İSLÂM’IN MİLLİYETÇİLİĞE BAKIŞI

Ahmet Turgut Ulucak

Milliyetçilik Algısı Üzerine;

Yeryüzünde iki milletten bahsedebiliriz, iman milleti ve küfür milleti.

Sınırları çizilmiş ulusal bir coğrafyada yaşayan insan topluluğu olarak anlaşılan milliyetçi anlayış, aslında son yüzyılda ümmet bilincini parçalayan ulus devletci anlayışın tezahürü olmuştur.

İbni Haldun coğrafya kaderdir der. İnsan yaşadığı coğrafyanın her unsurundan dolaylı olarak etkilenir.

Bugün kendini tevhide nispet eden çoğu insanda dahi milliyetçi bazı virüs ve kalıntılar görürüz.

Millet Kelimesinin Kur’an’daki Anlamları

وَلَن تَرْضَى عَنكَ الْيَهُودُ وَلاَ النَّصَارَى حَتَّى تَتَّبِعَ مِلَّتَهُمْ قُلْ إِنَّ هُدَى اللّهِ هُوَ الْهُدَى وَلَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْوَاءهُم بَعْدَ الَّذِي جَاءكَ مِنَ الْعِلْمِ مَا لَكَ مِنَ اللّهِ مِن وَلِيٍّ وَلاَ نَصِيرٍ

“Ve sen onların milletlerine uymadıkça Yahudiler ve Hristiyanlar senden asla hoşnut olmazlar. De ki: Şüphesiz Allah'ın kılavuzluğu, kılavuzluğun ta kendisidir ve eğer ilimden sana ulaşan şeyden sonra bunların hevalarına [boş ve iğreti arzularına] uyarsan, senin için Allah katından herhangi bir veli olmaz, herhangi bir yardımcı da olmaz.”[1]

Ayette millet kelimesi geçer. “Sen onların milletlerine tâbi olmadıkça onlar senden razı olmazlar.” denilmektedir. Bu kelimenin türediği “melel” kelimesi usanmak; “mellet” sıcak kül, ateş koru, çukur; “temellül” ağrıdan dolayı yatakta kıvranmak; “melilet” vücutta ısının yükselmesi; “mülal” sırt ağrısı; “imlal” bir sözü yazdırmaktır. İşte bu kökten türemiş olan “millet” din ve şeriat anlamında kullanılmıştır. Peygamberin yazdırmasıyla oluştuğundan şeriata millet denilmiştir. Ancak millet, fertlerin özel ibadet tarzlarına değil, toplum dinine denir. Bundan dolayı millet, fertlere değil, topluma izafe edilir. Kur’an-ı Kerim’de millet, toplumsal din anlamında kullanılmıştır.

Millet Kavramının Kur'an'daki Manaları

1- Din, yol, şeriat

Aslında bu manalar din kavramı içinde bir araya gelebilir.

ثُمَّ أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ أَنِ اتَّبِعْ مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ

“Sonra sana: Allah'ı birleyerek İbrahim'in milletine uy! O ortak koşanlardan değildi, diye vahyettik.”[2]

Bu ayetle yer alan millet kavramına, din manası verilebileceği gibi, yol anlamı da verilebilir. Ancak ayette yer alan hanif kavramı, din kelimesine yol manası vermeyi zorlaştırmaktadır. Çünkü hanif kelimesi tamamen dinle alakalı bir kavramdır. Katıksız, damıtılmış, halis manalarına gelen hanif kelimesi, şirkten arınmış olmayı ifade etmektedir. Bütün bu izahlar, hak dinle ilgilidir. Din ve hanif kelimelerinin Rum Suresi 30. ayette de bir araya geldiğini görüyoruz.

Peki, Nahl Suresi 123. ayetteki millet kelimesini din manasına alırsak, bir dinin, tek bir şahsa izafe edilmesini nasıl anlamalıyız? Hz. İbrahim’in dini, İslâm değil miydi? Hz. Musa'nın dini, Hz. İsa'nın dini, Hz. Muhammed'in dini diyebilir miyiz? Bütün bu dinler Allah'ın dinleri olup, tüm insanlara tahsis edilmiş değil midir?

