَا مَا لَيْسَ مِنْهُ فَهُوَ رَدٌّ

“Kim bu emrimiz, dinimizde bulunmayan bir şeyi ortaya çıkartsa bu şey reddedilir.” (Buhari ve Müslim) Yine şöyle dedi: 

فَإِنَّ كُلَّ مُحْدَثَةٍ بِدْعَةٌ وَكُلَّ بِدْعَةٍ ضَلاَلَةٌ

  “Muhakkak ki her ihdas edilen (yeni çıkartılan) şey bidattir. Her bidat ise dalâlet (sapıklıktır) ve dalâlet ise Cehennemdedir (sahibini cehenneme götürür).” (Müslim ve Nisai)

Eğer birisi İslâmî Cumhuriyet derse bu bidat ve dalâlettir. Zira cumhuriyet sistemi İslâm’daki yönetim olan Hilâfet sistemine aykırıdır. İslâm’da demokrasi var derse bu bir bidat ve dalâlettir. Zira demokrasi halkın hâkimiyetine dayalı bir sistemdir. Oysa İslâm’da şeriatın hâkimiyeti vardır. İbadette hoplama, zıplama, dönme, müzikle eşlik ve değişik hareketler yapılırsa birer bidat ve dalâlet sayılır. Zira İslâm’da ayetlerle ve hadislerle ibadeti yapma keyfiyeti veya metodu sınırlandırıldı.

Firavun, Musa Aleyhi’s Selam ve onunla birlikte kardeşi Harun Aleyhi’s Selam’ın davetiyle savaşırken halkına şöyle dedi:

 وَيَذْهَبَا بطَريقَتكُمْ الْمُثْلَى

“Bu iki kişi sizin ideal yolunuzu yok etmek istiyorlar.” (Taha Suresi 63)

Firavun kendi kavmi için seçtiği sistem ve hayat tarzını ideal metot olarak saydı. Kasas Suresi 28. ayette geçtiği gibi kendi sistemine kimse dokunmasın veya meşgul olmasın diye kavmini fırkalara bölmüş, bunları birbirlerine düşürüp musallat kılmış ve çocukları da kesiyordu. İstediği kimseyi köle yapıyordu. Kasas Suresi 38. ayette ve Naziat Suresi 25. ayette geçtiği gibi kendini ilah ilan etti ve en yüksek rab olarak addetti. İşte Firavun böyle bir sisteme ve hayat tarzına ideal metottur, dedi! Lut kavmi erkek erkeğe cinsel ilişkileri yasallaştırıp güzel gördüler ve Lut Aleyhi’s Selam onları bundan nehyedince ve akıbetinden sakındırınca onunla ve müminlerle savaştılar, alay ettiler ve şöyle dediler:

وَمَا كَانَ جَوَابَ قَوْمِهِ إِلاَّ أَن قَالُواْ أَخْرِجُوهُم مِّن قَرْيَتِكُمْ إِنَّهُمْ أُنَاسٌ يَتَطَهَّرُونَ

“Kavminin cevabı: Bunları köylerinizden çıkartın. Zira; bunlar temizlik isteyen insanlardır, demekten başka (bir şey) olmadı.” (Araf Suresi 82) Asrımızda kapitalistler, demokratlar ve laikler kendi zalim ve kötü sistemlerini ve çirkin hayat tarzlarını savunarak en ideal metot ve sistem olarak niteliyorlar ve Allah’ın indirdiği İslâm sistemini kötüleyerek bu sistemi veya Hilâfet’i tekrar kurmak için mücadele edenlerle alay ediyorlar, savaşıyorlar, onları gerici, aşırı ve terörist olarak niteliyorlar.

Allah Celle Celâlehû yukarıda geçen ayetlerde müminlere hitap ederek; eski milletler üzerine uyguladığı kanunları görmemiz için yeryüzünde o milletleri araştırmamızı istedi. Ancak eserleri keşfetmek için değil, onlardan yalanlayanların akıbetini görmemiz için o milletlerin durumlarını araştırmamızı istedi. Bunlardan ders ve ibret almak, aynı duruma düşmemek ve kâfirlerin ideal metot saydıkları şeylere aldanmamak, aynı zamanda onların akıbetinin kendilerine benzer eski kavimlerin akıbeti ile aynı olacağından emin olalım ve böylece Allah’ın vahyettiği sisteme ve hayat tarzına bağlı kalabilelim. Zira kâfirler belli bir dönem için güçlü olunca insanlar onların güçleriyle aldanırlar, onlara uyarlar veya onlardan korkarlar ve kendilerine olan güvenleri sarsılabilir. Kâfirler büyük ve güçlü devletlere sahiptir, yıkılmaz, onlarla kimse baş edemez diyerek bazı Müslümanlar alçaklık gösterip bunlara uyarlar veya işbirliği yaparlar. Oysa Allah’a, onun sözüne ve dinine güvenen Müslümanlar kâfirlerin geçici üstünlüğüne aldanmazlar, dinlerine sarılırlar ve onun devletini kurmak için kâfirlerin güçlerinden ve eziyetlerinden korkmadan mücadele ederler. Onların önderi ve lideri olan Rasûlullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem gibi mücadele ederler:

“Ya Allah bu dini yükseltir, hâkim kılar ya da onun uğrunda ölürüm.”

Tefsir ettiğimiz bu ayet, tarihin keşfedilen eserlerden alınacağına dair bir delil olarak gösterilir. Ama bu tarih tam kronolojik bir tarih değil ancak belli durumu bize gösterir. Nitekim Allah Celle Celâlehû birçok ayette o kavimlerin akıbetini izah ederek yeryüzünde yürüyün onların akıbetini araştırın, diye bize emir verdi. Burdan da tarihin iki kaynağının var olduğu ortaya çıkar: eserler ve doğru rivayetlerdir. Kur’an’da ve hadis-i şerifte eski kavimlerle ilgili rivayetler geçerse bunlar doğrudur. Eğer başka kaynaklarda geçerse doğru rivayeti tespit edebilmek için araştırma yapılmalıdır. Eğer biri doğru rivayet göstermez veya insafla araştırılmış bir tarihi eser göstermezse onun kitabı kabul edilmez. Nitekim İslâm tarihini karalamak için bir takım müsteşrik veya oryantalistler birçok kitap yazdılar, bunların kitaplarına itibar edilmez. Çünkü doğru rivayete veya insafla araştırılmış eserlere dayalı değildir. Ayrıca kendilerinin Müslüman olmadıklarından ve İslâm’a düşmanlıklarını gösterdiklerinden dolayı kitaplarını reddederiz. Hatta kesin olan ve bilinen şeyleri veya hakikat olarak bilinen şeyi kötü şekilde tevil ederler. Yazdıklarına zehir katarak kitaplarını aldatıcı üsluplarla pazarlarlar. Bu nedenle İslâm tarihi İslâm’ın düşmanlarından alınmaz. Doğru rivayet veya doğru şekilde araştırılmış eserlere dayanan adaletli ve insaflı Müslümanlardan alınır.