3. Yargı Paketi Üzerine Bir Değerlendirme

İbrahim Er

6352 Sayılı “Yargı Hizmetlerinin Etkinleştirilmesi Amacıyla Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması ve Basın Yayın Yoluyla İşlenen Suçlara İlişkin Dava ve Cezaların Ertelenmesi Hakkında Kanun” ya da kamuoyunda yaygın şekilde kullanılan adıyla “3. Yargı Paketi” 2 Temmuz 2012 tarihinde Meclis’ten geçmiştir. Kanun, 4 Temmuz’da Cumhurbaşkanı’nın onayının ardından 5 Temmuz tarihinde Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. 

Bu yasa paketi; mevcut yasaları daha uygulanılabilir hale getirmek, adalet mekanizmasının işleyişini kolaylaştırmak adına yeni personel takviyesi ve bazı yasalarda fark edilen adaletsizliklerin giderilmesi gibi hususlar göz önünde bulundurularak hazırlanmış ve birbirinden tamamen farklı içeriğe sahip konulardan oluşan bir düzenlemedir. Bu yargı paketine ilk bakışta; Adalet Bakanlığı’nda kadro artırımına gidilmesi, bazı kişilerin 12 Eylül mağduriyetlerinin giderilmesi, basın-yayın suçlarının infazının ertelenmesi ve icra ve iflas kanunlarıyla ilgili düzenlemeler gibi son dönemlerde hükümetin karşısına sorun olarak çıkan hususlar hakkındaki düzenlemeler göze çarpmaktadır. Yine; yargı görevi yapanları etkileyenlere yönelik cezai yaptırımlar, hâkim, savcı, hakem, bilirkişi gibi yargı görevi yapanların rüşvet almalarına yönelik düzenlemeler, haberleşmede gizlilik ihlali ve iki kişi arasında yapılan görüşmelerin dinlenmesine yönelik düzenlemeler gibi hususlar bu yargı paketinin içeriğini oluşturan diğer konulardır. Ancak bu konuların her biri kendi içinde ve kendisinden mağdur olanlar açısından önemli olsalar da, bu yargı paketinde kamuoyunun üzerine odaklandığı asıl konular değildir.

Yargıdaki bu reform paketi ile ilgili kamuoyunun dikkatinin odaklandığı asıl hususlar; Terörle Mücadele Kanunu’nun (TMK) 10. Maddesinde yapılan düzenlemeler, tutuklamalarla ilgili usulleri değiştiren ve tutuklama yerine adli kontrol uygulamasına yönelik süre sınırının kaldırılmasını sağlayan değişiklikler ile örgütsel suçların niteliği üzerine yapılan yeni yasal uygulamalardır. Bunları önemli kılan ve kamuoyunun gündeminde kalmasına neden olan husus ise; başta Ergenekon ve benzeri davaların çok sayıda üst düzey muhatabı olan Ulusalcıların bu konudaki yoğun kampanyaları ve Kürt sorununun çözümü adına yapılan onlarca KCK operasyonu ile bu operasyonlar sonucunda oluşan belirsizliklerdir.

Özellikle TMK’nın 10. Maddesinde yapılan değişikliğin ardından Ağır Ceza Mahkemeleri’nin görev alanlarının tespiti, bu mahkemelerde görülecek davaların belirlenmesi, savcıların bu davalara yönelik soruşturma açma izin ve yetkileri merak edilen konuların başında gelmiştir. CMK’nın 250, 251 ve 252. maddelerinin kaldırılmasıyla birlikte Özel Yetkili Mahkemelerin görevlerinin de sona ermesi ile bu mahkemelerde devam eden davaların akıbeti gibi hususlar da bu değişimden beklentileri olanlar açısından olumlu karşılanmamıştır. 

