ADİL BİR YARGI DÜZENİ İNŞA ETMENİN ZARURETİ

Av. Kaya Kartal

(I)

Bilindiği üzere bazı MHP milletvekilleri tarafından hazırlanan ve kamuoyunda af kanunu olarak isimlendirilen, “Bazı Suçlarla İlgili Ceza Sürelerinden Şartlı İndirim ile Tutuklu ve Hükümlülerin Salıverilmesine Dair Kanun Teklifi” başlıklı kanun teklifi 24.09.2018 tarihinde Meclis’e sunulmuştur. 12 Ekim 2018 tarihinden beri bu komisyonda bekletilen teklif, af niteliği taşıması yanında kapsam içerisinde alınan ya da alınmayan suçlar yönünden ciddi tartışmalara yol açmıştır.

Söz konusu teklif ile özet olarak, 19 Mayıs 2018 tarihi dâhil olmak üzere bu tarihten önce işlenen, (bu Teklif ile ayrık tutulanlar hariç) suçlar yönünden, tâbi oldukları infaz hükümlerine göre çekilmesi gereken toplam cezadan şartlı indirim yapılması ve bunun sonucu olarak infazı gereken cezası kalmayan hükümlü ve tutukluların salıverilmesi; Teklif kapsamındaki suçlardan dolayı hükümlü veya tutuklu olanların; kesinleşmiş hükümlerde, hükmolunan cezaların toplamından, tâbi oldukları infaz hükümlerine göre çekilmesi gereken cezadan bir defaya mahsus olmak üzere beş yıl indirilmesi, indirim yapıldıktan sonra infazı gereken ceza kalmaması durumunda hükümlünün salıverilmesi; soruşturma ve kovuşturma evresindeki dosyalarda tutuklu bulunanlar ile istinaf ve temyiz kanun yolu aşamalarındaki dosyalarda tutuklu bulunan şüpheli veya sanıkların tutukluluk durumlarının değerlendirilmesi hususlarının düzenlenmesi; cezaların alt sınırlarının belirlenmesinde 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 61'inci maddesindeki ölçütler esas alınarak ve 61'inci maddenin 5'inci fıkrası uyarınca teşebbüs, iştirak, zincirleme suç, haksız tahrik, yaş küçüklüğü, akıl hastalığı ve cezada indirim yapılmasını gerektiren şahsi sebeplerin göz önünde bulundurulması öngörülmektedir.

Söz konusu teklifin gerekçesine bakıldığında teklifin gerçekten de haklı bir zemine oturtulduğu ve uzun yıllardır dile getirilen temel sorunlara dayandırıldığı görülecektir.

Teklifin genel gerekçesinde:

-          16 Nisan 2017 tarihinde yapılan halk oylaması ve 24 Haziran 2018 tarihindeki Cumhurbaşkanlığı ve Meclis seçimlerinden sonra Cumhurbaşkanlığı sistemine geçilerek köklü bir siyasi değişiklik yaşandığı, ülkelerde olan köklü siyasal değişikliklerin genel bir barışmayı gerekli kıldığı;

-          Yaşadığımız köklü siyasi ve sosyal değişiklikler, ekonomik yapının yozlaşması, yoksullaşma, işsizlik, sağlıksız kentleşme, medyadaki şiddet öğeleri ile suçların artması;

-          FETÖ/PDY mensubu hâkim savcıların adalet mekanizması ve duygusunda hasara yol açtıkları, bu yapının kadrolaşmanın sağladığı avantajla siyasi, ideolojik ve ekonomik olarak hasım gördüğü kişileri, hukuk görünümlü ancak hukuk dışı yöntemlerle tasfiye, cezalandırma ve yok etme yollarına başvurduğu;

-          FETÖ/PDY üyesi hâkim savcıların bulundukları konumu silah olarak kullandıkları, örgüte tam bir itaatle hareket eden bu kişilerin hâkimlik ve savcılık vasfını kaybettiği, verdikleri kararlarla yüzbinlerce insanımıza telafisi imkânsız mağduriyetler yaşattıkları;

-          Örgüt üyelerinin performans yükselmelerini sağlamak için suçla mücadele adı altında sahte raporlar, yalan tanıklar ve usulsüz dinlemeler ile binlerce kişiyi tutukladıkları;

-          Bütün bu mağduriyetlerin ve haksızlıkların yargılamanın yenilenmesi ve diğer kanun yollarıyla mümkün olmadığı;

