21. YÜZYILDA HİLÂFET TARTIŞMALARI

Dr. Abdurrahim Şen

Ayasofya’nın açılmasının ardından Hilâfet tartışmaları başladı. Hilâfet’in gündeme geldiği tüm zamanların bilindik argümanları bu tartışmalar sırasında yine boca edildi.

Yaşadığımız şehirleri, binaları, görkemli tünelleri, çılgın projeleri yapan, planlayan mühendisler olduğu gibi dünyaya, hayata, siyasete ve devletlerarası siyasi dengelere ve dahi geleceğe bakışımızı şekillendiren algı mühendislerinin de olduğu biliyoruz. Bu bağlamda emperyalizmin açtığı siperlerde kapitalist sömürü ideolojisinin nöbetine yazılan güdümlü aydın ve siyasilerin ümmetimizin algılarını şekillendirmek, özgüvenini çökertmek için çırpınmalarını, oryantalistlerin mutfağında pişirilmiş demagojilerin Hilâfet umutlarını boğmak için canhıraş kamuoyuna servis edildiğini ümmet olarak izliyoruz. Bu yazıda Hilâfet tartışmalarının bilindik demagojileri incelenecek. Özellikle de Aydın Tonga[1], Taha Akyol[2], Tayfun Atay[3] beylerin konuyla ilgili yazıları dikkate alınacak. Yeri geldiğinde ayrıntılı bilgi için ilgili kaynaklara veya konuyla ilgili yapılmış akademik çalışmalara atıfta bulunulacak.

1. Bunca Mezhep Meşrep Var, Hilâfet Birleştirici Olamaz!

Şu memlekette binlerce vakıf, dernek, meslek odaları, sivil toplum kuruluşu var. 81 ili olan memleketin 86 partisi var, sadece meclis içinde 4 parti var. Ve bu partiler politik eğilimleri açısından birbirine uç kutuplarda olmalarına rağmen meclis çatısı altında birleşebiliyorlar; onları birleştiren kurumsal bir çatı var. Esasında bu sayısız derneği, vakfı, meslek odalarını, siyasi partileri birleştiren anayasa ve kanunlardır, özellikle siyasi partiler kanunu ve meclis iç tüzüğüdür. Bu partilerin hiçbiri anayasanın belirlediği çerçevesinin dışına çıkamaz. Özellikle de misakı milli, bayrak, devletin bütünlüğü, niteliği vb. konularda. Her daim ittifak hâlindedirler. Demek ki uç kutuplarda politik tercihleri olmasına rağmen partileri birleştiren hukuktur, kanundur, kurumsal anlamda meclis çatısıdır, meclisin iç tüzüğüdür. Partilerin üyelerinin bulunduğu meclis alt komisyonlarında bir kanun taslağı üzerinde görüşmeler sırasında partilerin zaman zaman kavga ettiklerini görüyoruz. Komisyonlarda hazırlanan taslakların genel kurul görüşmelerinde yine partilerin, koca koca milletvekillerinin yumruklu, galiz küfürlü tartışma ve kavgalarına şahit oluyoruz. Ama sonunda ne oluyor? İç tüzük gereği ya salt çoğunluk ya da 2/3 oy oranı ile tasarı/teklif kanunlaşıyor ve tüm tartışma ve kavgalar bitiyor. İşte en son örneğini Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde gördük. CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu “Başkanlığı kan dökmeden getiremezsin!”[4] demişti. Düşünün kanlı bıçaklı oldukları bir konuda dahi ne oldu? İç tüzük işletilerek meclisten referandum kararı çıktı, halka sunuldu ve sistem değişti. Müzakere süreçlerinde birbirine uç noktalarda duran partiler bir kanun teklifinin onaylanması ve resmî gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmesiyle birlikte kanuna uymak durumunda kalıyorlar. Düşünün “Kan dökmeden getiremezsin!” diyen Kılıçdaroğlu dahi bugün Cumhurbaşkanlığı sistemine tabi bir vatandaş olarak yaşamını sürdürüyor.

Şimdi bu karar mekanizmalarından yoksun bırakarak birbirine düşürdüğünüz Müslümanların haline bakarak “Bunca mezhep, meşrep farklılığı var, Müslümanlar asla birleşemez!” yalanını uyduruyorsunuz. Müslümanlara dinlerini mi öğretiyorsunuz? Hukukun nasıl üretileceğini (şer’î hükmün nasıl istinbat edileceği) mi öğretiyorsunuz? Değil siz, kıblegâh edindiğiniz Batı, hukukun alfabesini bilmezken Müslümanlar dünyaya hukuk nedir, hukuk felsefesi ve metodolojisi/usulü fıkıh nedir, öğretiyorlardı. Örneğin bu hukukun en temel kaidelerinden birisi “İmamın/hâkimin/devlet başkanının kararı ihtilafı kaldırır.”[5] kaidesidir. Bu kaide bir İslâmi yönetimde tüm mezheplerden ictihat ehliyetini haiz âlimlerden oluşan bir meclis çatısı altında farklı içtihatların nihai noktada karara bağlanacağı iç tüzük kuralların belirlenmesi gerektiğini ifade eder ve bu görevi devlet başkanına verir.

Dolayısıyla Müslümanların bir görüş üzerinde birleşememelerinin nedeni dinleri değil, farklı dini görüşlerden birinin kanunlaştırılarak yürürlüğe konulabileceği karar mekanizmalarından yoksun bırakan laik sistemlerdir. Bakın Müslümanlar birleşebiliyor. Hac bunun en somut örneğidir. Ulus devletler suni sınırlarla Müslümanları bölmüş olmasına rağmen birleşiyorlar. 60 İslâm beldesinden belki bir o kadar da diğer ülkelerden Müslümanlar Kâbe’de bir tek imamın arkasında birleşiyorlar. Namaz ahkâmı konusunda mensup oldukları mezhep ve meşreplerinin farklı içtihatlarına rağmen bir mezhebin mensubu olan Kâbe imamının arkasında birleşebiliyorlar. Aynı anda tekbir ile namaza başlayabiliyor, aynı anda rükû ve secdeye varıyor, aynı anda selam veriyorlar. Bütün bunlar bir imam sayesinde ve dinin cemaat namazıyla ilgili ahkâmına bağlılıkları sayesinde oluyor. Demek ki sorun Müslümanlarda veya onların dinlerinde değil, bilakis dinlerini kamusal alandan ayıran, onları kamu birliğini sağlayacak mekanizmalardan mahrum bırakan sistemlerdedir. Hakemi olmayan bir maç değil 90 dakika 9 dakika bile oynanmaz, oynanamaz. Sahadan hakemi çekmişsiniz, kati sonucu olan kaos ve kargaşayı zumlayarak “Şunlara bak, şunlara, ikisi bile birleşemiyor!” diyorsunuz. Bu şeytanın bile aklına gelmez.