Nitekim reform paketi yasalaşıp yürürlüğe girdiği andan itibaren, hayata geçirilen uygulamalara tepkiler gecikmemiştir. Şu anda kamuoyunda en çok tartışılan konuların başında reform paketindeki değişikliklerin uygulanmasıyla birlikte ortaya çıkan memnuniyetsizlikler gelmektedir. Özellikle Ergenekon ve benzeri davaların sanıkları ve çevrelerinden bu yargı reformuna yönelik tepkiler iftira, yalan içerikli beyanlar medya haberleriyle ayyuka çıkmıştır. Bu davaların muhatabı olan ve bu yargı paketi çerçevesinde beklentilerine cevap bulamayan Ulusalcılar, Müslümanları karalamak ve onlar üzerinden bir yalan kampanya yürütmek suretiyle kendilerini mağdur gösterme sürecine girmişlerdir. Onlar bu girişimleriyle Müslümanları hükümete yandaş olarak gösterip, güya hükümetin kendi yandaşlarına ayrımcılık yaptığı görüntüsü oluşturmaya çalışmışlardır. Bunun için de Hizb-ut Tahrir davalarını kullanarak aslı astarı olmayan bir hususu haber diye insanlara yutturmaya çalışmışlardır. Bu bağlamda Sözcü Gazetesi 15.07.2012 tarihli sayısında aynen şu ifadeleri kullanmıştır: “AKP'nin 3'üncü Yargı Paketi'nin hapisten çıkardıkları arasına devleti yıkmak isteyen şeriatçı Hizb-ut Tahrir üyeleri de katıldı. Katiller ve KCK' lıların ardından tahliye sırası şeriatçı örgütlere geldi. Hizb-ut Tahrir'in hapisteki 120 yöneticisi ve üyesi cuma günü mesai bitimine 10 dakika kala savcının tüm itirazlarına rağmen bırakıldı. Artık itiraz kabul edilse bile çıkanları yeniden yakalamak zor olacak.” Ancak bu konuda basından gelen tepkiler ve Adalet Bakanlığı’nın yapmış olduğu açıklamalar maskelerini çabuk düşürmüş ve gerçek kısa zamanda ortaya çıkmıştır.

Daha sonra verilen tahliye kararları, savcılıkların bu kararlara itirazları ve bir üst mahkemenin bu itirazları yerinde bularak tahliye edilenler hakkında yeniden yakalama kararı çıkarmaları yine bu sürecin sancılı gelişmelerindendir. Devlet şu an itibari ile kendi yasa değişikliklerini uygulamada büyük bir acziyet içerisindedir.

Bu yargı paketine yönelik memnuniyetsizliklerin ve tepkilerin olması normaldir. Çünkü özellikle kamuoyunun fazlaca meşgul olduğu bu üç konuda yapılan düzenlemeler açısından hükümet samimi davranmamıştır. Onlar bu yasal değişiklikleri yaparlarken haksızlıkların önüne geçmekten ziyade günü kurtarmak adına hareket etmişlerdir. Mesela ÖYM’lerle ilgili TMK’da yapılan değişiklikleri ele aldığımızda aslında hiçbir şeyin değişmediğini rahatlıkla görebilmekteyiz. Çünkü özel yetkili mahkemeleri özel kılan husus, soruşturma ve yargılama aşamasında hiçbir izne tabi olmaksızın adli süreci devam ettirebilme ve soruşturmada istedikleri kadar derinleşebilme konusundaki serbest hareketleriydi. Şimdi ise TMK’nın 10. Maddesi ile izin şartına bağlı olmayan hususlar belirlenmiş ve soruşturmaları yürüten savcılıklar ve davaları gören mahkemeler bu maddelerle kayıt altına alınmıştır. Ancak soruşturma ve yargılamada izne tabi olmayan hususlar incelendiğinde, zaten ÖYM’ler zamanındaki uygulamaların maddelere dökülmüş hali olduğu kolayca görülmektedir. Bunlara kısaca değinecek olursak:

Türk Ceza Kanunu'nun(TCK); "Devletin birliğini ve ülke bütünlüğünü bozmak, Anayasayı ihlal, Yasama organına karşı suç, Hükümete karşı suç, Türkiye Cumhuriyeti Hükümetine karşı silahlı isyan, Silahlı örgüt, Silah sağlama ve Suç için anlaşma” maddeleri bu yeni düzenlenecek olan mahkemelerin yetki alanlarına girenlerden bazılarıdır. Ancak bu maddelerde düzenlenen suçların tamamı, görev sırasında veya görevinden dolayı işlemiş olsa bile Cumhuriyet savcılarınca doğrudan soruşturma yapılacak maddelerdir. Bu maddeler değerlendirildiğinde mesela; bütün Ergenekon Davaları “Hükümete karşı suç” kapsamında değerlendirilerek aynı bugün olduğu gibi yürütülebilecektir. 

Ancak enteresan bir şekilde yine Devlet İstihbarat Hizmetleri ve Milli İstihbarat Teşkilatı Kanunu'nun 26. maddesi hükmü saklı kalacaktır. Çünkü bu kanunun 26. Maddesi; "MİT mensuplarının veya belirli bir görevi ifa etmek üzere kamu görevlileri arasından Başbakan tarafından görevlendirilenlerin; görevlerini yerine getirirken, görevin niteliğinden doğan veya görevin ifası sırasında işledikleri iddia olunan suçlardan dolayı ya da 5271 sayılı Kanunun 250. maddesinin birinci fıkrasına göre kurulan ağır ceza mahkemelerinin görev alanına giren suçları işledikleri iddiasıyla haklarında soruşturma yapılması, Başbakanın iznine bağlıdır" hükmünü içermektedir. 

Sonuçta MİT Kanunu’nun 26. Maddesi dışında kalan hususlar izne bağlı kalmadan soruşturulabilecek hususlardır. Ergenekon ve benzeri davaların tamamı da bu suç unsuru olarak düşünülen maddeler üzerinden yürüyecektir. Dolayısıyla ÖYM’lerin kuruluş gayesine uygun bir şekilde yeni ağır ceza mahkemeleri devam edecektir. Özel Yetkili Mahkemeler ellerindeki mevcut davalar sonuçlanana kadar görevlerine devam edeceklerdir. Ayrıca yeni oluşturulan Ağır Ceza Mahkemelerinde görülecek davalarla Özel Yetkili Mahkemelerde görülen davalar arasında bir fark da yoktur. O zaman Özel Yetkili Mahkemelerin ilga edilerek TMK 10 ile görevli yeni Ağır Ceza Mahkemelerinin kurulmasının esprisi nedir?

Aslında incelendiğinde yeni oluşturulan Ağır Ceza Mahkemelerinin içerik olarak aynı olsa bile görünüm olarak ÖYM’lerin isim değiştirmiş hali olmadığı da ortaya çıkacaktır. Bunun için Ağır Ceza Mahkemelerine atanan hâkimlere bakmak yeterlidir. Şu an itibariyle TMK’nın 10. Maddesi ile yetkili savcıların sayısı seksen olup bu savcıların otuz iki tanesi aynı zamanda CMK 251. Madde kapsamındaki özel yetkili savcılardan atanmıştır. Hâkimlerde ise çok dikkat çekici bir durum söz konusudur. Yeni düzenlemeye göre TMK’nın 10. Maddesi ile görevli olan Ağır Ceza Mahkemelerinde görevli altmış beş hâkimden yalnızca dokuz tanesi daha önce CMK 250. Madde ile yetkili mahkemelerde görev almışlardır. İşte işin esprisi de buradadır. 

