(I)
Bilindiği üzere
bazı MHP milletvekilleri tarafından hazırlanan ve kamuoyunda af kanunu olarak
isimlendirilen, “Bazı Suçlarla İlgili
Ceza Sürelerinden Şartlı İndirim ile Tutuklu ve Hükümlülerin Salıverilmesine
Dair Kanun Teklifi” başlıklı kanun teklifi 24.09.2018 tarihinde Meclis’e
sunulmuştur. 12 Ekim 2018 tarihinden beri bu komisyonda bekletilen teklif, af
niteliği taşıması yanında kapsam içerisinde alınan ya da alınmayan suçlar
yönünden ciddi tartışmalara yol açmıştır.
Söz konusu teklif
ile özet olarak, 19 Mayıs 2018 tarihi dâhil olmak üzere bu tarihten önce
işlenen, (bu Teklif ile ayrık tutulanlar hariç) suçlar yönünden, tâbi oldukları
infaz hükümlerine göre çekilmesi gereken toplam cezadan şartlı indirim
yapılması ve bunun sonucu olarak infazı gereken cezası kalmayan hükümlü ve
tutukluların salıverilmesi; Teklif kapsamındaki suçlardan dolayı hükümlü veya
tutuklu olanların; kesinleşmiş hükümlerde, hükmolunan cezaların toplamından, tâbi
oldukları infaz hükümlerine göre çekilmesi gereken cezadan bir defaya mahsus
olmak üzere beş yıl indirilmesi, indirim yapıldıktan sonra infazı gereken ceza
kalmaması durumunda hükümlünün salıverilmesi; soruşturma ve kovuşturma
evresindeki dosyalarda tutuklu bulunanlar ile istinaf ve temyiz kanun yolu
aşamalarındaki dosyalarda tutuklu bulunan şüpheli veya sanıkların tutukluluk
durumlarının değerlendirilmesi hususlarının düzenlenmesi; cezaların alt
sınırlarının belirlenmesinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 61'inci
maddesindeki ölçütler esas alınarak ve 61'inci maddenin 5'inci fıkrası uyarınca
teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı
ve cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebeplerin göz önünde
bulundurulması öngörülmektedir.
Söz konusu teklifin
gerekçesine bakıldığında teklifin gerçekten de haklı bir zemine oturtulduğu ve
uzun yıllardır dile getirilen temel sorunlara dayandırıldığı görülecektir.
Teklifin genel
gerekçesinde:
-
16 Nisan 2017 tarihinde yapılan halk
oylaması ve 24 Haziran 2018 tarihindeki Cumhurbaşkanlığı ve Meclis seçimlerinden
sonra Cumhurbaşkanlığı sistemine geçilerek köklü bir siyasi değişiklik
yaşandığı, ülkelerde olan köklü siyasal değişikliklerin genel bir barışmayı
gerekli kıldığı;
-
Yaşadığımız köklü siyasi ve sosyal
değişiklikler, ekonomik yapının yozlaşması, yoksullaşma, işsizlik, sağlıksız
kentleşme, medyadaki şiddet öğeleri ile suçların artması;
-
FETÖ/PDY
mensubu hâkim savcıların adalet mekanizması ve duygusunda hasara yol açtıkları,
bu yapının kadrolaşmanın sağladığı avantajla siyasi, ideolojik ve ekonomik olarak
hasım gördüğü kişileri, hukuk görünümlü ancak hukuk dışı yöntemlerle tasfiye,
cezalandırma ve yok etme yollarına başvurduğu;
-
FETÖ/PDY üyesi hâkim savcıların
bulundukları konumu silah olarak kullandıkları, örgüte tam bir itaatle hareket
eden bu kişilerin hâkimlik ve savcılık vasfını kaybettiği, verdikleri
kararlarla yüzbinlerce insanımıza telafisi imkânsız mağduriyetler yaşattıkları;
-
Örgüt üyelerinin performans
yükselmelerini sağlamak için suçla mücadele adı altında sahte raporlar, yalan
tanıklar ve usulsüz dinlemeler ile binlerce kişiyi tutukladıkları;
-
Bütün bu mağduriyetlerin ve
haksızlıkların yargılamanın yenilenmesi ve diğer kanun yollarıyla mümkün
olmadığı;
-
Örgüt