2. Araplar Bizi Arkadan Vurdu

Hemen şu soruları soralım. Antep’i kim işgal etti?  Edirne’yi kim işgal etti? İstanbul'u kim işgal etti?... Hani bunlar içinde Araplar? Ama siz Antep'i işgal eden Fransız’ın laikliğini, Edirne’yi işgal eden Yunan’ın demokrasisini, İstanbul'u işgal eden İngiliz’in parlamenter sistemini, İslâm beldelerini kan gölüne çeviren, kaynaklarını sömüren Amerika’nın başkanlık sistemini aldınız.

Araplar bizi arkadan vurdu ise sizin bütün sistemlerinizi aldığınız işgalci devletlere karşı Çanakkale’de bizimle omuz omuza savaşan ve hayatlarının baharında şehit olup dedelerimizle bu topraklarda koyun koyuna yatan Şamlı, Halepli, Mekkeli, Medineli, Kudüslü, Bağdatlı şehitler kim?

Ayrıca "biz" diyorsunuz ya o biz kimdi? Osmanlı Hilâfet’i değil miydi? Yani Şerif Hüseyin İngilizlerle iş tutup Hilâfet Devleti’ni arkadan vurmuştu.  Peki, şimdi Hilâfet tartışmalarında Hilâfet’i vuranlar kim? İngiliz’in arkadan vurduğu ve yıktığı Hilâfet’i kendi öz yurdunda istemeyenler kim?

3. Şeriat Asma-Kesme

İslâm hukuku hiçbir hukuk sisteminin görmediği bir muameleye uğratılarak sadece ceza hukuku bağlamında yıllardır tartışma konusu yapılmaktadır. Bu tartışmalar Allah’ın şeriatına düşmanlık besleyen ve Müslüman halkları dinlerinden nefret ettirme amacı güden güdümlü aydınların yürüttüğü psikolojik savaş stratejisinin parçasıdır. Aksi olsaydı geçmişte zekât verilecek fakirin bulunamadığı ekonomik kalkınmışlık düzeyine insanları taşıyan şeriatı bu yönüyle de konuşurlardı. Evet, ekonomiye dair hükümleri sayesinde, üstelik toprağa bağımlı basit ekonomilerin olduğu dönemlerde şeriat bu kalkınmayı başardı. Hele paha biçilmez madenlerin ekonomiye kazandırılabildiği bu çağda İslâm ekonomik sistemi yürürlükte olsaydı bu toprakların insanları dünyanın en müreffeh insanları olurdu. Vergi, elektrik, su, doğal gaz vb. giderleri olmazdı. Zira İslâm şeriatı madenleri kamunun ortak mülkü kabul eder ve özelleştirilmesine izin vermez. Dünyada gelir dağılımı dengesizliğine neden olan şey, bu servetlerin özelleştirme politikaları ile tekelleştirilmesidir. Bugün sadece 8 zengin dünyanın GSMH’nin yarısına denk bir serveti ellerinde toplamışlarsa bu kapitalizm sayesindedir. Ve bir kişiye dokuz, dokuz kişiye bir dilim veren bu sömürü düzenini değiştirme potansiyeline sahip sadece İslâm olduğundan, insanlar dinlerinden nefret edinceye kadar ceza hukuku üzerinden şeytanlaştırma devam edecektir, bunu biliyoruz.

Hâlbuki Amerika’da da idam cezası var. Veya onu bırakın Amerika veya Avrupalı sömürgeci devletler hepimizin gözleri önünde bitmeyen bir soykırım uygulayarak Müslümanlara yıllardır insanlık dışı bir ceza sistemi uygulamıyor mu? Şu sizin hayran olduğunuz İngiltere Hindistan'ı işgal ettiğinde Hint kumaşlarının kendi ürünlerine rakip olmaması için, el tezgâhlarında kumaş dokuyan 100.000 Hintli çıkrıkçının parmaklarını keserek cezalandırmadı mı? Fransızlar Cezayir’i işgal ettiğinde 1,5 milyon insanı katlederek cezalandırmadı mı? İtalyanlar Libya’yı işgal ettiğinde aynısını yapmadı mı? Ve hâlen bu Batılı ülkeler Ortadoğu’da milyonlarca Müslümanı konvansiyonel ve kimyasal silahlar kullanarak en ağır şekilde cezalandırmıyor mu? Bu emperyalist ülkeler jeopolitik ve ekonomik çıkarlarının bekçiliğini yapmaktan başka hiçbir vasıfları olmayan diktatör rejimleri ayakta tutarak yüz yıldır Ortadoğu, Asya ve Afrika’nın kaynaklarını çalarak halklarını açlık ve yoksullukla cezalandırmıyor mu?

Sizde zerre kadar insanlık değeri ve samimiyet varsa, sanayileşmiş ülkelerin ihtiyaç duydukları ham maddelerin bulunduğu topraklarda dünyaya gelmiş olmaktan başka suçları olmayan bu insanları tarihin görmediği en şeni katliamlarla cezalandıran, ambargo vb. yöntemlerle ülkelerini açık hava ceza evine çeviren, ekonomik zenginlikleri çalan bu ülkelerin barbarlıklarına bakarak İngilizlerin demokrasisini, Fransızların laikliğini, İtalyanların ceza hukukunu vs. almazdınız. Sizin düşmanlığınız Allah’ın şeriatına, İslâm’ın hukukuna. Aksi olsaydı sistemi bütünüyle tartışırdınız. Zbigniew Brzezinski “Kontrolden Çıkmış Dünya” adlı kitabında somut verilerle gerçekte dünyayı kontrolden çıkaran, yaşanmaz hâle getiren ideolojilerin kapitalizmiyle, komünizmiyle beşerî ideolojiler olduğunu ortaya koyuyor. Sadece bu ideolojilerin ortaya çıkmasının ardından güç dengelerini lehlerine değiştirmek için çıkarttıkları iki büyük dünya savaşı ve faşizmin neden olduğu savaşlarda 200 milyondan fazla insanın katledildiğini söylüyor. Bu rakam Türkiye nüfusunun yaklaşık üç katı. Sadece Lenin komünal bir toplum oluşturma hülyasıyla 40 milyon insanı katletti. Ama gelin görün ki sömürge kültürü ile aşırı beslenmiş obez-güdümlü aydınlar bu ideolojileri, sistem ve hukuklarını hiçbir zaman bu katliamlarla anmadı. Çünkü onların derdi insanlık falan değil, İslâm düşmanlığı, İslâm’ın yönetim sistemi olan Hilâfet… Bu sömürge çemberini kıracak, kulları kullara kulluktan kurtararak kulların Rabbine kulluğa taşıyacak, batıl dinlerin ve ideolojilerin zulmünden İslâm’ın adaletine kavuşturacak olan Hilâfet’e…

4. Hilâfet Kaos ve Çatışmanın Tarihi

Bu güdümlü aydınların İslâm’dan ve onun yönetim sistemi olan Hilâfet’ten nefret ettirmek için kullandıkları psikolojik savaş argümanlarından birisi de tarihtir. Aslında özellikle ve kasıtla siyasi tarihten cımbızla çekilmiş bazı yanlış örneklerdir.