Seyyid Kutup, Nahl Suresi 123. ayetteki millet kavramına siyasi mana yüklemektedir.

Ona göre daha sonraki ayetler dikkate alındığında, davet için bir metot gösterildiği ortaya çıkar ve "Davette, Hz. İbrahim'in tarzına, metoduna ve yoluna uy!" manasına gelir. Bir sosyal kitleyi peşine takarak iyiye sevk eden insan, bir milletin lideri ve önderi demektir. Seyyid kutup, bu yorumu, -benzer bir yorumda bulunan- Fahruddîn Razi'den almış olabilir.

Hz. Şuayb ile Medyen kavmi arasında geçen tartışmanın anlatıldığı A'raf Suresi 88. ayette Medyen kavminin milletinden söz edilmektedir. Başka bir ifadeyle, Medyen halkı, Hz. Şuayb’dan kendi milletlerine dönmesini istemektedir. Müfessirler, ayetteki millet kavramına din manası vermektedirler.

Bakara Suresi 135. ayetteki millet kavramının öne çıkan anlamının yol olduğu bir gerçektir ama bu yol, dinin belirlediği bir yoldur.

2. Hayat tarzı, düşünce tarzı ve insan davranışlarına yön veren arzular.

Bakara Suresi 120. ayette geçen millet kavramı, hayat tarzı, dünya görüşü manasına gelmektedir. Ayetteki "Milletlerine dönmedikçe senden razı olmazlar" ifadesindeki kimseler, zaten dinleriyle anılmaktadırlar. Yahudi ve Hristiyanlar ifadesi, bunu göstermektedir. Ayetin devamında yer alan ibarede, milletin tanımı yapılmaktadır.

قُلْ إِنَّ هُدَى اللّهِ هُوَ الْهُدَى

“De ki: Yol Allah'ın yoludur.” Veya “De ki: Rehberlik Allah'ın rehberliğidir."

Ayetin bu kısmı milletin ne olduğunu açıklamaktadır. Bunu göre mana "Yahudi ve hristiyanların hayat tarzına, yani yollarına uymadıkça, onlar senden razı olmazlar" şeklinde olmaktadır. Uyulacak yolun Allah'ın yolu olduğunun beyan edilmesi, ona bu manayı kazandırmaktadır. Demek ki ayetin ikinci bölümündeki [الْهُدَى] “hüda” kavramı, birinci bölümündeki millet kavramını tefsir etmektedir.

Ayetin üçüncü bölümünde “Eğer onların hevalarına uyarsan” ifadesi yer almaktadır. Dikkat edilirse, "Onların 'millet’ine veya 'huda’sına..." denmiyor. Çünkü “hidayet” Allah’a ait bir kavram olup O'nun rehberliğini, kılavuzluğunu ve yolunu ifade etmektedir. Buradaki heva kavramı, “millet’ kelimesinin karşıtı olduğundan, ayetin kendisi millet kavramını tefsir etmektedir.

İnsanların hayat tarzları, dünyaya bakış açıları ve davranışları hevalarından kaynaklanıyorsa, heva onların “millet”i olmaktadır. Keşşaf'ın millet kavramına “ahlak” manası vermiş olması da manidardır. Bu manalardan hareket ederek şu genellemeyi yapabiliriz: Millet kavramının hem olumlu ve hem de olumsuz manaları vardır. Olumlu manası ile din, yol, şeriat ve sünnet; olumsuz manası ile de heva, kötü hayat ve kötü ahlak manalarını taşımaktadır. “Sana gelen bilgiden sonra” ifadesindeki bilgi; ayetin birinci ve ikinci bölümlerindeki Yahudi ve Hristiyanların milletine tâbi olmadıkça Hz. Peygamber'den razı olmayacakları ve yolun Allah yolu olduğu bilgisidir.