Başbakan Erdoğan bu konu ilk gündeme geldiğinde bir televizyon kanalına yapmış olduğu açıklamada Özel Yetkili Mahkemeler konusundaki yeni düzenleme hazırlığını değerlendirmiş, MİT Müsteşarı’nın şüpheli sıfatıyla çağrıldığı dönemi hatırlatarak olayı “çizmeyi aşan durum” olarak nitelemiştir. Özel yetkili mahkemeleri “adeta biz devlet içinde devletiz haline bu işi sokuyor” ifadeleriyle değerlendirirken, yürütülen davalardan ve çetelerle mücadeleden geri adım olmayacağının altını çizmiştir.

Özellikle cemaatin yoğun tepkisine sebep olan bu düzenlemeyle hükümet, cemaatin derin yapılanması konumuna gelen ÖYM’leri tasfiye ederek bu mahkemelerde görev yapan hâkimlere TMK’nın 10. Maddesi kapsamındaki yeni sürüm mahkemelerde görev vermemiştir. ÖYM’lerin şu an ellerinde bulunan dosyalar sonuçlanana kadar görevlerini sürdürecekleri ancak yeni dava alamayacakları hususu da yasalaştığına göre, bu hâkimlerin özel yetkili görevleri de bu mahkemelerle birlikte tamamlanacaktır. Hükümet, bulmuş olduğu bu çözümle hem davalar konusunda oluşabilecek bir kaosun önüne geçmiş, hem de yeni oluşturulan mahkemelerden eski hâkimleri uzak tutarak zaman zaman kendisine sıkıntı yaşatan ve ileriki dönemlerde de kendisini çeşitli sıkıntılara sokması muhtemel olan bu yapıyı ortadan kaldırma yoluna gitmiştir.

Bölgesel tarzda görev yapacak olan yeni mahkemelerin görev sahaları içerisinde bulunan bölgeler ÖYM’lerle aynı tutulmuş, ayrıca Antalya, Samsun ve Bursa olmak üzere üç yeni bölge daha bu yeni mahkemelerin görev sahasına eklenmiştir.

Yargı reformu paketinin merak edilen konularından birisi de örgüt kapsamında değerlendirilen suçlara yönelik düzenlemelerin bulunduğu maddeler olmuştur. Reform paketinin 85. Maddesinde yapılan düzenleme de aşağıdaki şekilde olmuştur: 

5237 sayılı Kanunun 220. maddesinin altıncı ve yedinci fıkraları değiştirilerek “6) Örgüte üye olmamakla birlikte örgüt adına suç işleyen kişi, ayrıca örgüte üye olmak suçundan da cezalandırılır. Örgüte üye olmak suçundan dolayı verilecek ceza yarısına kadar indirilebilir.  7) Örgüt içindeki hiyerarşik yapıya dâhil olmamakla birlikte, örgüte bilerek ve isteyerek yardım eden kişi, örgüt üyesi olarak cezalandırılır. Örgüt üyeliğinden dolayı verilecek ceza, yapılan yardımın niteliğine göre üçte birine kadar indirilebilir.”

Bu düzenlemeye göre de örgüt üyeleri ile örgüte üye olmadan örgüt adına suç işleyenlerin arası ayrılmaya çalışılmıştır. Daha önce örgüte üye olmasa da örgüt adına faaliyetlerde bulunanalar üye gibi muamele görmekteydiler. Bu husus bu zamana kadar hükümetin en çok eleştirildiği hususların başında gelmekteydi. Bu düzenlemeyle hükümet üzerindeki bu yükü atmaya çalışmıştır.