-          Örgüt hiyerarşisine tabi hâkim savcıların 2006-2016 yılları arasında verdikleri hukuka aykırı kararlar ve usulsüz tutuklamalar ile tutuklu ve hükümlü sayısında dünyada yedinci Avrupa’da birinci sırada yer aldığımız;

-          Cezaevlerinin toplumun genel güvenliği yanında ıslah ve rehabilitasyon amacına da hizmet etmesi gerektiği ancak günümüzde fizikî koşulların yetersizliği ile bu amacın icra edilemediği, koğuşların kapasitelerinin üç, dört katı kişiyi barındırmasının güven zafiyetine yol açtığı, yer sıkıntısı nedeniyle insanların nöbetleşe uyudukları, koğuşların gerekli hava hacmi ve alana sahip olmadığı, devletin özgürlüğü elinden alınan kişilerin sağlığından sorumlu olduğu;

-          Türkiye’de teklif tarihi itibariyle mevcut 449 cezaevinin kapasitesinin 211.274 olması karşısında toplamda 253.535 kişinin cezaevlerinde tutulduğu, bu durumun ve fizikî yetersizliklerin sosyal barışı tehdit edebilecek, provokasyonlara açık bir nitelik arz ettiği;

-          Bu düzenlemede Anayasanın başlangıç kısmında yazılı olan “hiçbir faaliyet, Türk milli menfaatlerinin, Türk varlığının, Devleti ve ülkesiyle bölünmezliği esasının, Türklüğün tarihi ve manevi değerlerinin karşısında korunma göremez” hükmünün esas alındığı;

-          Adalet sistemi içinde oluşan haksızlık ve mağduriyetlerin kısmen de olsa giderilmesi ile mahpusların topluma yeniden kazandırılması, toplumsal barış ve uzlaşmanın sağlanmasının amaçlandığı;

-          Anayasanın 10. Maddesinde düzenlenen eşitlik ilkesi gereği, hukuksal durumları aynı olan kişilerin yasalar karşısında aynı işleme bağlı tutulması gözetilerek, belli suçlara ilişkin tâbi oldukları infaz hükümlerine göre çekilmesi gereken cezalardan indirim yapılmasının uygun görüldüğü;

İfade edilmiştir.

Teklifle ayrık tutulan suçlar hariç olmak üzere 19 Mayıs 2018 (hiçbir bilimsel ya da hukuki dayanağı olmaksızın ideolojik bir tutumla M. Kemal’in Samsuna çıktığı tarih esas alınmıştır) tarihi ve öncesinde işlenen suçlar yönünden, çekilmesi gereken toplam cezadan 5 yıl ceza indirimi gündeme gelmektedir. Buna göre teklif yasalaşırsa örneğin 2015 yılında işlediği suçtan dolayı 12 yıl ceza alan bir kişi 6 yıl olması gereken infazından da 5 yıl düşüleceği ve kalan bir yıl da denetimli serbestliğe tâbi olduğu için hiç cezaevine girmeyecektir. Ancak 6 yıl 3 ay hapis cezası alan ve herhangi bir eylemi olmayan siyasi bir mahpus 4 yıl 8 ay cezaevinde tutulacaktır. Yine Atatürk’e hakaretten 2 yıl 6 ay ceza alan bir kişi doğrudan cezaevine gönderilebilecektir.

MHP tarafından arkasında durulan teklifin özellikle bir “Af Teklifi” niteliğinde olmadığı vurgulanmış olsa da metnin, infazı 5 yıl düşürecek olması sebebiyle bir af teklifi ile karşı karşıya olduğumuz açıktır.

Madde gerekçelerine bakıldığında Anayasa’ya atıfla Orman suçlarının da ayrık tutulmuş olması aslında teklif sahiplerinin de bu metnin bir af teklifi olduğunun bilincinde olduklarını göstermektedir. Anayasa’nın 169. Maddesinde “… Münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak, ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af kapsamına alınamaz.” şeklindeki düzenleme karşısında bu teklifte de orman suçlarının ayrık tutulmuş olması teknik bir ayrıntı gibi görülse de esasında maddeyi hazırlayan hukukçuların zihnindeki gerçeği de açığa çıkarmaktadır.