مَا لَكَ مِنَ اللّهِ مِن وَلِيٍّ وَلاَ نَصِيرٍ

“Senin için Allah'tan bir dostluk ve yardım yoktur. O takdirde sen, Allah'a karşı ne bir koruyucu ve ne de bir yardımcı bulamazsın.”[3]

Bu ayetten şu neticeleri çıkarabiliriz: Farklı inanç mensuplarının birbirlerinden razı ve hoşnut olmaları, birinin kendi yolunu, kültürünü ve dünyaya bakış açısını terk edip ötekine uymasına bağlıdır. Farklı bakış açılan, farklı inanç biçimleri ve farklı yaşam tarzları rıza denen bu sevgiyi yaralamaktadır. Bu ayet, hayat tarzı ve ahlakın iyiden yana değiştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Yahudi ve Hristiyanlar, yeni hayat tarzına intibak etmekte zorluk çekiyorlardı. Alıştıkları hayat tarzını bırakıp, Kur'an'ın getirdiği ahlakı benimsemeleri onlara çok ağır geliyordu. "Senin gibi olamazsam, seni kendim gibi yaparım" kuralından hareketle, Hz. Peygamberi kendilerine uymaya teşvik ediyorlardı. Bu teşviklerinin etkili olması için de, hoşnutluklarını kazanmayı bir ödül gibi ortaya sürüyorlardı. Demek ki rıza, benzemede, tâbi olmada ve benimsemede söz konusudur; ayrılıkta sevgi ve rıza yok olmaktadır.

Bu ayet, yanlışa meylederek kazanılacak bir kesimin rızasına karşılık, Allah'ın dostluk ve yardımının kaybedilmesi gibi büyük bir kaybın söz konusu olacağına işaret etmektedir. İnsanlar, görüşlerinde, hayat tarzlarında ve yollarında yapacakları değişimden önce, kazanç ve kayıplarını iyi analiz etmeli ve bu konuda bilgiyi takip etmelidirler. Yüce Allah, Hz. Peygamberi ve dolayısıyla bizleri, bu değişim olayında bilgilendirmektedir. Bilgiye rağmen yanlışa uymak, Allah'ın dostluk ve yardımının kaybedilmesine neden olmaktadır. Hitap zahiren Hz. Peygambere olmakla beraber, inananları da içine almaktadır. Ayrıca, bu ayet Kur'an'ı Hz. Peygamberin yazmadığına da bir delildir. Çünkü bir insan, yazdığı kitapta kendini tehdit etmez.

Milliyetçilik Ne Demektir?

Türk Dil Kurumu millet kelimesini söyle tanımlıyor: Millet ya da ulus, çoğunlukla aynı topraklar üzerinde yaşayan, aralarında dil, tarih, ülkü, duygu, gelenek ve görenek birliği olan insanların oluşturduğu topluluk.

İçinde bulunduğumuz ulusun devamlılığını sürdürmesi ve gelişmesi için diğer insanlarla beraber çalışmaya ve bu çalışmanın farkındalığını sonraki kuşaklara aktarmaya denir. Temel olan ırk değil, kültürdür.

Milliyetçilik veya başka bir adıyla ulusalcılık; insanların ait oldukları milletin varlığını ve birliğini devam ettirmesi ve yüceltmesi için diğer bireylerle ortak çalışma bilincine sahip olmasıdır.

Millet, aynı ortak dile sahip, ortak kültürel ve tarihi bir geçmişi olan ayrıca gelecek yıllarda beraber yaşama duygusuna sahip olan insan topluluğuna denir.

Milliyetçilik, kendi ırkını ve kültürünü yaşatmak hatta onu yüceltmek için yapılan çabalar ve bu yolda benimsenen ilkelerdir.

Her ulusun kendi egemenliğine sahip olup kendi devletini kurmasıdır.

Her milletin kendi kendini idare etmesi ve bağımsızlığın milletin elinde bulunmasıdır.

Her milletin kendi dilini, memleketini, tarihini, sanatını ve kültürünü istediğince yaşamasıdır.

“NE MUTLU TÜRKÜM DIYENE” sözü Kemalist milliyetçiliği en iyi şekilde açıklamaktadır.