Bunlara göre Hilâfet tartışmaları Allah Rasulü SallAllahu Aleyhi ve Sellem vefat eder etmez başlamıştır. Bu öyle bir nefret oluşturacak bir dille anlatılır ki sanki büyük bir vefasızlık, iktidar kavgasıymış gibi sunulur. Hâlbuki bütün dünya devletlerinin anayasalarında devlet başkanlığı makamının ölüm veya herhangi bir nedenle boşalması durumunda alınacak tedbirler, hatta bir zaman sınırlamasını da içeren yeni başkanın seçimi ile ilgili takvim belirlenmiştir. Ancak şeytanlaştıracak ya, bu İslâm’ın siyasi tarihi olunca “iktidar kavgası” olarak imlenir.

Sonra sömürge kültürü ile aşırı beslenmiş bu obez aydınlar kendi kültürlerinin o kadar cahilidirler ki biatın bir seçim olduğundan haberleri yoktur. Sandığın kurulmamış olmasından halkın görüşünün dikkate alınmadığı, Ebu Bekir RadiyAllahu Anh’ın bir oldubitti ile iktidarı ele geçirdiği, Hz. Ömer RadiyAllahu Anh’ın Ebu Bekir’in tayini ile halife olduğu vs. tam bir oryantalist bakış açısının ürünü.[6]

Bu güdümlü aydınlara göre tarihte hatta asr-ı saadette dahi bütün kaos, kargaşa ve huzursuzluğun kaynağı Hilâfet’tir. Bu güdümlülük onları o kadar kör etmiştir ki Medine’ye gelip Hilâfet sarayı arayan Rum elçisi kadar bu dönemin hakkını teslim edemez olmuşlardır. Daha önce nice diyarlar gezmiş, imparatorların saraylarında ağırlanmış bu elçi Medine’de görkemli bir Hilâfet sarayı ararken halifeyi bir ağacın dibinde dinlendiği hâlde bulduğunda ne demişti. “İnsanlar arasında adaletle hükmettin. Şimdi onlardan emin bir şekilde uyuyorsun.” İslâm’a olan düşmanlığınız İslâm’ın düşmanlarının şahitlik ettiği gerçeği itiraf etmenize dahi engel.

Hilâfet’in gölgesi altında yaşayan toplumlar öyle bir güvenlik ortamında yaşıyorlardı ki bir Batılı tarihçinin deyimiyle “Hazar denizinin etrafını genç bir kız, elinde altın testi ile dolaşabilirdi.” Şimdi şehirlerin göbeğinde en sıkı korunan bankalar güvensiz.

Yine neymiş efendim, İslâm Peygamber’inin kızı Fatıma RadiyAllahu Anhâ, Ebu Bekir RadiyAllahu Anh’a biat etmemiş, Hz. Ali de gönülsüz biat etmiş! Ne var bunda. Demokratik sistemlerde herkes bir partiye mi oy veriyor? Benzer durumlar demokrasilerde olduğunda zenginlik, özgürlük gibi tüm güzel yakıştırmalarla anılırken İslâm’ın tarihinde olduğunda nasıl da şeytanlaştırılıyor. İşte bunun özellikle İslâm’ın siyasi tarihini şeytanlaştırmaktan başka gayesi yoktur. Bu misyon aydınlarına göre Hilâfet öyle şeytanlaştırılmalı ki insanlar onu ağzına dahi alamamalı.

Benzer şekilde Hz. Osman ve Hz. Ali’nin hariciler tarafından öldürülmesi, Sıffın, Cemel ve Harre vakıaları Hilâfet sisteminin kaosa neden olacağına delil olarak sunuluyor.

Bu makalenin hacmi uzun uzun tarih felsefesi veya metodolojisi üzerine yazmaya imkân vermeyeceğinden şu kadarını söylemekle yetinelim: Öncelikle İslâm hakkında ilmihâl düzeyinde bilgiye sahip olan herkes bilir ki tarih, İslâm hukukunun kaynakları arasında yoktur. İslâm hukukunun kaynakları Kitap, Sünnet, Sahabe icması ve kıyastan ibarettir. Şer’î hükümler bu kaynaklardan istinbat edilir. İslâm’ın tarihe bakışını şu ayet özetlemiştir. “Onlar bir ümmetti gelip geçti. Onların kazandıkları kendilerine, sizin kazandıklarınız size aittir. Siz onların yaptıklarından sorumlu değilsiniz.”[7] Hilâfet, tarihin değil, İslâm’ın uygulama metodu, yönetim sistemidir. Tıpkı namaz, hac, zekât vb. ibadetlerle ilgili hükümler tarihten çıkartılmadığı gibi Hilâfet’le ilgili hükümler de tarihî örneklerden alınmaz, dinin kaynaklarından alınır. Daha basit bir ifade ile anlatacak olursak; namazla ilgili hükümler tarihin herhangi bir döneminde bir Müslüman toplumun namaz kılma biçimlerinden değil, Kitap ve Sünnet’ten istinbat edilerek tespit edilir. Bir yönetim sistemi olarak Hilâfet ile ilgili ahkâm da sistemi de böyledir. Ne Emevi, ne Abbasi ne de başka herhangi bir dönemden alınır.

Ayrıca İslâm toplumu meleklerden oluşan bir toplum da değildir. İslâm toplumu da dini anlamama dolayısıyla hata yapma gibi noksanlıklarla malul insan toplumudur. Ancak onların hatalarını İslâm’a ve onun yönetim sistemine hamletmek oryantalist bir bakışın ürünüdür.