hiyerarşisine tabi hâkim savcıların 2006-2016 yılları arasında verdikleri
hukuka aykırı kararlar ve usulsüz tutuklamalar ile tutuklu ve hükümlü sayısında
dünyada yedinci Avrupa’da birinci sırada yer aldığımız;
-
Cezaevlerinin toplumun genel
güvenliği yanında ıslah ve rehabilitasyon amacına da hizmet etmesi gerektiği
ancak günümüzde fizikî koşulların yetersizliği ile bu amacın icra edilemediği,
koğuşların kapasitelerinin üç, dört katı kişiyi barındırmasının güven
zafiyetine yol açtığı, yer sıkıntısı nedeniyle insanların nöbetleşe uyudukları,
koğuşların gerekli hava hacmi ve alana sahip olmadığı, devletin özgürlüğü
elinden alınan kişilerin sağlığından sorumlu olduğu;
-
Türkiye’de teklif tarihi itibariyle
mevcut 449 cezaevinin kapasitesinin 211.274 olması karşısında toplamda 253.535
kişinin cezaevlerinde tutulduğu, bu durumun ve fizikî yetersizliklerin sosyal
barışı tehdit edebilecek, provokasyonlara açık bir nitelik arz ettiği;
-
Bu
düzenlemede Anayasanın başlangıç kısmında yazılı olan “hiçbir faaliyet, Türk milli menfaatlerinin, Türk varlığının, Devleti
ve ülkesiyle bölünmezliği esasının, Türklüğün tarihi ve manevi değerlerinin
karşısında korunma göremez” hükmünün esas alındığı;
-
Adalet sistemi içinde oluşan
haksızlık ve mağduriyetlerin kısmen de olsa giderilmesi ile mahpusların topluma
yeniden kazandırılması, toplumsal barış ve uzlaşmanın sağlanmasının
amaçlandığı;
-
Anayasanın 10. Maddesinde düzenlenen
eşitlik ilkesi gereği, hukuksal durumları aynı olan kişilerin yasalar
karşısında aynı işleme bağlı tutulması gözetilerek, belli suçlara ilişkin tâbi
oldukları infaz hükümlerine göre çekilmesi gereken cezalardan indirim
yapılmasının uygun görüldüğü;
İfade edilmiştir.
Teklifle ayrık
tutulan suçlar hariç olmak üzere 19 Mayıs 2018 (hiçbir bilimsel ya da hukuki
dayanağı olmaksızın ideolojik bir tutumla M. Kemal’in Samsuna çıktığı tarih
esas alınmıştır) tarihi ve öncesinde işlenen suçlar yönünden, çekilmesi gereken
toplam cezadan 5 yıl ceza indirimi gündeme gelmektedir. Buna göre teklif
yasalaşırsa örneğin 2015 yılında işlediği suçtan dolayı 12 yıl ceza alan bir
kişi 6 yıl olması gereken infazından da 5 yıl düşüleceği ve kalan bir yıl da
denetimli serbestliğe tâbi olduğu için hiç cezaevine girmeyecektir. Ancak 6 yıl
3 ay hapis cezası alan ve herhangi bir eylemi olmayan siyasi bir mahpus 4 yıl 8
ay cezaevinde tutulacaktır. Yine Atatürk’e hakaretten 2 yıl 6 ay ceza alan bir
kişi doğrudan cezaevine gönderilebilecektir.
MHP tarafından
arkasında durulan teklifin özellikle bir “Af Teklifi” niteliğinde
olmadığı vurgulanmış olsa da metnin, infazı 5 yıl düşürecek olması sebebiyle
bir af teklifi ile karşı karşıya olduğumuz açıktır.
Madde gerekçelerine
bakıldığında Anayasa’ya atıfla Orman suçlarının da ayrık tutulmuş olması
aslında teklif sahiplerinin de bu metnin bir af teklifi olduğunun bilincinde
olduklarını göstermektedir. Anayasa’nın 169. Maddesinde “… Münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz.
Ormanları yakmak, ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel
ve özel af kapsamına alınamaz.” şeklindeki düzenleme karşısında bu teklifte
de orman suçlarının ayrık tutulmuş olması teknik bir ayrıntı gibi görülse de
esasında maddeyi hazırlayan hukukçuların zihnindeki gerçeği de açığa
çıkarmaktadır.