Dönemin hafızasına katkı sağlamak adına Mehmed Akif’e dönelim:

Kendisi bir Arnavut olan Mehmed Akif, kavmiyet fikrine dayanan dünya görüşünü şöyle yermekteydi:

“Hani, milliyyetin İslâm idi... Kavmiyyet ne!

Sarılıp sımsıkı dursaydın a milliyyetine

“Arnavutluk” ne demek? Var mı şeriatte yeri?

Küfr olur, başka değil, kavmini sürmek ileri

Arabın Türke; Lazın Çerkese, yahud Kürde;

Acemin Çinliye rüchanı mı varmış? Nerde!

Müslümanlıkta “anâsır” mı olurmuş? Ne gezer!

Fikr-i kavmiyyeti tel’in ediyor Peygamber.”

Akif, ulusçuluğun Müslümanları nasıl parçaladığını ise Süleymaniye Kürsüsünden adlı şirinde şöyle dile getiriyor:

“Müslümanlık sizi gâyet sıkı, gayet sağlam,

Bağlamak lazım iken, anlamadım, anlayamam,

Ayrılık hissi nasıl girdi sizin beyninize?

Fikr-i kavmiyyeti şeytan mı sokan zihninize?

Birbirinden müteferrik bu kadar akvâmı,

Aynı milliyyetin altında tutan İslâm’ı,

Temelinden yıkacak zelzele kavmiyyettir.

Bunu bir lahza unutmak ebedi haybettir.

Arnavutlukla, Araplıkla bu millet yürümez...

Son siyasetse bu, hiç böyle siyaset yürümez.

Sizi bir aile efrâdı yaratmış Yaradan;

Kaldırın ayrılık esbâbını artık aradan.

Siz bu davada iken yoksa, iyâzen-bilâh,

Ecnebiler olacak sâhibi mülkün nâgâh.”

Mehmed Akif ne yazık ki neticede haklı çıkmış, Müslümanlar, fikri kavmiyetin pençesinde paramparça olurken, ecnebiler İslâm beldelerini yer altı ve yer üstü kaynaklarıyla birlikte talan etmiştir. Bu süreçte sınırları cetvelle çizilen yapay devletler, sömürgeci Batılı güçlerin kuklası olarak işlev görmüştür. Müslümanların, kavmiyet fikrini esas alan ulusçuluk fitnesiyle paramparça olmasıyla birlikte İslâm dünyası sömürgecilerin işgaline açılmış,  Kudüs de dahil Filistin toprakları siyonistlerin istilasına uğramış, böylece ırkçı “İsrail” devletinin kuruluşu hazırlanmıştır.  

Millet Kavramını Doğru Anlamak     

İlah kavramı “yaratıcı” anlamıyla sınırlı olarak anlaşıldığında, insanlar “La ilahe illAllah” dediklerinde , “Allah’tan başka yaratıcı yoktur” demiş olmakta, bu da, zalimleri, tağutları, gasıpları, Firavun ve Nemrudları hiç ama hiç rahatsız etmemektedir. Oysa ilah kavramı doğru anlaşılıp doğru kullanıldığında zalimler ve tağutlar son derece rahatsız olmakta, bu sözü susturmak için büyük çabalar göstermektedirler. “La ilahe illAllah” yani “Allah’tan başka kendisine itaat edilecek ve hükümranlığı kabul edilecek otorite yoktur” cümlesi, zalimlerin en çok korktuğu cümle olmuştur tarih boyunca. 

Millet kavramını da bu çerçevede yani kavramların doğru anlaşılıp anlaşılmaması çerçevesinde ele aldığımızda şunu görürüz ki, bu kavram, özellikle günümüzde insanları ulusçu ideolojilerle İslâm arasında tercih yapma noktasına getiren kilit bir konumda bulunmaktadır. Daha açık bir ifadeyle, insanlar, bu kavrama yükledikleri anlama göre ya İslâm'ın inanç bağını esas alan dünya görüşünü benimsemekte ya da inanç bağı yerine kan bağını esas alan ulusçu-kavmiyetçi dünya görüşlerine yönelmektedirler.