Tutuklamalara ilişkin düzenlemelerde de durum aynıdır. Özellikle ÖYM’lerin uygulamış oldukları tutuklu yargılama yöntemi üst düzey insanlara uygulanınca büyük gürültüler kopmuştur. Oysa bu uygulamalar yıllardan beri çok daha beter haliyle bu topluma zaten uygulanmaktaydı. İşte bu yüzden bundan sonra yasayla yapılan düzenleme doğrultusunda: ”Tutuklamaya ilişkin kararlarda kuvvetli suç şüphesi ve tutuklama nedenlerinin varlığıyla tutuklama tedbirinin ölçülü olduğunun somut olgularla gerekçelendirilerek açıkça yazılması gerekece, hâkim veya mahkeme; tutuklamaya, tutuklamanın devamına ve tahliye isteminin reddine ilişkin karar verirken, kuvvetli suç şüphesinin varlığını, tutuklama nedenlerinin varlığını ve somut olayda tutuklama tedbirinin ölçülü olduğunu somut olgularla gerekçelendirecektir.” 

Bu son yasa paketiyle CMK'da yer alan, hâkimlerin tutuklama yerine adli kontrol uygulayabileceğine yönelik düzenlemedeki üç yıl olan süre sınırı da kaldırılmıştır. Yürütülen soruşturmalarda, CMK'nın 100. maddesinde belirtilen tutuklama sebeplerinin varlığı halinde, mahkeme tarafından şüphelinin tutuklanması yerine adli kontrol altına alınmasına karar verilebilecektir. 

Bu yargı reformu paketinde önemli olan unsurlar bunlardır. Çünkü bu unsurlar hükümetin bir taraftan Ulusalcı kesime karşı vermiş olduğu mücadeleyle ve diğer taraftan da cemaat tarafından kendisine yönelen baskılara karşı alınmış önlemler niteliğindedir. Bu nedenle bu reform paketi yargının işleyiş sürecini kolaylaştıracak bir takım iyileştirmeler ile basın-yayın ve icra konularındaki yeni düzenlemeleri ve yıllardır süregelen ve toplum tarafından da tepkilere neden olan bazı hususların düzeltilmesini içermektedir. Ancak bu paketi değerlendirirken baz alınacak noktalar bunlar değildir. 

Ak Parti Hükümeti çıkarmış olduğu bu yargı reformu paketindeki; TMK 10. Madde ile ilgili değişiklikler, tutukluluk süreleri ile ilgili iyileştirmeler ve örgüt kapsamındaki suçlarla ilgili düzenlemeler ile değerlendirildiğinde, hükümetin kendi bekasına yönelik tehditleri ve kendisini sıkıntıya sokabilecek unsurları hedef edindiğini net bir şekilde görmekteyiz. Bu nedenle bu düzenlemede öncelikli hedef, toplumda adalet duygusunu oluşturup, insanların müşküllerini giderebilecek düzenlemeler değil, bu unsurları kontrol altında tutabilecek bir takım iyileştirmelerdir. Zaten bu düzende adalet olgusunu hayata geçirebilmek mümkün değildir. 

Bu nedenle TMK’nın 10. Maddesinin değiştirmesi CMK 250, 251 ve 252. Maddelerinin yürürlükten kaldırılıp ÖYM’lerin ilga edilmesiyle hükümet, Başbakan’ın tabiriyle “devlet içinde devlet” haline gelen ve cemaatin derin yapılanması görünümüne bürünen kontrolsüz bir gücü tasfiye etmeyi hedeflemiştir. Dolayısıyla bu gelişme hükümetin kendi bekasıyla alakalıdır.