Bir yönetim sistemi olarak Hilâfet her gündeme geldiğinde İslâm’ın siyasi tarihini kanlı bir mezbaha gibi servis eden bu güdümlü aydınlar başkanlık veya parlamenter, kısaca Batılı yönetim sistemleri tartışılırken bütün bunları Batı’nın tarihinden ve hatta bugününden bağımsız kalarak ve siyaset biliminin konusu olarak tartışabiliyorlar. Yani söz konusu olan Batı olunca hiç de tarihe saplanıp kalmıyorlar. Örneğin parlamenter sistemi tartışırken, sadece “dünya dönüyor” tezini savunduğu için Galileo Galilei’yi idama mahkûm eden Batı’nın tarihini niçin referans almıyorsunuz? Şayet tarih sizin için bu kadar önemliyse neden Kazıklı Voyvodaların, engizisyonların, birbirlerinin kanını akıttıkları Yüzyıl Savaşları vb. kanlı tarihini göz önünde bulundurarak Batı’yı kategorik olarak şeytanlaştırmıyorsunuz? “Onların sistemleri, kanunları vs. uzak olsun” demiyorsunuz! Çünkü sizin tek derdiniz ümmetimizin, taassup ve bağnazlıkla güdümüne girdiğiniz Batı’nın güdümünde kalması.

Muaviye’nin ve Yezid’in cürümlerini Hilâfet tartışmalarının üzerine boca ederken ABD Eski Dışişleri Bakanı Madeleine Albright'in “Irak'ta ABD politikaları nedeniyle 500 bin çocuğun öldürüldüğünü ve bunun başarı için ödenmesi gereken bir bedel olduğunu”, kendi ifadesiyle “bu oranın Hiroşima'da katledilen insan sayısından çok daha fazla” olmasına rağmen "çıkarlarımız için buna değdi"[8] diyen Amerikan yöneticilerinin cürümlerini neden başkanlık sistemi tartışmalarının üzerine boca etmiyorsunuz? Bu barbarlıklar coğrafyamızda ve ümmetimiz üzerinde hâlâ devam ederken, çevre sorunları, savaşlar, silahlanma, açlık, yoksulluk… Dünyada bir milyara yakın insanın her gün yatağına aç giriyor olmasına bakarak buna sebep olan kapitalizmi neden şeytan taşlar gibi taşlamıyorsunuz? Sonra Hilâfet talebi ve düşüncelerinden dolayı insanlar şiddetle cezalandırılıyor, itibar suikastına uğratılıyor ve dünyanın lanetlileriymiş gibi muamele ediliyorken siz sözde demokratlar bu ülkelerin rejimlerinin demokratik, özgürlükçü, sosyal, hukuk devleti olarak nasıl tanımlayabiliyorsunuz? Bu ülkelerin büyük bir çoğunluğu Yezid’e rahmet okutacak ceberrut yönetimler tarafından yönetiliyor. Bu ülkelerde insanlar hâlâ düşüncelerinden dolayı ağır işkencelere maruz kalıyor, kaynar kazanlarda kavruluyor, işkence yöntemi olarak HIV virüsü veriliyor, kafaları kaldırım taşları ile eziliyor, işkence kamplarında alıkonuluyor da yine de bu ümmeti güdümüne sokmaya çalıştığınız Batı’nın sözde insan hakları kuruluşları harekete geçmiyor... Daha sayamayacağımız şenaatler… Ama siz ister başkanlık ister parlamenter sistem olsun Türkiye’de gündeme geldiği her zaman ve zeminde sistem tartışmalarını bu cürümlerin asıl failleri olan Batılı ülkeleri kanlı siyasetlerinden bağımsız, teorik çerçeve içinde tutarak ve siyaset biliminin bir konusu olarak tartışabiliyorsunuz fakat söz konusu İslâm’ın yönetim sistemi Hilâfet olduğunda bunu siyaset teorisinin bir konusu olarak tartışamıyor, şeytanlaştırıp duruyorsunuz… Siz nesiniz, kimsiniz?...

Sizin derdiniz, Muaviye gibileri tarafından Müslümanların kötü yönetilmiş olmaları değildir. Şayet öyle olsaydı Muaviye’nin yönettiği coğrafyaların insanları, Müslümanlar, bırakın kötü yönetilmeyi, şurada veya burada soykırıma uğratılıyor, servetleri sömürülüyor, namusları kirletiliyor, izzet şerefleri ayaklar altına alınıyor ve siz bu insanlara bu cürümleri işleyen barbarların hayat sistemlerini çözüm olarak sunuyorsunuz. Allah’a hamdolsun ki bu ümmet, kalemleri Batılı barbarların kendisinden emdiği kanla yazan sizin gibi paramiliter kalem ve kelam ehline itibar edecek kadar izzet ve haysiyetini kaybetmedi. Bu ümmet dinini de tarihini de bu gününü de biliyor, tarihine ve dinine bühtan edenlerin zırvalarının da maşeri vicdanında hiçbir karşılığı bulunmuyor.

Bu oryantalist replikleri tekrarlayıp duranların özellikle Emevi veya Abbasi dönemleri üzerinden Hilâfet düşmanlığının nedeni bu dönemlerde zulme maruz kalmış insanların acıları değil, biz bunu biliyoruz. Bunların Muaviye düşmanlığı, oğlu Yezid’i veliaht tayin ederek İslâm’ın özgün sisteminden sapması ve Hilâfet’i saltanata dönüştürmüş olması değildir. Şayet öyle olsa saltanatı, veliahtlık sistemini eleştirir, özgün yapısına kavuşması için ideal olan Râşidî Hilâfet sisteminin yılmaz savunucuları olurlardı. Onlar Yezid’in katlettiği Sahabe-i kirama da ağıt yakıyor falan değiller. Öyle olsa Sahabe’nin uğrunda Yezid’in kılıçlarına boyunlarını feda ettikleri ideal model Râşidî Hilâfet için onlar da cansiperane mücadele verirlerdi… Onların içlerine Emevilerin dert olmasının nedeni İslâm’ın en çok bu dönemde topraklarını genişletmiş olması, Bizans’ın topraklarının önemli bir kısmına hâkim olması ve ta o zamandan Bizans’ın kalbi İstanbul’a fetihlerin başlamış olmasıdır. Hz. Ali ile aralarının bozukluğunu fırsat bilerek kendisine müttefiklik teklif ettiğinde Muaviye’nin Bizans Kralına verdiği şu cevap Bizans’ın torunları oryantalist tarihçilerin yüreğinde evlat acısı gibi Emevi Dönemi’nden kalma acı bir hatıra olarak durur. “Sahibimle (dikkat edin, her şeye rağmen ‘sahibim’ diyor) barışır, onun emri altına girerek ordu teçhiz eder, sen buraya gelmeden ben gelir, o sisli, puslu Kostantiniye’yi yakar, yıkarım, seni havucu topraktan söktükleri gibi söker, seni dağda domuz çobanı yaparım.” İşte Muaviye’nin bu izzetli duruşu Bizans’ın torunlarını kahretmektedir. Oryantalist tarihçilerin Emevi düşmanlığının, saray entrikalarıyla sınırlı siyasi tarih anlatılarının sebebi budur. Ne yaparsanız yapın, Hilâfet’in yokluğunda derin acı ve travmaları yaşamış bu ümmet, bu acı ve travmaları kendisine yaşatan düşmanları ile müttefiklik kuran, onların sistem, siyaset ve politikalarının güdümünden bir türlü çıkamayan bugünkü yönetici ve aydınlarının Muaviye’nin tırnağı dahi olamayacağını biliyor.