"Milletimiz", "benim milletim" ifadelerini, millet kavramına "aynı dili konuşan, aynı kültür, tarih ve vatanı paylaşan insanlar topluluğu" anlamını yükleyerek kullanan insanlar, bu ifadeleriyle milliyetçiliği (ulusçuluğu) dünya görüşü olarak benimserken, "aynı inanç etrafında bir araya gelen insanlar topluluğu" anlamını yükleyip -ki bu kavramın İslâmi ıstılahtaki karşılığı budur- "benim milletim" ifadesini "İslâm milleti" anlamında kullananlar, tek ölçü olarak İslâm'ı benimsediklerini ve kendilerine referans olarak İslâm'dan başka hiç bir değer yargısını kabul etmediklerini ortaya koymaktadırlar.

Ne var ki, günümüzde bu kavramın daha ziyade "aynı dili konuşan ve aynı kültür ve tarihi paylaşan insanlar topluluğu" anlamında kullanıldığı bilinmektedir. Bazı kişi ve kesimler de, bu kavramı İslâm’ın ona yüklediği "aynı inanç etrafında bir araya gelen insanlar topluluğu" anlamı yerine, yukarıda zikrettiğimiz menfi manada kullanmayı tercih etmektedirler.

Tabii ki bu durum, ne yazık ki birçok yanlış anlayışı da beraberinde getirmektedir. Kendilerini İslâm’a nisbet ettikleri hâlde bu kavrama İslâmi açıdan yaklaşmayan bazı kesimler, bu yanlış yaklaşımın sonucu olarak yol haritalarında önemli sapmalar gösterebilmektedirler. İslâm akidesi açısından olması gerektiği gibi, kendilerini, taşıdıkları kavim, kabile, aşiret gibi tüm alt kimliklerin üstünde olarak "İslâm milleti"nin bir ferdi olarak değil de, "Türk milleti"nin, "Arap milleti"nin, "Kürt milleti"nin veya bir başka kavmin neferi olarak tanımlamaya başlamaktadırlar.[4]

Özellikle yaşadığımız coğrafyada sağcılık, dini bazı ritüeller ve dinsizlik olarak algılanan komünist söyleme karşı tepki olarak kendini göstermiştir. Muhafazakârlık: Var olan durumu koruma amacını güden düşünce tarzı. Toplumun değişmesine karşı direnç gösteren, toplumsal-kültürel değerlerin korunmasını savunan, sağ kanat siyasi ideolojisidir.

Muhafazakârlığın, değişime karşı direniş olarak tanımlanması, özellikle değişim isteyen sol ideolojiler tarafından eleştirilir. Muhafazakârlık, bir sağ ideolojidir. Muhafazakârlığın var olan kazanımları ve değerleri korumak şeklinde bir yanı vardır. Bu açıdan bakıldığında, herkes, solcular dahil, istedikleri toplumsal düzen gerçekleştiğinde muhafazakârlaşabilirler. Nitekim Sovyetler Birliği'ndeki solcu rejime karşı olanlar (örneğin Troçkistler) bu rejimi muhafazakârlaşmakla suçladılar.

Muhafazakârlık, değişime tümüyle karşı değildir. Sadece devrimsel değişimlere, topyekûn toplum planlarına karşıdır. Radikal, "seçkin" bir grup entelektüelin bir araya gelerek, toplum düzenini bir anda değiştirecek devasa planlarını uygulamaya koymaları, muhafazakârlığa aykırıdır.

Bu açıdan, muhafazakârlık çoğunluk yanlısıdır ve demokratik bir toplumun temel ideolojilerinden biri olduğu savunulur. Muhafazakârlık, akla şüpheyle yaklaşır. Kendi aklının sesini dinleyerek başka insanların hayatları üzerinde kalıcı bir etki oluşturmaya çalışan düşünürleri eleştirir.

Muhafazakârlara göre akıl; farklı sonuçlara varabilmektedir ve bireyin toplum üzerinde keyfi değişiklikler oluşturma isteklerine araç olmamalıdır. Muhafazakârlığı, sistemli bir düşünce olarak ilk savunan kişi, İngiliz filozof Edmund Burke olmuştur. Burke, Fransız Devrimi zamanında yaşamış, devrime karşıt bir düşünürdü. O sırada İngiliz devlet adamları arasında Fransız Devrimi'nin İngiltere'ye yayılacağı endişesi yaygındı. Burke, devrimsel mücadeleye karşı, sistemli bir ideoloji oluşturarak, fikirsel alanda Fransız Devrimi'ne karşı bir mücadele başlattı.