Bu yargı paketi göstermiştir ki; İslam yine Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluşundan bu yana olduğu gibi devlet için tehdit olarak birinci sıradaki yerini korumaya devam etmektedir. Bu yargı paketindeki örgütsel suçlarla ilgili düzenlemeler bu durumu bir kere daha teyit etmiştir. Eğer Müslüman iseniz ve Allah Subhanehu ve Teâlâ’nın emir ve nehiyleri hayatınızdaki tek ölçüyse, bu devletin sınırları içerisinde yaşayıp bu devlet için tehdit olan unsurların başında geliyorsunuz demektir. Zira bu devlet için İslami tehdidin özel adı terördür. Bu kolay bir yakıştırmadır ve bu yakıştırma yapıldığında terörü oluşturan unsurların İslam için mücadele veren insanların ve oluşumların bünyesinde bulunması hiç önemli değildir. Onlar kendi yasalarında cebir ve şiddet denen unsurları içinde barındıran oluşumları terör kapsamında değerlendirilmektedir. Ama ne hikmetse, elli yıldır bünyesinde cebir ve şiddete dayalı deliller aramaktan ve bu doğrultuda iftiralar atmaktan yorgun düştüğü oluşumlara da rahatça terör damgasını vurabilmekte ve bu uğurda mücadele eden insanları da en ağır cezalarla yüz yüze bırakabilmektedir. Çünkü hedef İslam ve O’nun hayat nizamının önüne set çekebilmektir. Terör yakıştırması ve bu yakıştırma üzerinden yürütülmeye çalışılan yasal süreç ise bu engellemenin en kolay yoludur. 

Örgütsel suçlarla ilgili düzenlemeler ise örgüt üyesi olmadığı halde, örgüt adına eylemlerde bulunmasından dolayı, örgüt üyesi gibi muamele görüp ağır cezalara çarptırılanların cezalarının indirimine yönelik bir düzenlemedir. Bunun anlamı ise Ergenekon ve benzeri davalarla birlikte son dönemde iyice hızlanan KCK operasyonlarında toplananların kabarık listesinden dolayı hükümetin önümüzdeki günlerde yargı sürecinin sonuna doğru gelindiğinde bu yasa kapsamındaki tahliyelerle birlikte üzerindeki baskının da azalması içindir. Zira özellikle Ergenekon davaları hükümet açısından yavaş yavaş can sıkıcı bir noktaya doğru ilerlemektedir.

Ayrıca tutukluluk kararlarının verilmesi esnasında mahkemelerin bu kararları net ve somut gerekçelere bağlama zorunlulukları ve bunları kesin ifadelerle kayıt altına almaları, özellikle ÖYM’lerin yargı üzerinde egemen olduğu süreçte hükümetin başının yeterince ağrımasından kaynaklanan ve bu sıkıntıya çözüm getirebilmek için yapılmış bir düzenlemedir. Tutuklamalarla ilgili denetimli serbestlik uygulamasının yapılabilmesi için, bu uygulamanın önündeki zaman sınırı kaldırılmıştır. Bu düzenleme hükümetin siyasi platformda canını sıkan tutuklu vekiller ya da üst düzey generaller ya da tutuklu Genel Kurmay Başkanı gibi şahısların tahliye konusunda önlerinin açılmasını sağlamak içindir. Ancak bu konuda bu zamana kadar en önemli sorun, hükümetin ÖYM’lere sözünü geçirebilme sorunu olmuştur. Bunu aşmak ise henüz kolay değildir.

Görüldüğü gibi 3. Yargı Reformu Paketi bir yasama erkinin ürünü olmasına rağmen buram buram siyaset kokmaktadır. Bu siyasi paketin halkın müşküllerine yönelik çözümler ortaya koyması zaten beklenememektedir. Onlarında tebaasına yönelik böyle bir adalet tesisi kaygıları olmadığı da kesin olan bir husustur. Onların bütün gayretleri, kendi bekalarına zarar getirebilecek hususları adalet mekanizması içerisinde yok edebilme gayretidir. Çünkü adalet; Allah Subhanehu ve Teâlâ’nın çizgisinden (Kur’an ve Sünnet) zerre miktarı ayrılmamaktır. Bu çizginin zerre miktarı dışına çıkmak ise zulümdür. Topyekûn bir sistem bugün Allah Subhanehu ve Teâlâ’nın çizgisine sadık kalmak isteyenlerle mücadele ederken ve onlara terörist damgası vururken, adaleti tesis etmeleri nasıl mümkün olabilir? 


Yorumlar

    Henüz yorum yapılmamış

Yorum Yaz