Bu oryantalistlerin Abbasilerden hazzetmemelerinin nedeni ise İslâm ümmetinin ilim ve medeniyet planında bu dönemde gelişmiş olmasıdır. Dünyanın geri kalan kısmı hukuk nedir, hukuk metodolojisi nedir bilmezken bu dönemde Müslümanlar mezhepleri tesis etti. Fakihler hayatın her alanına dair fikrî, siyasi, iktisadi vb. alanlarda İslâm beldelerini kalkındıracak şeriatın hükümlerini ortaya koyuyor; fen, fizik, matematik, astronomi, tıp vs. tüm alanlarda parlayan bir yıldız misali dünyayı aydınlatıyordu. Bağdat, Semerkant, Buhara, Kahire, Şam vb. şehirler ilmin, ticaretin, sanatın, edebiyatın parıldayan başkentleriydi. Bilim ve sanat o kadar ileriydi ki Abbasi Halifesi Harun Reşid’in, (786-809) Frank Kralı Şarlman’a gönderdiği hediyeler arasında bulunan saate saraylılar hayran kalmışlardı.[9] Endülüs Devleti bütün Avrupa’nın gözlerini kamaştıran en parlak medeniyeti geliştirmişti. İngiltere, Gal, İsveç ve Norveç Kralı II. George'un Endülüs'teki Müslümanların Halifesi III. Hişam’a yazdığı mektubu Avrupalılar hâlâ unutamaz. Bin bir tazim ve tebcil içeren mukaddimeyle başlayan mektupta Britanya Kralı “Dört cihetten cehaletin hüküm sürdüğü memleketimizde, ilim nurlarının yayılması, eserinize tabi olmakta (sizi taklit etmede) başlangıç olması için şu faziletlerden (kalkınma ve gelişmişlikten) bir parça çocuklarımızın da faydalanmasını istiyoruz.” diyor. Endülüs halifesine İngiliz soylularının çocuklarından oluşan bir grup öğrenciyi kabul etmeleri için yalvarıyor.

Şimdi bu parlak tarih karşısında aşağılık kompleksine giren Batılı tarihçiler aşağılık bir yönteme başvurdular. İslâm’ın özellikle siyasi tarihine odaklandılar. Bunu daha da daraltarak saray içi hadiselere fokuslandılar. Bu alanda bir doğrunun yanına bin yalan koyarak, bir gerçeğin üzerini bin kurgu ile örterek ümmetin İslâm’a ve O’nun yönetim sistemi olan Hilâfet’e olan güvenini, tarih üzerinden yıkıma uğrattılar. Hilâfet kurumundan tiksininceye kadar siyasi tarih üzerinden efsaneler anlattılar. Bildiğiniz saray entrikaları... Tarih ilminin haysiyetini de kirleterek belden aşağı vuran bir tarih tarzı ürettiler... Ümmetin tarihinin bütününü, büyük fotoğrafı, birçok alanda elde edilen başarıları gizlediler. Tarih ilminin haysiyetini ayaklar altına alan bu oryantalist tarihçilerden tarihimiz hakkında, “Moğol barbarlarının dahi topraklarını işgal ettikleri Müslümanların dinine girmekten kendileri alıkoyamadığı bir tarih” şeklinde söz etmelerini elbette beklemiyoruz. Ama şu bizim güdümlü aydınlara ne oluyor?...

Bu saray merkezli tarih inceleme eğilimi kesinlikle kurbanlarına acıdıkları için değil, İslâm’a düşman oldukları içindir. Hiç kimse İslâm’ın tarihinin meleklerin tarihi olduğunu iddia etmiyor. Ancak Hz. Ali’nin haricilere dediği gibi “Siz doğru söylüyorsunuz fakat batılı kastediyorsunuz.” Yani her sistem tartışması olduğunda güdümlü aydınların tarihin yanlışlarını boca etmelerinden kastettikleri, bu ümmetin ilanihaye Batı’nın güdümünde kalmasıdır.

Samimiyseniz, Allah’ın ayetleri ile kendilerinden razı olduğunu açıkça ifade ettiği Ensar ve Muhacirin, Rasulü’nün dilinden “sünnetlerine azı dişlerinizle sarılın” dediği raşid halifelerin uygulamalarını referans alın ve ideal modeli siz de savunun…

Yok, ama sizin derdiniz Allah’ın şeriatıyla… İfşa oldunuz! Bu ümmet de size dinini, şeriatını ve altın harflerle yazılmış tarihini yedirmez, yedirmeyecek.

Bir de tarih üzerinden İslâm düşmanlığı yapan bu paramiliter kalemşorlar hızını alamayarak dini ile hayatı ayrılalı yüzyıl olmuş olduğu hâlde biri İngiliz diğeri Fransız iki harita mühendisinin çizdiği sınırlar üzerinden yapay ulusal kimlikler üreterek böldükleri, zenginliklerini liberal politikalar ile kıtalarına taşıyarak fakirleştirdikleri ümmet coğrafyamızın bölünmüşlüğü ve geri kalmışlığını, istikrarsızlıkları ve çatışmaları da İslâm’ın hanesine yazıyorlar. Kalkanını (Hilâfet’i) kırdıktan sonra korumasız kalan, işbirlikçi Batı’nın jeopolitik ve ekonomik çıkarlarının bekçiliği karşılığında iktidar koltuğunu elde etmiş ithal ikamesi yönetimlerin, efendileri ile birlikte bizzat kendi halklarına kurdukları kumpaslar, kirli istihbarat oyunları ve bunların hasılası olan bu durumları da utanmadan İslâm’ın hanesine yazıyorlar.