Muhafazakârlık, İngiltere ve ABD gibi sanayileşmiş demokratik toplumlarda yayıldığı gibi, Osmanlı İmparatorluğu, Çin İmparatorluğu gibi gelenekçi ülkelerde de siyasi iktidarları etkiledi. Yaşadığımız toplumda sağcılık ve muhafazakârlık İslâmi algı hâline dönüştürüldü. Bir kısım Müslümanlar da kendilerini bu çerçevede tanımladılar. Muhafazakârlık, sahiplenilmesi gereken toplumda dinin yaşama dönüşmesine saygı duyan düşünce hâline dönüştü. Özellikle milliyetçi-muhafazakâr söyleme sahip çıkanlar, zaman içinde kendi tebaalarını bu düşünce içinde şekillendirerek reaksiyoner olmayı değerleri korumak olarak algıladılar.

Maalesef yaşadığımız coğrafyanın kahir ekseriyeti kendisini sağcı olarak tanımlamayı özellikle benimserken, bazı dini kavramların içini boşaltarak kendi söylemlerini meşrulaştırmak adına milliyetçi söylem ile ulusalcı bir çizgiyi sahiplenme ve onu koruma güdüsünü oluşturdu. Halkı Müslüman olan Batı toplumlarında, sağcı olmak, muhafazakâr olmak, solcu olmaya yeğlendi; çünkü solculuk İslâm karşıtlığı idi sağcılık ise İslâm'a daha ılımlı yaklaşıyordu.

CHP'nin tek partili baskıcı, istibdat döneminde Demokrat Parti geleneği, bu söylemi daha fazla öne çıkardı. Hatta zaman içinde bir dönemin azılı solcuları bile, komünist tehlikeye karşı sağcıları ve dini kullanma alanını tercih ettiler, ne de olsa reel politik gözetilmeliydi. Tıpkı bugün olduğu gibi!

Doğu toplumları, sosyalizm düşüncesi ve Baascı rejimleri kerhen de olsa desteklerken, Batı toplumunda (Türkiye'de) ise sağcılık, Osmanlıcılık, milliyetçilik, muhafazakârlık adı altında daha kuşatıcı bir algıya dönüştürüldü, sorgu yeteneğinden mahrum bu topluma karşı.

Devran yine farklı şekil almaya başladı. Bu sefer Türkiye'de, solculuğun sağcılığa göre tercih edilmesi gerektiği, solun İslâm'a daha yakın olduğu, hatta İslâm'ın sol söylemle eşdeğer olduğu teraneleri oluşturuldu bazıları tarafından.

1 Mayıs kutlamalarında solculardan daha ateşli olan bazı Müslümanlar tarafından ekmek ve emek adına artık kulvar solculardan alınmasa da ortak değerlerde buluşulmalıydı, söylemi ortaya çıkarıldı.

Mevcut hükümet Türkiye'de geçmişte İslâmi çalışma yapanları, toplum değişimini İslâmi değerlerle şekillendirme iddiası taşıyanları, sağcılık adına, devletin bekası adına, istediğinizi yapın; ama sistemle çatışmayın, pazarlığı adına merkeze, sağcı, muhafazakârı bir çizgiye çekmede bir hayli başarılı olmuştur.

Solculuk daha çok Alevilerde ve Kürtlerde öne çıkan bir tercih olurken sağcılık ise Türklerde öne çıkan, nerede ise varlık sebebini oluşturan bir değer hâline dönüşmüştür. Sağcılar da, solcular da ataları ile övünme duygusunu öne çıkarırlar. İşin garibi iki ideoloji de İslâm'ın değerlerini yeri geldikçe kullanmaktan imtina etmezler. Yaşadığımız toplumda en fazla tebaası olan İslâmcılık iddiası taşıyan topluluğun kökenlerine baktığımızda kraldan çok kralcı kesilenler olduğunu görürüz. Kemalist rejimin tıkanan damarlarını açanların, artık toplumda değer hâline dönüştüğü, devletçi politikaların benimsendiği kaçınılmaz hâle dönmüştür.