(II)
Genel gerekçe
dikkatle incelendiğinde özellikle siyasi mahpuslar yönünden bir düzenleme
yapılacağı beklentisi karşısında bu gruptaki mahpusların özellikle kapsam dışı
tutulduğunu görmekteyiz. İfade etmek gerekir ki gerekçe ile teklifin birbiriyle
taban tabana çeliştiği bir metinle karşı karşıyayız…
Siyasi mahpuslar
yönünden yapılan bu ayrık tutma işleminin gerekçesi olarak Anayasa’nın başlangıç kısmında yazılı olan “hiçbir faaliyet, Türk milli menfaatlerinin, Türk varlığının, Devleti
ve ülkesiyle bölünmezliği esasının, Türklüğün tarihî ve manevi değerlerinin
karşısında korunma göremez” hükmünün esas alındığı anlaşılmaktadır.
İfade etmek gerekir ki hukuken ve mantıken açık bir zorlama olan bu yaklaşım
ile bütün suçlar yönünden de ayrık tutma işlemi gerçekleştirilebilirdi.
Bu yaklaşımın kabulü halinde önemli bir soru gündeme
gelmektedir:
“Metnin
hoşgörüsünden yararlanmaya layık görülen çete/mafya, gasp, insan ticareti,
uyuşturucu ticareti, fuhuş, hırsızlık gibi suçlar Türklüğün tarihî ve manevi
değerlerinden midir ki bunlar korunma görürken siyasi mahpuslar kapsam dışı
tutulmuştur?”
Gerekçede yargının
emir-komuta zinciri içerisinde silah olarak kullanıldığı bağımlı
yargılamalardan bahsedildikten sonra bir takım suçların ayrık tutulması,
yargının bu suçlar yönünden bir anda bağımsız ve tarafsız olabileceğini
söylemekle eş değerdir. İdeolojik tutumların gerçeklik, hakkaniyet ve adalet
duygusunu bu derece gölgelemiş olması oldukça vahim bir durumla karşı karşıya
kaldığımızı göstermektedir.
(III)
Bütün bu
değerlendirmelerden sonra odaklanılması gereken nokta affa karşı nasıl bir
tavır takınmamız gerektiği ve yargı ve cezaevi sorunu karşısında nasıl bir
çözüm önerimiz olacağıdır.
Öncelikle
Türkiye’de yaşadığımız temel sorunun bir sistem sorunu olduğunu vurgulamak
gerekir. Aksi halde her 5-10 yılda bir dolan cezaevleri ile yeni bir af gündemi
ile karşı karşıya kalmamız kaçınılmazdır.
Türkiye Cumhuriyeti
tarihi boyunca krizler yaşayan yargı, İstiklal Mahkemeleri’nden bugüne
özellikle muhalif kesimler için ciddi zulümlere imza atmıştır. İrili ufaklı her
iktidar değişiminden etkilenen yargı, kendisi de bir iktidar odağı olarak
yaşadığı güç değişimleri neticesinde renkten renge girmektedir. Her gelen bir
önceki dönemin zalimlerine ve bu arada geniş toplum kesimlerine zulmetmiş;
kimse bu güçlü silahtan kimse vazgeçmek istememiştir. Bu güçlü silahın bağımsız
ve tarafsız bir duruşla adil bir yargılamanın aracı haline gelmesi orta ve uzun
vadede herkesin hayrına olmasına rağmen maalesef kısa hedefler için basit bir
araca indirgenmiştir.
Kişilere karşı
işlenmiş suçların devlet tarafından affedilmesini doğru bulmuyoruz. Bununla
beraber cezaevlerinin mevcut doluluğu karşısında mahpusların ceza içinde farklı
cezalara muhatap kaldığı, sağlıksız fizikî ortam dolayısıyla cezaevi
hastalıklarına duçar oldukları ve olabilecekleri açıktır. Yine yargının adil ve
doğru karar verme yetisini büyük oranda kaybetmiş olduğu dikkate alındığında bir
yargı kazası ya da kastı yüzünden cezaevlerinde tutulan binlerce adli-siyasi
mahpusun masum olduğu yönünde bir kanaate sahibiz. Bir masumun hakkına
kavuşması adına gerekirse yüz suçlunun görmezden gelinebileceği yönündeki temel
ilkeye inanmış kişiler olarak mevcut sorun karşısında “affa karşıyız”
deyip meseleyi geçiştiremeyeceğimiz açıktır.
Bu çerçevede bugüne
kadar dile getirdiğimiz temel talep derhal tahliye şartıyla yeniden adil bir
yargılama yapılmasıdır. Bunun için eski dönemin alışkanlıklarını ve lekelenmiş
mahkemelerin içtihatlarını bir kenara iterek adaleti esas alan yeni bir yargı
düzeni kurmak olmazsa olmaz bir sorumluluktur.


Yorumlar