(II)

Genel gerekçe dikkatle incelendiğinde özellikle siyasi mahpuslar yönünden bir düzenleme yapılacağı beklentisi karşısında bu gruptaki mahpusların özellikle kapsam dışı tutulduğunu görmekteyiz. İfade etmek gerekir ki gerekçe ile teklifin birbiriyle taban tabana çeliştiği bir metinle karşı karşıyayız…

Siyasi mahpuslar yönünden yapılan bu ayrık tutma işleminin gerekçesi olarak Anayasa’nın başlangıç kısmında yazılı olan “hiçbir faaliyet, Türk milli menfaatlerinin, Türk varlığının, Devleti ve ülkesiyle bölünmezliği esasının, Türklüğün tarihî ve manevi değerlerinin karşısında korunma göremez” hükmünün esas alındığı anlaşılmaktadır. İfade etmek gerekir ki hukuken ve mantıken açık bir zorlama olan bu yaklaşım ile bütün suçlar yönünden de ayrık tutma işlemi gerçekleştirilebilirdi.

Bu yaklaşımın kabulü halinde önemli bir soru gündeme gelmektedir:

“Metnin hoşgörüsünden yararlanmaya layık görülen çete/mafya, gasp, insan ticareti, uyuşturucu ticareti, fuhuş, hırsızlık gibi suçlar Türklüğün tarihî ve manevi değerlerinden midir ki bunlar korunma görürken siyasi mahpuslar kapsam dışı tutulmuştur?”

Gerekçede yargının emir-komuta zinciri içerisinde silah olarak kullanıldığı bağımlı yargılamalardan bahsedildikten sonra bir takım suçların ayrık tutulması, yargının bu suçlar yönünden bir anda bağımsız ve tarafsız olabileceğini söylemekle eş değerdir. İdeolojik tutumların gerçeklik, hakkaniyet ve adalet duygusunu bu derece gölgelemiş olması oldukça vahim bir durumla karşı karşıya kaldığımızı göstermektedir.

(III)

Bütün bu değerlendirmelerden sonra odaklanılması gereken nokta affa karşı nasıl bir tavır takınmamız gerektiği ve yargı ve cezaevi sorunu karşısında nasıl bir çözüm önerimiz olacağıdır.

Öncelikle Türkiye’de yaşadığımız temel sorunun bir sistem sorunu olduğunu vurgulamak gerekir. Aksi halde her 5-10 yılda bir dolan cezaevleri ile yeni bir af gündemi ile karşı karşıya kalmamız kaçınılmazdır.

Türkiye Cumhuriyeti tarihi boyunca krizler yaşayan yargı, İstiklal Mahkemeleri’nden bugüne özellikle muhalif kesimler için ciddi zulümlere imza atmıştır. İrili ufaklı her iktidar değişiminden etkilenen yargı, kendisi de bir iktidar odağı olarak yaşadığı güç değişimleri neticesinde renkten renge girmektedir. Her gelen bir önceki dönemin zalimlerine ve bu arada geniş toplum kesimlerine zulmetmiş; kimse bu güçlü silahtan kimse vazgeçmek istememiştir. Bu güçlü silahın bağımsız ve tarafsız bir duruşla adil bir yargılamanın aracı haline gelmesi orta ve uzun vadede herkesin hayrına olmasına rağmen maalesef kısa hedefler için basit bir araca indirgenmiştir.

Kişilere karşı işlenmiş suçların devlet tarafından affedilmesini doğru bulmuyoruz. Bununla beraber cezaevlerinin mevcut doluluğu karşısında mahpusların ceza içinde farklı cezalara muhatap kaldığı, sağlıksız fizikî ortam dolayısıyla cezaevi hastalıklarına duçar oldukları ve olabilecekleri açıktır. Yine yargının adil ve doğru karar verme yetisini büyük oranda kaybetmiş olduğu dikkate alındığında bir yargı kazası ya da kastı yüzünden cezaevlerinde tutulan binlerce adli-siyasi mahpusun masum olduğu yönünde bir kanaate sahibiz. Bir masumun hakkına kavuşması adına gerekirse yüz suçlunun görmezden gelinebileceği yönündeki temel ilkeye inanmış kişiler olarak mevcut sorun karşısında “affa karşıyız” deyip meseleyi geçiştiremeyeceğimiz açıktır.

Bu çerçevede bugüne kadar dile getirdiğimiz temel talep derhal tahliye şartıyla yeniden adil bir yargılama yapılmasıdır. Bunun için eski dönemin alışkanlıklarını ve lekelenmiş mahkemelerin içtihatlarını bir kenara iterek adaleti esas alan yeni bir yargı düzeni kurmak olmazsa olmaz bir sorumluluktur.


Yorumlar

Yorum Yaz