Müslüman kimlik kendisini dönemsel, pragmatist gündemler ile tanımlamaz. Reel politiğe düşüncelerini, değerlerini kurban etmez, varlığını, muhatabının şekline göre değil, Allah'ın koyduğu tanımlamaları mutlak kabul eder. Sağcılık ve solculuk söylemine taraf olmaktan ziyade beşerî her türlü ideolojiden arınarak kimliğini, şahsiyetini, tavrını âlemlerin Rabbi olan Allah'ın koyduğu ilkeler içinde tanımlar. Eziklik psikolojisi Müslüman’ı zillete düşürmeye devam edecektir Müslüman izzetli şahsiyettir.

Genelde dünya ölçeğinde özelde de Türkiye ölçeğinde sistemlerin/rejimlerin yeniden dizayn edilmesi sürecine tanık olmaktayız.  Ortadoğu’da Baasçı/baskıcı rejimlerin, Türkiye’de de laik Kemalist rejimin miadının dolduğu, görevlerinin tamamlandığı anlaşılmakta ve kontrollü bir geçiş süreci yaşanmaktadır.

Doğu toplumlarında sol ideolojik söylemler öne çıkarken, Batı’ya yakın olan halkı Müslüman coğrafyalarda ise (Türkiye örneğinde olduğu gibi) muhafazakâr sağcılık söylemi öne çıkmaktadır. Bu tür ideolojik söylemler halkın geleneği içinde şekillendirilmeye çalışılırken, toplum mühendisliğini kendine görev bilenler, halkı mevcut rejimin temel argümanlarına uyumlu bir dini söylemle yönlendirmeyi yeğlemişlerdir.

Konuya ışık tutması açısından Rasulullah SallAllahu Aleyhi ve Sellem’den nakledilen konu ile alakalı bazı hadisleri nakledelim:

“Irkçılığa (asabiyyeye) çağıran Bizden değildir; ırkçılık için savaşan Bizden değildir; ırkçılık üzere, asabiyye uğruna ölen Bizden değildir."[5]

"Asabiyet (kavmiyetçilik) davasına kalkan, onu yaymaya çalışan, bu dava yolunda mücadeleye girişen Bizden değildir."[6]

“Vasîle bin el-Eskâ (r.a.) anlatıyor: Ben, Ey Allah’ın Rasulü! Adamın kendi kavmine bir zulüm üzerine yardım etmesi asabiyetten (ırkçılıktan) mıdır? diye sordum. Hz. Peygamber (SallAllahu Aleyhi ve Sellem): Evet, buyurdu."[7]

“Rasulullah (SallAllahu Aleyhi ve Sellem'e soruldu: Kişinin soyunu, sülalesini (kavmini, ulusunu) sevmesi asabiyet (kavmiyetçilik, ırkçılık) sayılır mı? Hz. Peygamber şöyle cevap verdi: Hayır. Lakin kişinin kavmine zulümde yardımcı olması asabiyettir/kavmiyetçiliktir.”[8]

"Zulüm ve haksızlıkta kavmine yardıma kalkışan kişi, kuyuya düşmüş deveyi kuyruğundan tutup çıkarmaya çalışan gibidir."[9]

"Kim kâfir olan dokuz atasını onlarla izzet ve şeref kazanmak düşüncesiyle sayarsa, cehennemde onların onuncusu olur."[10]

"Bir kısım insanlar vardır ki, cehennem kömüründen başka bir şey olmayan adamlarla iftihar ederler, övünürler. İşte bunlar ya bu övünmeden vazgeçerler ya da Allah nezdinde, pisliği burunlarıyla yuvarlayan pislik böceklerinden daha değersiz olurlar."[11]