Sizde mertlik olsaydı, bütün bunların, İslâm coğrafyasının, soğuk savaş da dahil olmak üzere son iki yüzyıldır sömürgeci devletlerin politik oyunlarını, hesaplaşmalarını ve çıkar çatışmalarını sahneledikleri oyun alanı hâline getirilmiş olmasından kaynaklı olduğunu yüreklilikle haykırırdınız. Hilâfet’in yokluğunda sömürgeci devletler aralarındaki çıkar çatışmalarını kendi topraklarından uzak tutarak maddi, manevi, insan vb. kayıplarından korumuş oldular, bunu bilmiyor değilsiniz…

5. Hilâfet Tarihsel Bir Kurum

Hilâfet, Rasul SallAllahu Aleyhi ve Sellem’e halef olmaktır. Hâteme’n-Nebiyyîn olduğuna göre O’na halef olan risalette (dinde) değil riyasette (devlet başkanlığında) halef olacaktır. Buna göre, Allah’ın Rasulü SallAllahu Aleyhi ve Sellem kendisine halef olunacak bir riyaset/yönetim sistemi bırakmıştır. Diğer bir ifadeyle O; bir reis bırakmamış, amma riyaset bırakmıştır. O’na ilk halef olan Hz. Ebu Bekir RadiyAllahu Anh, Sahabe’nin seçimiyle sadece riyaset görevini devralmıştır. Hz. Ebu Bekir RadiyAllahu Anh Rasul SallAllahu Aleyhi ve Sellem’in 10 yıllık fiilî uygulaması/sünneti ile belirlemiş olduğu yönetim sistemine başkanlık etmiştir.

Hilâfet kavramı ve kurumunun ilk defa Allah Rasulü SallAllahu Aleyhi ve Sellem’in vefatının ardından kimin halife olacağı konusundaki tartışmayla birlikte ortaya çıktığı ifadesi en fazla bir yönetim organizması olarak Hilâfet kurumunun başına kimin geçeceği sorununa işaret etmektedir. İlk İslâm Devleti’nin tesisi ile birlikte bir yönetim organizasyonu vardı ve bu organizasyona Allah Rasulü SallAllahu Aleyhi ve Sellem başkanlık ediyordu. O vefat ettiğinde zuhur eden tartışma bu organizasyona kimin başkanlık edeceği meselesi idi. O hâlde belirsizlik çoğu zaman birbirine karıştırıldığı veçhile yönetim sisteminden kaynaklanan bir belirsizlik değil, yönetim erkinin başına kimin geçeceğinin bilinmemesinden kaynaklanan bir belirsizliktir.

İslâm’da belirli bir yönetim sisteminin olmadığı tezinin dayandırıldığı seçim sisteminin temel ilkeleri bile belirsiz bırakılmış değildir. Özellikle biatle ilgili ayet, hadis ve Allah Rasulü SallAllahu Aleyhi ve Sellem’in uygulamaları istikrâi bir yöntemle okunduğunda bunun ümmete ait bir hak olduğu anlaşılacaktır. Kur’an ve Sünnet’te bir devlet şeklinden açıkça söz edilmemiş olmasından hareketle “İslâm’da belli bir yönetim sistemi yok!” retoriği kelimenin tam anlamıyla cehalet ürünü bir lakırdıdan ibarettir. Bu mantıkla bakılırsa derli toplu, maddeler hâlinde bulunmadığından hareketle Kur’an ve Sünnet’te namaz veya diğer tüm ibadet veya muamelelerin şekillerinden de söz edilmediği söylenebilir. Zira ulema dini ibadet ve hükümlerle ilgili şekil, şart ve rükünleri Kur’an ve Sünnet’in dağınık ve çeşitli yerlerinden bulup derlemiş ve fıkıh kitaplarında maddeler hâlinde derleyip somutlaştırmıştır. Aynı yöntem yönetim sistemi için işletildiğinde Kur’an ve Sünnet’te belirli bir yönetim sistemin var olduğu görülecektir.

6. Hilâfet Otuz Yıl

Bir de bu güdümlü aydınların korosuna katılan sözde İslâmcıların hezeyanları var. Yukarıdaki hezeyanlardan bir kısmını ortak seslendiriyorlar. Bunlardan en öne çıkanı otuz yıl hadisidir. Rasul SallAllahu Aleyhi ve Sellem’in “Benden sonra Hilâfet otuz yıldır.”[10] hadisi neredeyse hadis inkârcılarının bile azm-ü cezm ile tasdik ettikleri bir hadistir.

Hâlbuki hadiste “benden sonra” kaydı vardır. Yani Râşidî Hilâfet’in 30 yıl olacağını ifade etmektedir. Böyle anlamamızı sağlayan karine ise "Nübüvvet metodu üzere Râşidî Hilâfet olacak!" şeklindeki gelecekten haber veren hadis-i şeriflerde yer almaktadır. Allah Rasulü SallAllahu Aleyhi ve Sellem otuz yıllık Râşidî Hilâfet sonrasında “Isırıcı melikler”, (Arapça orijininde sımsıkı ısırmanın yapıldığı “azı dişleri” ifadesi kullanılmaktadır ki bu, “tahta, iktidar koltuğuna sarılma” manasındadır) yani saltanat döneminin olacağını, bu dönemin ardından ise “Ceberrut melikler” dönemi olacağını haber veriyor. Bu iki (Ceberrut ve Isırıcı) melikler dönemini birbirinden ayıran özel bir durum olması gerekir. Yoksa ayrı ayrı kavramlarla ve dönemler olarak zikredilmesinin anlamı olmayacaktı. Buna işaret eden bir karine ise benzer şekilde bu dönemleri anlatan bir başka hadis-i şerifin sonunda zikredilmektedir. “Dininizin evveli nübüvvet… Sonra içki ve ipeği helal kılan mülk ve ceberut dönem.”[11] Burada “içki ve ipek” ifadesi “zikri cüz, iradeyi kül” babından olup Allah’ın helallerini haram, haramlarını helal sayan, aslında yönetimde dinin referans olmaktan çıkarıldığı bu döneme işaret edildiği açıktır. Ve hadisin sonunda “Ceberrut dönemin ardından nübüvvet modeli üzerine Râşidî Hilâfet olur!”[12] buyrulmaktadır.

Ayrıca bu hadis, ümmetin uzun tarihinde dünya ve ahiretlerini ilgilendiren ciddi bir meşruiyet problemine işaret ettiğinden ulemaya sorulmuştur. Örneğin Sadeddin Teftazani’nin böyle bir soru üzerine yaptığı değerlendirme şu şekildedir:

“Otuz senelik halifelikten maksat, kâmil manadaki Hilâfet’tir; mutlak Hilâfet kastedilmiş değildir. Böyle bir itirazın doğruluğunu kabul etsek bile mümkündür ki Hilâfet biter ama imamet dönemi bitmez. Zira imamet daha umumi bir mefhumdur. Çünkü Ömer b. Abdülaziz gibi bazı kimselerin Râşid halifelerin yolunu izledikleri açıktır. Dolayısıyla hadisle anlatılmak istenen şey, kâmil bir halifeliğin bazen olacağı, bazen de bulunmayacağı hususudur."[13]

Kaynaklarda "Râşid", "Isırıcı" şeklinde geçen nitelikler Hilâfet kurumunun nitelikleridir. Zira melik, mülk, Hilâfet, imamet ve sultan kavramlarının tümü iktidar ve devleti ifade eden kavramlardır. Bunun delili Hz. Peygamber’in SallAllahu Aleyhi ve Sellem dinini himaye edecek bir yurt ararken görüştüğü Benî Âmir kabilesinin reisinin “Sana biat edersek, Allah da seni düşmanlarına karşı galip getirirse senden sonra mülk/iktidar kimin olacak?” sorusuna verdiği yanıtta “Mülk/iktidar Allah’a aittir, onu dilediğine verir!”[14] ifadesidir. Dikkat edilirse Rasul SallAllahu Aleyhi ve Sellem burada kendisinin bulunduğu makam hakkında da “mülk” kavramını kullanmaktadır. Gazâlî “Mülkü dilediğine verirsin. Dilediğinden de mülkü çeker alırsın. Dilediğini aziz edersin, dilediğini zelil edersin.”[15] mealindeki ayeti zikrederek burada Allah’ın mutlak iradesine atıfta bulunmaktadır. Gazâlî aynı bağlamda Hz. Peygamber SallAllahu Aleyhi ve Sellem’e isnat ettiği “Mülk küfürle baki olur ama zulümle baki olmaz.” sözüne atıfta bulunarak, Allah’ın mülkünü elinden almasına, zulmetmesi dolayısıyla sultanın bizzat kendisinin sebep olacağını söyler.[16] Dolayısıyla hadislerde otuz yıllık Râşidî Hilâfet döneminin ardından gelen ısırıcı mülk döneminin İslâmi bir yönetim olmadığı anlamına gelmemektedir. Bu otuz yıl ve 1924’te ilga edilinceye kadar geçen uzun dönem İslâmi yönetimlerin olduğu dönemlerdir. Bunları birbirinden ayıran “Râşid (istişareye dayalı) olma”, “ısırıcı (hanedana dayalı) olma” veya “nübüvvet metodu üzere olma” gibi niteliklerdir.

Demek ki Hilâfet otuz yıl falan değilmiş. Oryantalist tarihçilerin ümmetimizi özgüven bunalımına sürüklemek için İslâm’ın 1300 yıl değil, sadece 30 yıl gibi kısa bir zaman hüküm sürdüğü, dolayısıyla köksüz bir medeniyeti ihya etmenin imkânsız olduğu şeklinde bir sonuca teslim olmamızı istediklerinin bilincindeyiz. Heyhat ki heyhat! Hilâfet’in otuz yıl olması şöyle dursun, o “nübüvvet modeli”nde şimdiden kapitalist tek kutuplu dünyanın müstekbirlerinin korkulu rüyası, mazlumlarının da tek umudu olmuştur bile…

7. Hilâfet Hayal

Sık kullanılan repliklerden biri de modern çağda bir Hilâfet Devleti’nin imkânsız olduğu tezidir. Bu tez o kadar mühendislik ürünü bir tezdir ki arşivimde yer alan başta Amerika ve Avrupa olmak üzere yüzlerce düşünce kuruluşunun binlerce raporu bunun büyük bir yalan olduğunu ispat ediyor. Bunlardan sadece ikisini burada paylaşacağım.

ABD Başkanı Jimmy Carter döneminde ulusal güvenlik danışmanlığı (1977-1981) Obama döneminde baş danışmanlık ve Amerikan Ulusal Strateji Dairesi başkanlığı gibi önemli görevlerde bulunmuş ve Amerika’nın yüzyıllık planlarını yapan tilki politikacılardan biri olan Zbigniew Brzezinski 1997’de yayınlanan “Büyük Satranç Tahtası” adlı kitabında 21. yüzyılın süper gücünün kim olacağı sorusuna cevap arıyordu. Ona göre Avrasya’ya hakim olan dünyaya hakim olacak ve 21. yüzyılın süper gücü olacaktı. Çünkü Avrasya dünya nüfusunun ve dünya enerji kaynaklarının %75’ni barındıran jeostratejik avantajlar sunan bir coğrafyaydı. Brzezinski, hâlihazırda Avrasya’ya hakim olma, dolayısıyla 21. yüzyılın süper gücü olma noktasında en güçlü adayın ABD olduğu öngörüsünde bulunuyordu.

Brzezinski söz konusu kitabında Amerikan’ın Avrasya üzerindeki -21. yüzyıl dünya hakimiyet- planlarını suya düşürecek olası hamlelerden söz etmektedir. Bunlar arasında en çok dikkatleri üzerine çeken ihtimal ise Ortadoğu’dan çıkacak ve bütün Müslüman coğrafyaları tek bir çatı altında birleştirecek İslâmi siyasal bir varlığın Amerikan’ın Avrasya dolayısıyla 21. yüzyıl dünya hakimiyet planlarını suya düşüreceği öngörüsüydü.

Geleceğin dünyasıyla ilgili en ilginç tespiti yapanlardan birisi de ABD başkan adaylarından Patrick Buchanan’dır. Buchanan “Medeniyetler Savaşı Alevlenecek mi?” başlıklı makalesinde Amerika’nın öncülüğünü yaptığı “teröre” karşı savaşta kesin zaferin İslâm’ın olacağı tespitinde bulunuyor. Ona göre İslâm yenilmesi mümkün olmayan bir güçtür ve bu gücünü akidesinden almaktadır. Bir inancı hezimete uğratmak için inanç sahibi olmak gerektiğini söyleyen Buchanan “Peki, bizim inancımız ne?” sorusunu soruyor ve cevabı kendisi veriyor: “Bencil eğilimlerimiz!”