"Aziz ve Celil olan Allah sizden cahiliyye devrinin kabalığını ve babalarla övünmeyi gidermiştir. Mümin olan, takva sahibidir. Kâfir olan ise şakîdir. Siz, Âdem'in çocuklarısınız. Âdem de topraktan yaratılmıştır. Bazı adamlar, (kâfir olarak ölen) kavimleriyle övünmeyi terk etsinler. Çünkü onlar cehennemin kömüründen bir kömürdürler yahut onlar, Allah indinde burnu ile pislik yuvarlayan pislik böceğinden daha aşağıdırlar."[12]

"Müslüman cemaatten ayrılan ve itaat yolunu terk etmiş olarak ölen kimsenin ölümü, cahiliyye ölümüdür. Ümmetime karşı harekete geçerek müminin imanına saygı duymaksızın ve sözleşmeli bulunduğu kimseye karşı olan ahdine vefa göstermeksizin suçlusuyla suçsuzuyla bütün ümmetimi vurmaya kalkışan kimse Benim ümmetimden değildir. Asabiyet/ırkçılık duygusuyla öfkelenen, asabiyet uğruna savaşırken yahut ırkçılık davası güderken körü körüne açılmış bir bayrak altında ölen kimsenin ölümü cahiliyye ölümüdür."[13]

"Kim hevasına uyarak bâtıl yolda cenk eder, kavmiyetçiliğe (asabiyet) çağrıda bulunur veya kavmiyetçiliğin sevkiyle öfke ve tehevvüre kapılırsa, cahiliyye ölümü üzere (kâfir olarak) ölür."[14]

"Bir kimseyi ameli geri bırakmışsa, nesebi, soyu onu kurtaramaz, yükseltemez, ilerletemez."[15]

"Allah indinde en şerefliniz takvaca en ileri olanınızdır. Arabın Arap olmayan (acem) üzerine bir üstünlüğü yoktur. Arap olmayanın da Arap üzerine bir üstünlüğü yoktur. Siyah derili olanın beyaz derili üzerine bir üstünlüğü yoktur, beyazın da siyah derili üzerine bir üstünlüğü yoktur. Üstünlük sadece takva iledir."[16]

Bugün sistem tarafından oluşturulmaya çalışılan yerlilik ve millilik algısı kutsal devlet ve tek millet denilerek ulus devletçi bir halkın yeniden dizayn edilme sürecidir.

15 temmuz darbe sürecinden sonra bu algı yoğun olarak işlenmeye devam ediyor.

Dinin değerleri ve ölçüsünden ziyade, devletin değeri ve çıkarları esas hâline dönüştürülmüştür.

Devlete şirk koşmak hapis ve sürgün gibi cezalar olurken, dine ve Allah’a şirk koşmak bireyin özgürlüğü olarak ele alınmıştır.



[1] Bakara Suresi 120

[2] Nahl Suresi 123

[3] Bakara Suresi 120

[4] Şükrü HÜSEYİNOĞLU

[5] Müslim, İmâre 53, 57, hadis no: 1850; Ebû Dâvud, Edeb 121; İbn Mâce, Fiten 7, hadis no: 3948; Nesâî, Tahrim 27, 28

[6] Ebû Dâvud, Edeb 112

[7] İbni Mâce, Fiten 7, hadis no: 3949; Ebû Dâvud, Edeb 121, hadis no: 5119; Ahmed bin Hanbel, 4/107, 160

[8] Ahmed bin Hanbel, 4/107, 160; İbn Mâce, Fiten 7, hadis no: 3949

[9] Ebû Dâvud, Edeb 113, 121, hadis no: 5117

[10] Ahmed bin Hanbel, 5/128

[11] Ahmed bin Hanbel, 2/524; Ebû Dâvud, Edeb 111

[12] Ebû Dâvud, Edeb 120, hadis no: 5116

[13] Müslim, İmâre 57; Nesâî, Tahrim 27; İbn Mâce, Fiten 7; Ahmed bin Hanbel, 2/306, 488

[14] İbn Mâce, Fiten 7

[15] İbn Mâce, Mukaddime 17, hadis no: 225

[16] Cem'u'l-Fevâid, 1/510, hadis no: 3632


Yorumlar

Yorum Yaz