“Nazizm, Faşizm ve Japon askerî gücünü, Bolşevizm ve Sovyet İmparatorluğunu mağlup ettiğimiz gibi İslâm’ı mağlup edemeyiz. Çünkü İslâm 1400 yıl boyunca insanların benimsediği bir inanç olarak kalmayı başarmıştır. Bugün de 57 ülkenin halkları üzerinde belirgin bir etkinliği vardır. Maddi açıdan Batı’nın üstün olduğu söylenebilir. Lakin maddi üstünlüğü Sovyetler Birliği’nin yıkılışına engel olamamıştır. Medeniyetler çatışmasında kaçınılmaz zaferin kimin lehine sonuçlanacağını inançlar belirleyecektir. İslâm inancı aksiyonel ve mücadeleci iken Hristiyanlık inancı donuktur. Bu sebeple İslâm her geçen gün yeşerip gelişirken Hristiyanlık solup tükenmektedir.” diyen Buchanan “İslâm’ı hafife almayın!” uyarısında bulunuyor. Savaş Karşıtlığı Kuruluşu’nun yayınladığı “Vakti Gelen Fikir” başlıklı makalesinde Buchanan (23/6/2006) Fas’tan Endonezya’ya kadar bu geniş coğrafyada İslâm’la yönetme fikrinin Müslümanlar arasında hızla yayılmakta olduğundan bahisle İslâm’ı, dünyayı yönetme vakti gelmiş bir fikir olarak tanımlamakta ve vakti gelmiş hiçbir fikrin karşısında dünyanın en güçlü ordularının dahi duramayacağını söylemektedir.

Bu öngörü, yakın bir gelecekte dünyanın merkezî coğrafyasında İslâm’ın kesin kes siyasal hakimiyetine tanık olunacağına dair Batılı siyaset adamları ve stratejistlerin okyanus mesabesindeki öngörülerinden sadece bir zerredir. Bu makale hacmini fazlasıyla aşmış olduğundan bunların hepsini burada zikredemeyeceğiz. Onların öngördüklerini bizim neden göremediğimizin cevabı birçok açıdan verilebilir. Sadece şu kadarını ifade etmekle yetinelim. Hikmetli sözlerinden birinde atalarımız bunun şifresini çözmüş: “Bir şeyin şüyuu vukuundan beterdir.” Evet, bu hakikatin dillendirilmesi, bu ümmetin geleceğe dair ümitlenmesi sadece bu süreci hızlandıracaktır. Bu sebeple her biri günlerce, aylarca hatta yıllarca televizyon programlarında konunun uzmanlarıyla tartışılması gereken son derece önemli tespitler ve raporların sunduğu bu gerçeği gizlediğinizi ümmetimiz biliyor. Bu gerçeği ötelemek için hurafelerle bezenmiş, bıktırıcı vaaz edebiyatıyla, abdest, taharet konularıyla ümmetimizi uyutmak; dinine, şeriatına, tarihine ve kurumlarına bu sebeple saldırarak onu güven bunalımına sürüklemek istiyorsunuz. Fas’tan Endonezya’ya uzanan, siyasi sahneye çıktığında kendisini bir anda dünyanın süper gücü yapabilecek jeopolitik, stratejik, ekonomik ve insan kaynaklarına sahip bir coğrafyada ikamet eden bu koca ümmeti, kıyametin ne vakit kopacağına dair sözde din tartışmaları ile uyuşturmak istiyorsunuz. Lakin heyhat ki bu ümmet geleceğe, kendisinden asla yalan sadır olmamış Nebisinin müjdesiyle bakıyor: 

 “Muhakkak ki Allah benim için yeryüzünü dürüp katladı. (Gözümün önüne getirdi). Yeryüzünü doğusu ve batısını gördüm. Ve ümmetimin mülkü (devleti) doğudan batıya bana gösterilen bütün yeryüzüne ulaşacaktır.”[17]



[1] https://odatv4.com/hilafet-gelirse-neler-olacak--29072038.html

[2] https://www.karar.com/bu-cagda-hilafet--1577433

[3] https://www.gazetepencere.com/halef-diye-baslayip-hilaf-olan-hilafet/

[4] http://www.diken.com.tr/kilicdaroglu-sert-uyardi-boyle-bir-baskanligi-kan-dokmeden-getiremezsiniz/

[5] İbn Âbidîn, Reddü’l-muhtâr, VI, 27. https://al-maktaba.org/book/21613/3469

[6] Ayrıntılı bilgi için tamamen bu hususları inceleyen “Raşid Halifeler Örnekliğinde İslam’da Devlet Başkanlığı Seçimi” adlı esere bkz. Abdurrahim Şen, Köklü Değişim Yayınları

[7] Bakara Suresi 141

[8] http://www.referansgazetesi.com.tr/haber/irakta-500-bin-cocuk-oldurduk-buna-degdi-5561.html

[9] Nahide BOZKURT, DİA, XVI, 261.

[10] Ebu Davud, Sünnet, 8; Tirmizî, Fiten, 48; Ahmed b. Hanbel, Müsned, IV, 272; V, 220, 221.

[11] Darimi, Sünen, 2146.

[12]  Ahmed b. Hanbel, Müsned, IV, 273.

[13] Taftâzânî, Şerhu`l-Akâid, 180.

[14]  İbn Hişâm, es-Siretü’n-nebeviyye, 4 cilt. (Beyrut: Mektebetü’t-Türâsi’l-İslâmî, t.y.), I-II, 424, 425.

[15] Âli-İmrân, 3/26)

[16]  Gazâlî, et-Tibrü’l-mesbûk, 43, 44.

[17] Müslim, 2215, 2889, Tirmizî , 472, 2176.


Yorumlar

  1. Mehmet saygılı Saygılı

    Hocam çok açıklayıcı ve doyurucu bir makale ALLAH razı olsun bizleri hak üzere ulaştıran ALLAH a hamdolsun. ALLAH nurunu tamamlamaktan asla vaz geçmez kafirler zalimler istemesede .

  2. İbrahim Tahtalı

    Sa.Hocam Allah Razı olsun.Duacıyım.Kaleminiz İslam ümmetinin başının ağrılarını nasıl dindirileğini basiretinizle ifşa ettiniz.Rabbim İslam ümmetini de bu basireti tedebbür etmesi dileği ile Allaha Emanet olun.Var Olun.

  3. İbrahim Tahtalı

    Sa.Hocam Allah Razı olsun.Duacıyım.Kaleminiz İslam ümmetinin başının ağrılarını nasıl dindirileğini basiretinizle ifşa ettiniz.Rabbim İslam ümmetini de bu basireti tedebbür etmesi dileği ile Allaha Emanet olun.Var Olun.

Yorum Yaz